Denis Dawydow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Denis Dawidow)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Denis Dawydow
ros. Денис Васильевич Давыдов
Ilustracja
Portret autorstwa George'a Dawe'a, ok. 1828
Imię i nazwisko Denis Wasiljewicz Dawydow
Data i miejsce urodzenia 27 lipca 1784
Moskwa
Data i miejsce śmierci 4 maja 1839
Wierchniaja Maza
Narodowość rosyjska
Język rosyjski
Dziedzina sztuki liryka, proza wojenna, bajki, epigramaty, elegie, życiorysy
Ważne dzieła
  • Dniewnik partizanckich diejstwij 1812
  • Gusarskij pir
  • Borodinskoje pole
Faksymile
Odznaczenia
Order św. Jerzego – IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Krzyż Komandorski Orderu Virtuti Militari Pour le Mérite

Denis Wasiljewicz Dawydow (ros. Денис Васильевич Давыдов; ur. 16 lipca?/27 lipca 1784 w Moskwie, Imperium Rosyjskie - zm. 22 kwietnia?/4 maja 1839 w Wierchniaja Maza, Imperium Rosyjskie) – rosyjski pisarz wojenny i poeta, generał lejtnant, bohater Wojny Ojczyźnianej 1812, wolnomularz[1]. Autor utworów głównie o tematyce wojskowej, bajek politycznych, epigramatów i elegii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1801 wstąpił do gwardyjskiego pułku kawalerii armii rosyjskiej, (od 1804 w huzarach). W latach 1806–1812 będąc adiutantem gen. P. Bagrationa, wziął udział w wyprawach wojennych w Niemczech, nad Dunajem, we Francji (1806–07), w Szwecji (1808–09) i Turcji (1809-12). Dowodził także samodzielnymi oddziałami wykazując odwagę i waleczność. Na początku wojny 1812 dowodził Achtyrskim pułkiem huzarów. W sierpniu 1812 zaproponował dowództwu organizowanie walki partyzanckiej. Propozycję przyjęto i na czele oddziału huzarów i kozaków organizował i dowodził partyzantką na tyłach Wielkiej Armii Napoleona. W latach 1813–1814 walczył w Polsce, Niemczech i Francji. Dowodził 12 Achtyrskim pułkiem huzarów, a później brygadą kawalerii. W 1815 awansował do stopnia generała majora. Współpracował z M. Orłowem, F. Glinką i A. Bestużewem.

Grób Dawydowa na Cmentarzu Nowodziewiczym

Od 1823 ze stanowiska szefa sztabu korpusu odszedł w stan spoczynku. W latach 1826–27 w służbie wojskowej na Kaukazie. W latach 1825–1827 był aktywny w Persji, a w 1831 walczył przeciw Polakom na Wołyniu pomagając tłumić powstanie listopadowe, za co awansował do stopnia generała dywizji. Od 1832 w stanie spoczynku. Zmarł w maju 1839 w swoim majątku pod Moskwą.

W dziełach sławił zwycięstwo nad Napoleonem. Jako pierwszy przeciwstawił się teorii "mrozu", jako przyczyny zwycięstwa Rosjan w wojnie 1812. Napisał życiorysy: A. Suworowa, M. Kutuzowa, P. Bagrationa. Jako poeta występował od 1803. W wierszach występował przeciw caratowi (Gołowa i nogi, Rieka i zierkało). Sławił także życie huzarów (Gusarskij pir, Borodinskoje pole).

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

Liryka[edytuj | edytuj kod]

  • 1802 - Son (ros. Сон)
  • 1803:
    • Gołowa i Nogi (ros. Голова и Ноги)
    • Byl ili basnia, kak kto choczet nazowi (ros. Быль или басня, как кто хочет назови)
  • 1804
    • Orlica, Turuchtan i Tietieriew (ros. Орлица, Турухтан и Тетерев)
    • Burcowu. Prizywanie na punsz (ros. Бурцову. Призывание на пунш)
    • Burcowu ("W dymnom pole, na biwakie...") (ros. Бурцову («В дымном поле, на биваке…»))
    • Gusarskij pir (ros. Гусарский пир)
  • 1807:
    • Mudrost. Anakrieonticzeskaja oda (ros. Мудрость. Анакреонтическая ода)
    • Dogowory (ros. Договоры)
  • 1808:
    • "Powiedaj podwigi usatogo gieroja..." (ros. «Поведай подвиги усатого героя…»)
    • Cziż i Roza. Basnia (ros. Чиж и Роза. Басня)
  • 1810:
    • Grafu P.A. Stroganowu (ros. Графу П.А. Строганову)
    • Plemiannice (ros. Племяннице)
    • "Jesli b bogi miłoserdija..." (ros. «Если б боги милосердия…»)
  • 1811:
    • K portrietu NN (ros. К портрету NN)
    • Moja piesnia (ros. Моя песня)
    • 1811-go godu (ros. 1811-го году)
    • W albom (ros. В альбом)
  • 1812:
    • Towariszczu 1812 goda na puti w armiju (ros. Товарищу 1812 года на пути в армию)
    • K portrietu Bonapartie (ros. К портрету Бонапарте)
  • 1813 - K Je.F. S-nu, ubieżdawszemu mienia napisat' jemu czto-nibud' (ros. К Е.Ф. С-ну, убеждавшему меня написать ему что-нибудь)
  • 1814:
    • Elegija I ("Woz'mitie miecz - ja niedostoin brani!...") (ros. Элегия I («Возьмите меч — я недостоин брани!...»))
    • Elegija II ("Pust' boga-mstitiela moguczaja rika...") (ros. Элегия II («Пусть бога-мстителя могучая рука…»))
  • 1815:
    • Elegija III ("O miłyj drug, ostaw' ugadywat' drugich...") (ros. Элегия III («О милый друг, оставь угадывать других…»))
    • Piesnia ("Ja lublu krowawyj boj...") (ros. Песня («Я люблю кровавый бой…»))
    • Drugu-powiesie (ros. Другу-повесе)
    • W.A. Żukowskomu (ros. В.А. Жуковскому)
    • "Achtyrskije gusary..." (ros. «Ахтырские гусары…»)
    • K mojej pustynie (ros. К моей пустыне)
    • Elegija IV ("W użasach wojny krowawoj...") (ros. Элегия IV («В ужасах войны кровавой…»))
    • (ros. «Гераков! прочитал твоё я сочиненье…»)
  • 1816:
    • Elegija V ("Wsio ticho! i zaria bagrianoju stopoj...") (ros. Элегия V («Всё тихо! и заря багряною стопой…»))
    • Elegija VI ("O ty, smuszczonnaja prisutstwijem moim...") (ros. Элегия VI («О ты, смущённая присутствием моим…»))
    • Otwiet na wyzow napisat' stichi (ros. Ответ на вызов написать стихи)
    • Rieszytielnyj wieczer (ros. Решительный вечер)
  • 1817:
    • Elegija VII ("Niet! połno probiegat' s ułybkoju lubwi...") (ros. Элегия VII («Нет! полно пробегать с улыбкою любви…»))
    • Niewiernoj (ros. Неверной)
    • Piesnia starogo gusara (ros. Песня старого гусара)
    • Łogika pjanogo (ros. Логика пьяного)
    • Wolnyj pieriewod iz Parni (ros. Вольный перевод из Парни)
  • 1818:
    • Gusar (ros. Гусар)
    • Na monumient Pożarskogo (ros. На монумент Пожарского)
    • Elegija VIII ("O, poszczadi! Zaczem połszebstwo łask i słow...") (ros. Элегия VIII («О, пощади! Зачем волшебство ласк и слов…»))
    • Elegija IX ("Dwa raza ja wam ruku żał...") (ros. Элегия IX («Два раза я вам руку жал…»))
  • 1820:
    • Nadpis' k soczinienijam G.*** (ros. Надпись к сочинениям Г.***)
    • Epigramma ("Ostra twoja, konieczno, szutka...") (ros. Эпиграмма («Остра твоя, конечно, шутка…»))
  • 1822 - Epitafija (ros. Эпитафия)
  • 1826:
    • Tost na obiedie doncow (ros. Тост на обеде донцов)
    • Partizan. Otrywok (ros. Партизан. Отрывок)
    • Pri widie Moskwy, wozwraszczajas' s piersidskoj wojny (ros. При виде Москвы, возвращаясь с персидской войны)
    • Połusołdat (ros. Полусолдат)
  • 1827:
    • Otwiet żenatym gienierałam, służaszczim nie na wojnach (ros. Ответ женатым генералам, служащим не на войнах)
    • Wieczer w ijunie (ros. Вечер в июне)
  • 1829:
    • Zajcewskomu, poetu-moriaku (ros. Зайцевскому, поэту-моряку)
    • Borodinskoje pole. Elegija (ros. Бородинское поле. Элегия)
    • Na smiert' NN (ros. На смерть NN)
    • S.A. K<uszki>noj (ros. С.А. К<ушки>ной)
    • Duszen'ka (ros. Душенька)
    • NN ("Wy choroszy! - Kasztanowoj wołnoj...") (ros. NN («Вы хороши! — Каштановой волной…»))
    • Jej (ros. Ей)
  • 1830:
    • Otwiet (ros. Ответ)
    • Gieroju bit', biwakow, traktirow i b... (ros. Герою битв, биваков, трактиров и б…)
  • 1832:
    • Gusarskaja ispowied' (ros. Гусарская исповедь)
    • Poeticzeskaja żenszczina (ros. Поэтическая женщина)
    • Gołodnyj pios (ros. Голодный пёс)
  • 1833 - NN ("Woszła - kak Psicheja, tomna i stydliwa...") (ros. NN («Вошла — как Психея, томна и стыдлива…»))
  • 1834:
    • Posle razłuki (ros. После разлуки)
    • Wals (ros. Вальс)
    • "O, kto, skaży ty mnie, kto ty..." (ros. «О, кто, скажи ты мне, кто ты…»)
    • Romans ("Nie probużdaj, nie probużdaj...") (ros. Романс («Не пробуждай, не пробуждай…»))
    • I moja zwiozdoczka (ros. И моя звёздочка)
    • Rieczka (ros. Речка)
    • Zapiska, posłannaja na bale (ros. Записка, посланная на бале)
    • "Czto polzy mnie w twojom sowietie..." (ros. «Что пользы мне в твоём совете…»)
    • "Ja was lublu tak, kak lubit' was dołżno..." (ros. «Я вас люблю так, как любить вас должно…»)
    • Na gołos russkoj piesni (ros. На голос русской песни)
    • "W byłyje wriemiena ona mienia lubiła..." (ros. «В былые времена она меня любила…»)
    • "Unieslis' niewozwratimyje..." (ros. «Унеслись невозвратимые…»)
    • Romans ("Żestokij drug, za czto muczenje?..") (ros. Романс («Жестокий друг, за что мученье?..»))
  • 1835 - 25 oktiabria ("Ja nie ropszczu. Ja wozniesion sud'boju...") (ros. 25 октября («Я не ропщу. Я вознесён судьбою…»))
  • 1836:
    • "Ja pomniu - głuboko..." (ros. «Я помню — глубоко…»)
    • Wyzdorowlenije (ros. Выздоровление)
    • "Mierinos sobakow stał..." (ros. «Меринос собакой стал…»)
    • "Niet, każetsia, tiebie nie sużdieno..." (ros. «Нет, кажется, тебе не суждено…»)
    • Uczonyj razgowor (ros. Учёный разговор)
    • Czełobitnaja (ros. Челобитная)
    • Sowriemiennaja piesnia (ros. Современная песня)
  • Nadpis' k portrietu kniazia Pietra Iwanowicza Bagrationa (ros. Надпись к портрету князя Петра Ивановича Багратиона)
  • Listok (ros. Листок)
  • Sczatliw, kto zapłatił szczedrotoj za szczedrotu..." (ros. «Счастлив, кто заплатил щедротой за щедроту…»)
  • Wieczernij zwon (ros. Вечерний звон)
  • Masza i Misza. Szutka (ros. Маша и Миша. Шутка)
  • Bogomołka (ros. Богомолка)
  • "Kak budto Diogien, s zażżonnym fonariom..." (ros. «Как будто Диоген, с зажжённым фонарём…»)
  • Na K... (ros. На К…)
  • Na niego że (ros. На него же)

Publicystyka[edytuj | edytuj kod]

  • Wstriecza s wielikim Suworowym (ros. Встреча с великим Суворовым)
  • Wstriecza s fieldmarszałom grafom Kamienskim (ros. Встреча с фельдмаршалом графом Каменским)
  • Wospominanije o sprażenii pri Priejsisz-Ejłau (ros. Воспоминание о сражении при Прейсиш-Эйлау)
  • Tilzit w 1807 g. (ros. Тильзит в 1807 г.)
  • Dniewniki partizanskich diejstwij (ros. Дневники партизанских действий)
  • Zapiski o polskoj kampanii 1831 g. (ros. Записки о польской кампании 1831 г.)
  • Moroz li istriebił francuzskuju armiju (ros. Мороз ли истребил французскую армию)
  • Pieriepiska s Walter-Skottom (ros. Переписка с Вальтер-Скоттом)
  • Zamieczanija a niekrołogiju N.N. Pajewskogo (ros. Замечания на некрологию H.H. Раевского)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludwik Hass, Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej w XVIII i XIX wieku, Wrocław 1982, s. 527.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Urbanowicz (red.), Mała Encyklopedia Wojskowa, t. I, Warszawa 1967
  • Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 7, Moskwa 1972.