Denar Princes Polonie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Denar PRINCES POLONIE
Denar rys chrobry1.png
Dane podstawowe
Emitent Bolesław I Chrobry
Emisja
Data emisji XI w.
Opis fizyczny
Masa ok. 1,82 g[1]
Średnica 19,8 mm[1]
Materiał srebro

Denar PRINCES POLONIE (denar Bolesława Chrobrego) – jeden z denarów bitych przez mennicę książęcą Bolesława Chrobrego.

Opis[edytuj]

Jest jedną z najsłynniejszych monet w historii mennictwa polskiego. Zaważył na tym przede wszystkim rysunek ptaka w awersie. Do dziś toczą się spory między zwolennikami tezy przyjmującej, że rysunek przedstawia orła, a jej przeciwnikami, opowiadającymi się za pawiem, gołębiem, kogutem lub jeszcze innym gatunkiem ptaka[1], przy czym za tą drugą ewentualnością opowiada się liczne grono polskich numizmatyków, historyków i archeologów (m.in. Ryszard Kiersnowski, Zygmunt Zakrzewski, Stanisław Suchodolski[2]). Wobec istniejących do dziś niejasności wokół wymiaru symbolicznego wymienionych zwierząt we wczesnym średniowieczu, spór pozostaje nierozstrzygnięty.

Inskrypcja otokowa tej monety zawiera pierwszy – choć jeszcze w języku łacińskimzapis nazwy Polski. Legenda to niecodzienna, pomijająca imię władcy, a operująca określeniem „princepsa”, niemającym analogii we współczesnym zasobie tytułów władców Europy Środkowej, powstała pod wpływem denarów z odległego księstwa Benewentu za sprawą przebywającego czasowo w Rzymie Radzima Gaudentego. Przyjmuje się, że okazją do wypuszczenia tej emisji i użycia na niej tytułu rodem z czasów „Imperium Romanum” był zjazd gnieźnieński[1] – stąd datowanie monety na rok 1000 (choć możliwe, że pojawienie się tego tytułu wiąże się wyłącznie z recepcją italskiego wzoru). Denar PRINCES POLONIE był najliczniej bitą monetą Bolesława Chrobrego.

Stopień rzadkości[edytuj]

Według polskiego numizmatyka Ryszarda Kiersnowskiego liczba zachowanych denarów tego typu w zbiorach numizmatycznych jest dość duża i wynosi w sumie 57 egzemplarzy[1]. Moneta należy do rzadkości w Polsce, gdzie znajduje się obecnie jedynie sześć egzemplarzy[3].

Denar Princes Polonie był najliczniej bitą monetą Chrobrego. Typ ten znany jest w dwóch odmianach: poprawnej z poprawnym rysunkiem i napisem Princes Polonie jak również w odmianie zbarbaryzowanej (z pomylonymi napisami i podobnym rysunkiem). W odmianie zbarbaryzowanej wyróżniamy monety dwustronne i jednostronne (bite tylko jednym stemplem). Monet dwustronnych i zbarbaryzowanych znanych jest około 30 egzemplarzy i drugie tyle w tej samej odmianie stempla, ale wybite jednostronnie, awers lub rewers. Monet z poprawnego stempla z niepomylonymi napisami znanych jest około 16-20 sztuk. Reasumując denarów typu Princes Polonie znamy obecnie około 80 sztuk, natomiast wszystkich denarów Chrobrego uwzględniając około 20 znanych typów znamy około 200 sztuk. Przeważająca większość tych monet znajduje się w muzeach[4][5][6].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e Tadeusz Kałkowski: Tysiąc lat monety polskiej. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1974, s. 40–41.
  2. Stanisław Suchodolski, Orzeł czy paw? Jeszcze o denarze Bolesława Chrobrego z napisem PRINCES POLONIE
  3. Daina Kolbuszewska, wywiad ze Zbigniewem Bartkowiakiem: Szósty znany w Polsce denar Chrobrego w zbiorach Muzeum Archeologicznego (pol.). Gazeta.pl, 2006-02-02, ostatnia aktualizacja 2006-02-03. [dostęp 2009-02-26].
  4. Denar Bolesława Chrobrego (pol.).
  5. Edmund Kopicki: Ilustrowany skorowidz pieniędzy polskich i z polską związanych.
  6. Stanisław Suchodolski: Wiadomości Numizmatyczne XI Z. 40-41(1967).

Bibliografia[edytuj]

Tomasz Panfil. Orzeł na denarze Bolesława Chrobrego – pochodzenie i znaczenie symbolu. „Biuletyn Numzimatyczny”. Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego. ISSN 0006-4017.