Diecezja tyraspolska
 Katedra św Klemensa w Saratowie (1917) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Siedziba | |
| Data powołania | |
| Data zamknięcia | |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Metropolia | |
| Dane statystyczne (1917) | |
| Liczba wiernych |
350 tys. |
| Liczba kapłanów • w tym diecezjalnych |
179 |
Diecezja tyraspolska – historyczna diecezja Kościoła rzymskokatolickiego i ormiańskiego; utworzona w 1848 w Imperium Rosyjskim, zlikwidowana w 2002, zastąpiona diecezją Św. Klemensa.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Diecezja powstała na mocy postanowień konkordatu z 1847 z inicjatywy cara Mikołaja I Romanowa. 3 lipca 1848 papież Pius IX bullą Universalis Ecclesiae cura erygował diecezję chersońską. Decyzja ta oburzyła jednak duchowieństwo prawosławne i doprowadziła do interwencji prawosławnego arcybiskupa chersońskiego i taurydzkiego Innocentego (Borisowa), w wyniku której zamiast Chersonia siedzibą diecezji w 1852 został Tyraspol[a]. Jednak tam również władze carskie uniemożliwiały utworzenie administracji diecezjalnej[1][2][3].
W 1856 biskup tyraspolski Ferdinand Kahn przeniósł swoją siedzibę do Saratowa, gdzie otrzymał od władz pozwolenie na utworzenie centralnych instytucji diecezjalnych. Diecezja jednak aż do jej likwidacji nie zmieniła nazwy[1][2]. Podlegała metropolii mohylewskiej. Dominowali w niej katolicy pochodzenia niemieckiego[4]. Diecezja zanikła w czasie dwudziestolecia międzywojennego, w wyniku przemian politycznych i prześladowania Kościoła przez władze radzieckie.
Została reaktywowana w Mołdawii w 1993 r. jako administratura apostolska Mołdawii (od 2001 r. diecezja kiszyniowska)[5] oraz na terytorium Rosji w 1999 r. jako administratura apostolska południowej europejskiej Rosji[6]. Stolicami diecezji były kolejno: Chersoń (do 1852), Tyraspol i Saratów (od 1999).
W 2002 papież Jan Paweł II zlikwidował diecezję i ustanowił na jej miejsce diecezję Świętego Klemensa w Saratowie.
Statystyki
[edytuj | edytuj kod]W 1892 diecezja liczyła 83 parafie łacińskie i 44 ormiańskie w 15 dekanatach (11 łacińskich i 4 ormiańskich), których posługiwało 85 księży łacińskich i 61 ormiańskokatolickich. Należało do niej 226000 wiernych, w tym 153000 Niemców, 41000 Polaków i Czechów, 21000 Ormian, 5500 Gruzinów i 5500 osób innych narodowości. Na jej terenie leżało 202 kościołów i kaplic[7].
W 1917 biskupstwo liczyło 10 dekanatów ze 125 parafiami, w których pracowało 179 księży i zamieszkiwało 350 tysięcy wiernych[3].
Biskupi ordynariusze
[edytuj | edytuj kod]
- 1850–1864: bp Ferdinand Kahn
- 1872–1889: bp Franz Zottmann
- 1889–1902: bp Anton Zerr
- 1902–1903: bp Edward von Ropp
- 1904–1929: bp Josef Alois Kessler (27.11.1929 zrzeka się urzędu biskupa diec. tyraspolskiej, a 23.01.1930 r. został mianowany przez papieża Piusa XI arcybiskupem tytularnym Bosforu)
Wikariusze generalni
[edytuj | edytuj kod]Ordynariusz bp Josef Kessler, opuszcza (14.08.1918) siedzibę biskupią w obawie przed aresztowaniem przez bolszewików i do zarządzania diecezją ustanawia wikariusza generalnego:
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Było to wówczas niewielkie, prowincjonalne miasto powiatowe. Mieszkało w nim wówczas ok. 100 katolików (miasto liczyło ok. 6000 mieszkańców), posiadających dom modlitwy. Nie było w nim kościoła.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b HISTORIA ROZWOJU KATOLICKIEJ SIECI PARAFIALNEJ W DIECEZJI TYRASPOLSKIEJ W XIX WIEKU NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW PAŃSTWOWEGO ARCHIWUM OBWODU ODESKIEGO. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. [dostęp 2025-10-29]. (pol.).
- ↑ a b Parohia “Sfânta Treime”, Tiraspol. Diecezja kiszyniowska. [dostęp 2025-10-29]. (rum. • ros.).
- ↑ a b O. Supinska, Dzieje Kościoła na Ukrainie w latach 1900–1939, s. 7.
- ↑ P. Nitecki, Biskupi Polscy w latach 965–1999. Słownik biograficzny, wyd. „Pax”, Warszawa 2000, s. 32*.
- ↑ Informacja na "Catholic-Hierarchy".
- ↑ Informacja na "GCatholic.org.".
- ↑ Tyraspolsk dyecezya, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 719.
- ↑ Ks. Roman Dzwonkowski, Losy duchowieństwa katolickiego w ZSSR 1917–1939.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- P. Nitecki, Biskupi Polscy w latach 965-1999. Słownik biograficzny, wyd. "Pax", Warszawa 2000.
- Krótka charakterystyka diecezji na "Catholic-Hierarchy"