Di Renjie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spacer.gif To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Di.
Di Renjie
ilustracja
Nazwisko chińskie
Pismo uproszczone 狄仁杰
Pismo tradycyjne 狄仁傑
Hanyu pinyin Dí Rénjié
Wade-Giles Ti Jen-chieh
Di Renjie na ilustracji w książce 晩笑堂竹荘畫傳 (Wan xiao tang zhu zhuang hua zhuan), 1921

Di Renjie (wym. ti żen-cie; ur. 630, zm. 700[1]) – chiński urzędnik państwowy z czasów dynastii Tang. Znany z nieposzlakowanej opinii, dwukrotnie pełnił funkcję kanclerza na dworze cesarskim.

Urodził się w mieście Taiyuan w rodzinie z tradycjami urzędniczymi (jego dziadek i ojciec pracowali w cesarskiej administracji)[2]. W 686 r. został sędzią w Gansu, dwa lata później przeniósł się do Fuzhou. Przeprowadził wówczas wielką akcję masowego burzenia świątyń na terenie południowych Chin, uznając lokalne kulty za niepotrzebne i sprzeczne z obowiązującą ideologią konfucjańską. Zniszczono ponad 1700 miejsc kultu, oszczędzając jedynie te poświęcone dawnym bohaterom takim jak Wielki Yu[3]. Potem przez pięć lat piastował stanowisko kanclerza aż do 692 r., kiedy to na skutek fałszywych oskarżeń o zdradę znalazł się w więzieniu[4]. Po odzyskaniu wolności w 696 r. został oddelegowany przez cesarzową Wu Zetian do Weizhou, a w 697 r. ponownie został kanclerzem[5]. Odegrał ważną rolę w życiu politycznym ówczesnych Chin[6], przyczyniając się m.in. do odzyskania władzy przez dynastię Tang (przekonując cesarzową Wu, aby nie osadzała na tronie swojego faworyta[7]).

Di Renjie miał dwóch synów: Di Guangsi (狄光嗣) i Di Jinghui (狄景晖); obaj osiągnęli stanowiska mandarynów[8]. Jego prawnuk[9] Di Jianmo (狄兼謨) sprawował urząd cenzora w stołecznym mieście Chang’an[10].

Bohater chińskich opowieści[edytuj | edytuj kod]

Di Renjie zyskał sławę i sympatię ludu jako sprawiedliwy sędzia, rozwiązujący liczne zagadki kryminalne i łagodzący spory[11]. Opowieści o jego wyczynach zostały spisane za czasów dynastii Ming. W klasycznej wersji sędzia Di jest nieomylny, pozbawiony wad, rozwiązuje kilka spraw jednocześnie i w czasie śledztwa często korzysta ze wskazówek o charakterze nadprzyrodzonym.

Na postaci Di Renjie wzorowany jest bohater serii kryminałów Roberta van Gulika, Sędzia Di[12]. Losy tej samej postaci opisywali także inni autorzy, np. Frédéric Lenormand. W 2010 roku powstał również film fabularny na motywach opowieści o Di Renjie, wyreżyserowany przez Tsui Harka.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. H. West, Wilt L. Idema: Monks, bandits, lovers, and immortals: eleven early Chinese plays. Indianapolis: Hackett Publishing, 2010, s. 5. ISBN 978-1-60384-303-4.
  2. Nicola Di Cosmo: Military culture in imperial China. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2009, s. 172. ISBN 978-0-674-03109-8.
  3. Patricia Buckley Ebrey, Peter N. Gregory: Religion and Society in T'ang and Sung China. Honolulu: University of Hawaii Press, 1993, s. 78. ISBN 978-0824815127.
  4. Congren Wang, Tsʻung-jen Wang, Zongzhi Zhang: Tales about prime ministers in Chinese history. Hong Kong: Hai Feng Publishing, 1994, s. 152. ISBN 962-238-219-3.
  5. Chung Tan: China and the brave new world: a study of the origins of the Opium War (1840-42). Durham, NC: Carolina Academic Press, 1978, s. 34. ISBN 9890890862.
  6. Wenhui He: Ch'en Tzu-Ang: innovator in T'ang poetry. Hong Kong: Chinese University Press, 1993, s. 5. ISBN 962-201-420-8.
  7. Charles R. Stone: The fountainhead of chinese erotica: the lord of perfect satisfaction (Ruyijun zhuan). Honolulu: University of Hawaii Press, 2003, s. 88. ISBN 0-8248-2412-1.
  8. David McMullen. The Real Judge Dee: Ti Jen-chieh and the T'ang Restoration of 705. „Asia Major”. Volume 6, part 1, s. 45, 1993. 
  9. 刘贯文: 三晋历史人物. T. 2. Beijing: 书目文献出版社 (Shu mu wen xian chu ban she), 1993, s. 307.
  10. 谢圣明, 黄立平: 白話二十四史. T. 10. Beijing: 中国华侨出版社 (Zhong guo hua qiao chu ban she), 1999, s. 224. ISBN 7-80120-296-1.
  11. John Elliot Wills: Mountain of fame: portraits in Chinese history. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 1996, s. 143. ISBN 978-0691026749.
  12. Jeffrey C. Kinkley: Chinese justice, the fiction: law and literature in modern China. Stanford, California: Stanford University Press, 2000, s. 61. ISBN 978-0804739764.