Diphda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Deneb Kaitos)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Diphda
β Ceti
Położenie gwiazdy w gwiazdozbiorze Wieloryba
Położenie gwiazdy w gwiazdozbiorze Wieloryba
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wieloryb
Rektascensja 00h 43m 35,371s[1]
Deklinacja –17° 59′ 11,78″[1]
Paralaksa (π) 0,03386 ± 0,00016[1]
Odległość 96,33 ± 0,46 ly
29,53 ± 0,14 pc
Wielkość obserwowana 2,01[1]m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy olbrzym
Typ widmowy K0 III[1][2][3] lub G9 II-III[4]
Masa 3,5[3], 3,0–3,5[2] M
Promień 16,78 ± 0,25[2] R
Metaliczność [Fe/H] 0[2]
Wielkość absolutna –0,31[4]m
Jasność 139 L
Okres obrotu 170 dni[5]
Temperatura 4838 ± 70[2] K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 16 Cet
Bonner Durchmusterung: BD -18°115
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 22
Boss General Catalogue: GC 865
Katalog Gliesego: GJ 31
Katalog Henry’ego Drapera: HD 4128
Katalog Hipparcosa: HIP 3419
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 188
SAO Star Catalog: SAO 147420
Deneb Kaitos, Difda al Thani, Rana Secunda, GCTP 134.00

Diphda (beta Ceti, Deneb Kaitos) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wieloryba (wielkość gwiazdowa: 2,01m)[1]. Odległa od Słońca o ok. 96 lat świetlnych[4].

Nazwa[edytuj]

Tradycyjna nazwa gwiazdy, Diphda, wywodzi się od arabskiego wyrażenia الضفدع الثاني aḍ-ḍifdaʿ aṯ-ṯānī, co oznacza „drugą żabę” („pierwszą żabą” był Fomalhaut)[6][7]. Ta nazwa jest rekomendowana przez Międzynarodową Unię Astronomiczną[8]. Inna nazwa tej gwiazdy, Deneb Kaitos, także wywodzi się z języka arabskiego; wyrażenie ألذنب ألقيتوس ألجنوب Al Dhanab al Ḳaiṭos al Janūbīyy oznacza „ogon wieloryba” (ściśle jego południową część) i odnosi się do położenia tej gwiazdy w gwiazdozbiorze Wieloryba[6][7].

Charakterystyka fizyczna[edytuj]

Diphda należy do typu widmowego K0 III[1][2][3], choć niektóre źródła zaliczają ją do typu G9[4]. Jej wielkość absolutna wynosi –0,31m[4]. Temperatura powierzchni tego pomarańczowego olbrzyma wynosi ok. 4840 K[2]. Masa Deneb Kaitos jest ok. 3–3,5 raza większa od masy Słońca[3][2], jej promień wynosi ok. 16,8 promienia Słońca[2]. Gwiazda ta świeci 139 razy mocniej niż Słońce[2]. Jest jednym z najsilniejszych źródeł promieniowania rentgenowskiego w sąsiedztwie Słońca[6]. Jeden obrót wokół własnej osi wykonuje w ciągu 170 dni[5].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g Diphda w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g h i j P. Berio et al.. Chromosphere of K giant stars Geometrical extent and spatial structure detection. „Astronomy & Astrophysics”. 535 (A59), listopad 2011. DOI: 10.1051/0004-6361/201117479 (ang.). 
  3. a b c d S. Tsvetkova et al.. Magnetic field structure in single late-type giants: β Ceti in 2010–2012. „Astronomy & Astrophysics”. 556 (A43), sierpień 2013. DOI: 10.1051/0004-6361/201321051 (ang.). 
  4. a b c d e Anderson E., Francis C.: HIP 3419 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2014-05-12].
  5. a b Jan Desselberger, Jacek Szczepanik: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: Park, 2002, s. 198-201. ISBN 83-7266-156-1.
  6. a b c Jim Kaler: DENEB KAITOS (Beta Ceti) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2014-05-12].
  7. a b Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Dover: 1963, s. 163.
  8. Eric Mamajek, Beatriz Garcia, Duane Hamacher, Thierry Montmerle i inni. „Bulletin of the IAU Working Group on Star Names”. 2, s. 6, październik 2016. Międzynarodowa Unia Astronomiczna.