Dereniowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dereniowate
Ilustracja
Dereń biały
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd dereniowce
Rodzina dereniowate
Nazwa systematyczna
Cornaceae (Dumort.) Dumort.
Anal. Fam. Pl.: 33, 34. 1829, nom. cons.

Dereniowate (Cornaceae) – rodzina roślin z rzędu dereniowców. Obejmuje dwa rodzaje z 85 gatunkami[1]. Rośliny te występują głównie na półkuli północnej, poza tym w różnych obszarach wszystkich kontynentów – a Ameryce Południowej w Andach, w Afryce środkowej i w północnym Madagaskarze, we wschodniej Australii i na wyspach Oceanii[1]. Owoce derenia jadalnego spożywane są w formie soków i lemoniad. Liczne gatunki dereni sadzone są jako ozdobne. Z rodzaju Alangium zastosowanie ma tylko Alangium salviifolium wykorzystywany w Indiach do celów leczniczych[2].

Alangium salvifolium

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Drzewa i krzewy, rzadko rośliny zielne[2] (opisywane też jako kłączowe półkrzewy[1]). Rośliny z włoskami jednokomórkowymi w kształcie litery T[1].
Liście
Naprzeciwległe (Cornus) lub skrętoległe (Alangium)[2], zwykle całobrzegie[1], bez przylistków[2].
Kwiaty
Zwykle 4-krotne (rzadko 10-krotne)[1], obupłciowe. Zebrane są w wierzchotki i główkowate baldachy (Cornus) lub rozgałęzione wiechy (Alangium). U dereni wsparte są one 4 do 6 liśćmi przykwiatowymi[2]. Kielich jest drobny, zresztą płatki korony też niezbyt okazałe. Liczba pręcików równa liczbie płatków, nadlegle których wyrastają. U Alangium liczba pręcików bywa zwielokrotniona, a wówczas też nitki pręcików są długie. Zalążnia jednokomorowa, powstaje z 1 do 4 owocolistków. Szyjka słupka zwykle krótka, rzadko długa. Znamię ucięte lub główkowate, suche[1].
Owoce
Pestkowce różnej barwy (białe, czerwone, niebieskie do czarnych), zwykle z 1 lub 2 nasionami[1].

Systematyka[edytuj]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Jeszcze w systemie APG III z 2009 ujęcie rodziny było szerokie i obejmowała ona też podrodzinę Nyssoideae Arnott[3], która w systemie APG IV została wyodrębniona w randze rodziny błotniowatych Nyssaceae w tym samym rzędzie dereniowców Cornales[4].

Relacja filogenetyczne przedstawione według APweb:

dereniowce

Hydrostachyaceae





Grubbiaceae



Curtisiaceae




Nyssaceaebłotniowate



Cornaceaedereniowate




Loasaceaeożwiowate



Hydrangeaceaehortensjowate





Podział rodziny
Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa dereniowe (Cornidae Frohne & U. Jensen ex Reveal), nadrząd Cornanae Thorne ex Reveal, rząd dereniowce Cornales Dumort., rodzina dereniowate (Cornaceae (Dumort.) Dumort.)[5].

Wykaz rodzajów w ujęciu Reveala[5]

Przypisy

  1. a b c d e f g h i Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-12-16].
  2. a b c d e Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 251, 254. ISBN 83-7079-778-4.
  3. Angiosperm Phylogeny Group (2009). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III. Botanical Journal of the Linnean Society 161: 105-121.
  4. The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 181, 1, s. 1–20, 2016. DOI: 10.1111/boj.12385. 
  5. a b Crescent Bloom: Cornaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-02-28].