Der Stürmer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy czasopisma. Zobacz też: Der Stürmer – grupa muzyczna.
Der Stürmer
Der Stürmer Juli 1933 Schlagzeile.jpg
Fragment egzemplarza z lipca 1933
Częstotliwość tygodnik
Państwo  Niemcy
 III Rzesza
Rodzaj czasopisma antysemicka, antyklerykalna[potrzebny przypis], faszystowska
Pierwsze wydanie 1923
Ostatnie wydanie 1945
Redaktor naczelny Julius Streicher
Średni nakład 480 000 egz.

Der Stürmer (w dosłownym tłumaczeniu: Szturmowiec bądź Napastnik) – niemiecki tygodnik polityczny, związany z Narodowosocjalistyczną Niemiecką Partią Robotników (NSDAP). Wydawano go w latach 1923-1945 (do końca II wojny światowej). Redaktorem naczelnym gazety był Julius Streicher, a w okresie jego uwięzienia od września 1926 do maja 1927 Hans Dietrich[1]. W okresie działalności tygodnika występowały krótkie przerwy wydawnicze, związane z trudnościami prawnymi (zamykanie pisma z powodu naruszenia prawa).

Magazyn stanowił kluczowy mechanizm w narodowosocjalistycznej maszynerii propagandowej. Miał zaciekły, antysemicki charakter. W przeciwieństwie do „Völkischer Beobachter” (Obserwatora ludowego), oficjalnego organu prasowego NSDAP, który przynajmniej stwarzał pozory poważnego magazynu, „Der Stürmer” przejawiał czysto tabloidowy styl. Obfitował w obsceniczne materiały, takie jak antysemickie karykatury oraz propagandowe oskarżenia wobec Żydów o zniewagę krwi (rzekome składanie ofiar z ludzkiej krwi). Poza tym głosił treści antyklerykalne, antykapitalistyczne i „antyreakcyjne”[potrzebny przypis].

Rasistowskie karykatury[edytuj | edytuj kod]

W ramach swojej działalności propagandowej, Streicher przytaczał stare mity ze średniowiecza, głoszące na przykład, że Żydzi składali ofiary z dzieci i pili ich krew. Oskarżeniom towarzyszyły antysemickie karykatury. „Der Stürmer” zawierał rysunki, przedstawiające Żydów jako oszpecone postacie z wyostrzonymi rysami twarzy i posiadające zniekształcone ciała[2]. Do najpopularniejszych rysowników antysemickich należał Philip Rupprecht, tworzący pod pseudonimem Fips, autor ataków łączących wizerunek „Żyda-kapitalisty” z wizerunkiem „Żyda-komunisty” itp. Na dole strony tytułowej pisma drukowano motto: Die Juden sind unser Unglück! (Żydzi są naszym nieszczęściem). Hasło to zaczerpnięto z wypowiedzi XIX-wiecznego nacjonalistycznego historyka, Heinricha von Treitschkego, który był zwolennikiem antysemityzmu. W podtytule gazety widniało natomiast hasło: Deutsches Wochenblatt zum Kampfe um die Wahrheit (Niemiecki Tygodnik w Walce o Prawdę).

Nakład[edytuj | edytuj kod]

Większość czytelników pisma stanowili ludzie młodzi oraz osoby kwalifikujące się do najniższej warstwy niemieckiego społeczeństwa. Egzemplarze gazety „Der Stürmer” wystawiano w gablotach przy najbardziej uczęszczanych ulicach na terenie całej Rzeszy. W roku 1927 osiągnięto sprzedaż w wysokości 27 tys. egzemplarzy tygodniowo. Do roku 1935 nakład wzrósł do blisko 480 tys. egzemplarzy. Do 1933 pismo było jednak poza Frankonią nieznane, a ponadto „epatowanie lubieżnością” było potępiane także w NSDAP.

W czasie wojny nakład gazety znacznie spadł ze względu na deficyt papieru, a także z powodu wygnania Streichera z Norymbergi za korupcję. Znacznie bardziej drastycznym powodem spadku popularności gazety był fakt, że główny cel jej ataków – Żydzi, zaczęli znikać z codziennego życia Niemców. Niemniej jednak Hitler nalegał, by nadal wspierać wydawanie „Stürmera”.

Postawy nazistów wobec pisma[edytuj | edytuj kod]

Hermann Göring zakazał wydawania „Stürmera” we wszystkich podległych mu okręgach. Baldur von Schirach (przywódca Hitlerjugend) wykreślił magazyn z listy dozwolonych „pomocy dydaktycznych” w ośrodkach należących do Hitlerjugend. Prezentowane w „Der Stürmer” treści nawet Goebbels określił jako zwyczajną pornografię, a niektórzy gauleiterzy utrudniali kolportaż na podlegających im obszarach. W 1935 Hitler na krótki czas zakazał wydawania pisma.

Inni wyżsi urzędnicy, włącznie z Heinrichem Himmlerem (Reichsführerem-SS), Robertem Ley’em (przywódcą Niemieckiego Frontu Pracy) oraz Maxem Amannem (prezesem Izby Dziennikarstwa Rzeszy, a zarazem właścicielem Zentral Verlag (Głównego Wydawnictwa), obejmującego w 1942 roku 80% prasy niemieckiej), popierali wydawanie pisma. Ich poglądy i oświadczenia często drukowano bowiem w „Der Stürmer”. Albert Forster, gauleiter (przywódca oddziału terenowego NSDAP) w Gdańsku, w roku 1937 napisał:

Z przyjemnością mogę powiedzieć, że „Der Stürmer”, w sposób prosty, ale lepszy niż jakakolwiek codzienna bądź cotygodniowa gazeta, wyjaśnił społeczeństwu zagrożenie ze strony żydostwa. Bez Juliusa Streichera i jego „Szturmowca” większość obywateli nie dostrzegałaby potrzeby rozwiązania kwestii żydowskiej. Dlatego można żywić nadzieję, że ludzie, którzy chcą poznać rzetelną prawdę o kwestii żydowskiej powinni czytać „Der Stürmera”.
Niemieccy obywatele czytający „Stürmera” (Wormacja, 1933)

Hitler uważał, że „prymitywne metody” Streichera skutecznie wywierają wpływ na niższe warstwy społeczne. Jeden z wyższych polityków narodowosocjalistycznych powiedział w połowie lat 30. XX wieku:

„Antysemityzm był bez wątpienia najważniejszą bronią w jego [Hitlera] propagandowym arsenale i prawie wszędzie osiągał on zabójczą skuteczność. Dlatego właśnie ludziom takim jak Streicher dano wolną rękę. Poza tym jego artykuły były zabawne i błyskotliwie napisane. [Hitler] zastanawiał się, skąd Streicher stale czerpał inspirację do nowych paszkwili; z niecierpliwością czekał na każde nowe wydanie Stürmera. Był to jedyny periodyk, który [Hitler] czytywał z przyjemnością od deski do deski.”

Po wojnie Streichera sądzono w ramach procesów norymberskich o zbrodnie przeciwko ludzkości. Jego udział w akcie ludobójstwa polegał na podżeganiu Niemców do eksterminacji ludności żydowskiej. Działalność wydawnicza Streichera stanowiła główny dowód jego winy. Uznano go winnym postawionych zarzutów i wydano na niego wyrok śmierci przez powieszenie. Wyrok wykonano w więzieniu w Norymberdze.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. „Rozmowy przy stole”, Wyd. Charyzma 1996, s. 300.
  2. „Der Stürmer” i propaganda antyżydowska www.Historia.org.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]