Diabełkowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Diabełkowo
Ilustracja
Jeden z domów przy ulicy Wileńskiej
Państwo  Polska
Miasto Gdańsk
Dzielnica Piecki-Migowo, Wrzeszcz Górny
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Diabełkowo
Diabełkowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Diabełkowo
Diabełkowo
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Diabełkowo
Diabełkowo
Ziemia54°21′44,2″N 18°36′20,4″E/54,362278 18,605667
Zbiornik retencyjny Wileńska

Diabełkowo (przed 1949: Düwelkau, Düvelkau, Dievelkau) – dawna wieś w obrębie okręgu historycznego Wrzeszcz, obecnie osiedle domów jednorodzinnych na terenie gdańskich dzielnic Piecki-Migowo oraz Wrzeszcz Górny, na granicy z Suchaninem[1]. Diabełkowo mieściło się w rejonie dzisiejszego zbiornika retencyjnego Wileńska znajdującego się na Potoku Królewskim oraz ul. Pasteura, Grodzieńskiej, Wileńskiej i Suwalskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W posiadaniu Diabełkowa, które przez pewien czas było częścią wsi Rutki, a następnie rozległej wsi Suchanino, przez lata byli gdańscy patrycjusze. W XVII wieku funkcjonowała tam karczma, w XVIII - cegielnia, natomiast mapy z XIX wieku pozwalają stwierdzić w Diabełkowie obecność dziesięciu domostw. Z map sporządzonych po I wojnie światowej wynika, że ostały się z nich tylko dwa.

Wieś, ze względu na swoją lokalizację, znalazła się na trasie planowanej przez senat Wolnego Miasta Gdańska linii tramwajowej, łączącej Wrzeszcz (równolegle do ulicy Sobieskiego) z Siedlcami przez Suchanino. Roboty ziemne, prowadzone w latach 1919-1921, osiągnęły zaawansowany stopień realizacji (szczególnie niwelacja terenu na odcinku Wrzeszcz-Suchanino). Jednak kryzys ekonomiczny lat 30. doprowadził do wstrzymania prac, których nigdy nie wznowiono[2].

3 lata przed II wojną światową, między obecną ul. Wileńską (do roku 1945: Robert-Ley-Weg) a ul. Grodzieńską (do roku 1945: Dietrich-Eckart-Weg), hitlerowski związek zawodowy Deutsche Arbeitsfront zbudował dla swoich członków 34 jednopiętrowe domy z ogródkami, według projektu architekta Ottona Schrödera. Prace budowlane trwały w latach 1936–1943; w jednym z większych budynków mieściło się przedszkole oraz świetlica. Osiedle nosiło nazwę Albert-Forster-Siedlung. 18.09.1939 roku na jego zapleczu oficjalnie rozpoczęto prace mające połączyć obecną ul. Grodzieńską z planowaną odnogą do Gdańska autostrady BerlinKrólewiec. Po dwóch latach, z budowy zrezygnowano[3][4][5]. Gdy w 1945 zakończyły się działania wojenne, w Albert-Forster-Siedlung zamieszkali Polacy, a osiedle, ze względu na historię miejsca, nazwali Diabełkowem.

Diabełkowo obecnie[edytuj | edytuj kod]

Kierunkowskaz do oddziału holdingu Eurozet. W skład jego grupy kapitałowej wchodzą m.in. Radio Zet i Radio Plus. W tle - Szpital Swissmed

Współcześnie, w rejonie dawnej wsi Diabełkowo przeważa budownictwo jednorodzinne. Większość domów osiedla robotniczego została poddana adaptacji i rozbudowie, a niektóre zniknęły, zastąpione nowymi. Oprócz tego, np. na ulicy Suwalskiej, znajduje się oddział holdingu Eurozet, na ulicy Wileńskiej - Szpital Swissmed i mieszcząca się w nim pracowania LUX MED.

Od 1978 roku, kiedy to został powołany komitet budowy domów z pracowniami plastycznymi na ulicy Pasteura, którego szefem został rzeźbiarz Czesław Gajda, na ulicy tej mieszka i pracuje wiele osobowości ze świata sztuki i nauki, m.in. Mieczysław Olszewski, Marian Matocha, Wojciech Mokwiński, Jacek Osadowski czy Marek Andrzejewski. W przeszłości na ulicy Pasteura mieszkali też Giedymin Jabłoński, Zbigniew Maksymiuk, śp. Aleksandra Radziszewska, Leszek Pieczonka, Jan Lammek oraz wspomniany wcześniej Czesław Gajda.

Bogata historia Diabełkowa oraz jego wciąż obecny charakter półwiejskiej enklawy, zieleniec wypoczynkowy Wileńska utworzony w 2011 roku przy zbiorniku retencyjnym[6], jak i bliskość lasu, do którego można wejść z ulicy Wileńskiej lub Suwalskiej, przyciągają liczne grupy spacerowiczów.

Licząc od skrzyżowania ulic Pasteura, Suwalskiej i Wileńskiej, uznawanego za historyczne centrum wsi, niegdysiejsze Diabełkowo znajduje się 1,2 km od Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego, 1,4 km od Politechniki Gdańskiej, 1,8 km od Galerii Morena, 2,7 km od Centrum Handlowego Manhattan, 3,2 km od stacji kolejowej Gdańsk Wrzeszcz, 4,1 km od stacji Gdańsk Główny i 6,6 km od mola w Brzeźnie (odległości w przypadku korzystania z dróg samochodowych).

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Najbliższymi przystankami autobusowymi dawnego Diabełkowa są: Jarowa (550 metrów pieszo od skrzyżowania ulic Pasteura, Suwalskiej i Wileńskiej), Schumana (600 metrów) i Piecki-Wileńska (750 m).

Linie autobusowe kursują:

Tramwaje

Władze miasta Gdańska wznowiły plany, które realizowano blisko wiek temu, i w najbliższych latach zamierzają zbudować linię tramwajową mającą ułatwić dojazd do Centrum mieszkańcom tzw. Górnego Tarasu Gdańska, w tym Diabełkowa[7]. Nie jest jeszcze znany ani aktualnie obowiązujący termin startu budowy, którym do nie dawna był rok 2019[8], ani dokładny kształt trasy. Jednak wiadomo już na pewno, że linia Gdańsk Południe-Wrzeszcz (GP-W), bo tak ją nazwano, będzie zaczynać się na Jaśkowej Dolinie. Dalej prowadzić będzie do Ronda Pana Cogito i w dół ul. Wileńską, pod którą dla tramwaju powstanie tunel kończący się w pobliżu zbiornika retencyjnego Wileńska. Następnie linia tramwajowa, na wysokości Pomorskich Szkół Rzemiosł, dojdzie do ul. Sobieskiego i dalej przebiegać będzie rezerwą terenu przy wspomnianej ulicy. Później albo zostanie poprowadzona ulicą Do Studzienki i Boh. Getta, albo tylko ul. Do Studzienki, by wreszcie wpaść do alei Grunwaldzkiej[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz ulic Miasta Gdańska z podziałem na sektory i dzielnice. gdansk.pl. [dostęp 2017-08-23].
  2. Sławomir Kościelak. Powstańców Warszawskich, czyli przez Suchanino do Wrzeszcza. „30 dni”. 4/5, 2009. ISSN 1506-6487. 
  3. zob. hasła w Gedanopedii: Suchanino oraz Diabełkowo [dostęp: 11.11.2015]
  4. Aleksander Masłowski: DIABEŁKOWO – RAJSKA ENKLAWA Z PIEKŁA RODEM. ibedeker.pl. [dostęp 2017-08-12].
  5. Klimat jak w bajce. „Gazeta Wyborcza Trójmiasto”, 2008-07-22. Agora S.A.. 
  6. Budowa zieleńca wypoczynkowego przy zbiorniku retencyjnym R.... Dyrekcja Rozbudowy Miasta Gdańska. [dostęp 2017-08-13].
  7. Nowe inwestycje tramwajowe w Gdańsku ruszą w 2017 roku. Dziennik Bałtycki. [dostęp 2017-08-13].
  8. Kiedy powstanie Nowa Politechniczna? Budowa się opóźnia. Dziennik Bałtycki. [dostęp 2017-08-13].
  9. Krzysztof Koprowski: Tramwaj do Wrzeszcza: powrót do przeszłości. trojmiasto.pl. [dostęp 2017-08-13].