Dienas Lapa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
„Dienas Lapa”
Częstotliwość dziennik
Państwo  Imperium Rosyjskie,  Rosyjska FSRR
Adres Ryga, Piotrogród
Język łotewski
Pierwszy numer 1886
Ostatni numer 1918

„Dienas Lapa” – gazeta w języku łotewskim, ukazująca się w latach 1886–1905 i 1913–1914 w Rydze oraz w 1918 w Piotrogrodzie[1][2].

Gazeta założona przez Towarzystwo Rzemieślników Łotewskich w Rydze i finansowana przez jego fundusz pożyczkowo-oszczędnościowy[3], miała początkowo charakter umiarkowanie literalny[4] i była adresowana do drobnomieszczaństwa nastawionego opozycyjnie wobec burżuazji[3]. Pierwszym redaktorem naczelnym był Fricis Bergmanis (do 1888)[4]. W latach 1890-tych gazeta stała się ideologicznym ośrodkiem lewicowego ruchu łotewskiej inteligencji, określanego jako „nowy nurt” (łot. jaunā strāva). W tym okresie redaktorami byli prawnicy Pēteris Stučka (naczelny w latach 1888–1891 i 1895–1897) oraz Jānis Pliekšāns „Rainis” (red. naczelny 1891–1895), którzy legalnie propagowali idee marksizmu i działalność zachodnioeuropejskiej socjaldemokracji[3], zwłaszcza po pobycie Rainisa w 1893 na III Kongresie II Międzynarodówki w Zurychu, gdzie poznał Augusta Bebla[5]. W maju 1897 wraz z 75 innymi działaczami „nowego nurtu”[4] Stučka i Rainis zostali aresztowani, a następnie skazani na zesłanie[5][6]. Wznowiona po kilkumiesięcznej przerwie (od czerwca 1897 do lutego 1898[1]) gazeta przyjęła orientację burżuazyjną, wracając na pozycje lewicowe w 1905, kiedy redaktorem naczelnym został Jānis Jansons-Brauns[7].

W 1887 na łamach „Dienas Lapa” debiutowała wierszem poetka i dramatopisarka Aspazija, która dziesięć lat później wyszła za mąż za Rainisa, a w latach 1898–1903 pracowała w redakcji tej gazety[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b “Mantojums – 1” Latvijas periodisko izdevumu (1822 - 1940) saglabāšana (łot.). Latvijas Nacionālā bibliotēka. [dostęp 2020-09-23].
  2. Bartłomiej Garczyk: Radziecka polityka narodowościowa w latach 1917-1941 na przykładzie Piotrogrodu – Leningradu. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2011, s. 67. ISBN 978-83-7177-621-2. OCLC 802010308. (pol.)
  3. a b c Илгварс Янович Бутулис: Роль "Нового течения" в пропаганде марксистских идей в Латвии (1893-1897 гг.) (ros.). disserCat — электронная библиотека диссертаций, 1984. [dostęp 2020-09-23].
  4. a b c Jaunā strāva latviešu inteliģences kustība 19. gs. 90. gados, kas aizstāvēja demokrātiskas un sociālistiskas idejas (łot.). Nacionālā enciklopēdija. [dostęp 2020-09-23].
  5. a b «Необходимо жить для других, не для себя!» Поэт – революционер (ros.). Муниципальное автономное учреждение культуры "Централизованная библиотечная система" города Пскова. [dostęp 2020-09-22].
  6. Стучка П.И. (ros.). Правозащитники против пыток. [dostęp 2020-09-23].
  7. Диенас лапа (ros.). Большая советская энциклопедия. [dostęp 2020-09-23].
  8. Aspazija (ang.). literatura.lv. [dostęp 2020-09-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]