Depresanty
Depresanty – szeroka grupa substancji psychoaktywnych działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (powodują uspokojenie, rozluźnienie, senność)[1][2]. Swoim działaniem spowalniają przekazywanie sygnałów między mózgiem a ciałem[3][1], czym hamują lub zmniejszają aktywność mózgu[4][2][5]. Większość depresantów działa na mózg poprzez zwiększenie aktywności receptorów hamującego neuroprzekaźnika kwasu gamma-aminomasłowego (GABA)[5].
Do typowych depresantów zalicza się alkohol, leki uspokajająco-nasenne (barbiturany i benzodiazepiny) czy marihuanę[6]. Leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy są stosowane w leczeniu m.in. bezsenności, lęku, ataków paniki i drgawek[2].
Depresanty są często nadużywane (alkohol etylowy jest najpopularniejszym z nich[7][8])[6]. Nadużywane depresanty takie jak barbiturany mogą skutkować śmiercią[9][6].
Nie należy łączyć działania depresantów z objawami depresji, jednej z postaci zaburzeń afektywnych[10]; są to oddzielne pojęcia[11].
Przykłady
[edytuj | edytuj kod]- benzodiazepiny[1][5]
- barbiturany[5]
- alkohol etylowy[1]
- marihuana[1][6]
- opioidy (morfina, kodeina, heroina)[1]
- GHB i GBL[12]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f Łukasz Bijoch, Anna Beroun, Martyna Pękała, Molekularne podstawy działania wybranych substancji psychoaktywnych, „Postępy Biochemii”, ResearchGate, 2021, s. 146, DOI: 10.18388/pb.2021_376 [dostęp 2025-12-09] (pol.).
- ↑ a b c central nervous system depressant [online], www.cancer.gov, 2 lutego 2011 [dostęp 2025-12-09] (ang.).
- ↑ Depressants - Alcohol and Drug Foundation [online], adf.org.au [dostęp 2025-12-09] (ang.).
- ↑ Depressants [online], United Nations : World Drug Report 2019 [dostęp 2025-12-09] (ang.).
- ↑ a b c d What classes of prescription drugs are commonly misused? | National Institute on Drug Abuse (NIDA) [online], nida.nih.gov [dostęp 2025-12-09] (ang.).
- ↑ a b c d Mihaela Avramut, Depressants abuse | Research Starters | EBSCO Research [online], EBSCO, 2024 [dostęp 2025-12-09] (ang.).
- ↑ Modan R. Goldman i inni, Recent advances in alcohol metabolism: from the gut to the brain, „Physiological Reviews”, 105 (4), 2025, s. 2501–2535, DOI: 10.1152/physrev.00053.2024, ISSN 1522-1210, PMID: 40637545, PMCID: PMC12345593 [dostęp 2025-12-09].
- ↑ Kevin Shield i inni, National, regional, and global statistics on alcohol consumption and associated burden of disease 2000-20: a modelling study and comparative risk assessment, „The Lancet. Public Health”, 10 (9), 2025, e751–e761, DOI: 10.1016/S2468-2667(25)00174-4, ISSN 2468-2667, PMID: 40883042, PMCID: PMC12394792 [dostęp 2025-12-09].
- ↑ Jolee T. Suddock, Kristen J. Kent, Angela C. Regina, Matthew D. Cain, Barbiturate Toxicity, „StatPearls”, StatPearls Publishing LLC, 2025, PMID: 29763050 [dostęp 2025-12-09].
- ↑ Depressive disorder (depression) [online], www.who.int [dostęp 2025-12-09] (ang.).
- ↑ Alan J. Gelenberg, Depression, Depressants, and Antidepressants, JAMA Internal Medicine, 1990, DOI: 10.1001/archinte.1990.00390220007001 [dostęp 2025-12-10] (ang.).
- ↑ Hüseyin Bulut, A New Psychoactive Substance, Gamma Hydroxybutyrate (GHB): A Case Report, „Noro Psikiyatri Arsivi”, 56 (3), 2019, s. 229–231, DOI: 10.29399/npa.23198, ISSN 1300-0667, PMID: 31523153, PMCID: PMC6732809 [dostęp 2025-12-09].