Difosfina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Difosfina
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny P
2
H
4
Inne wzory H
2
P−PH
2
, PH
2
PH
2
Masa molowa 65,98 g/mol
Wygląd bezbarwna ciecz[2]
Identyfikacja
Numer CAS 13445-50-6
PubChem 139283[3]
Podobne związki
Podobne związki hydrazyna
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Difosfina, P
2
H
4
– nietrwały nieorganiczny związek chemiczny, połączenie fosforu i wodoru o budowie chemicznej analogicznej do hydrazyny (H
2
N−NH
2
). Jest bezbarwną cieczą ulegającą spontanicznemu zapłonowi w powietrzu. Zawartość difosfiny w fosfiny jest przyczyną jego samozapłonu w powietrzu o temperaturze pokojowej. Difosfina posiada charakterystyczny zapach zgniłych ryb – wyczuwalny nawet przy bardzo niskich stężeniach.

Difosfinę otrzymać można przez hydrolizę fosforku wapnia (Ca
3
P
2
) w obniżonej temperaturze i oddzielenie od fosforiaku[4][5]. Powstaje jako produkt uboczny w procesie otrzymywania fosfiny[6]. Może powstawać także podczas rozkładu materii organicznej i według niektórych hipotez, difosina powstająca w ten sposób przyczynia się do występowania błędnych ogników[7].

Właściwości chemiczne[edytuj]

Difosfina jest nietrwałym związkiem będącym silnym reduktorem, ulega samozapłonowi na powietrzu[6]. Pod wpływem światła[4][8] lub działania chlorowodoru w −125 °C[8] dysproporcjonuje na fosfinę i fosfor czerwony:

3P
2
H
4
→ 4PH
3
+ 2P

Podczas ogrzewania difosfina ulega termolizie z wytworzeniem fosfin cyklicznych P
n
H
n
(n = 3–10) i policyklicznych P
n
H
m
(m < n), wśród których przeważa pentafosfolan (PH)
5
i związki policykliczne zawierające pierścienie pięcioczłonowe[5].

W reakcji z butylolitem w −25 °C następuje dysproporcjonowanie do fosforiaku i policyklicznego heptafosforku trilitu Li
3
P
7
[5] o szkielecie heptafosfanortricyklenu[a].

Pochodne organiczne[edytuj]

Difosfinami nazywane są związki fosforoorganiczne o budowie R
2
P−PR
2
(np. tetrametylodifosfina Me
2
P−PMe
2
) oraz R
2
P−(CH
2
)
n
−PR
2
(wykorzystywane jako ligandy dwukleszczowe, np. 1,1-bis(difenylofosfino)metan, Ph
2
P−CH
2
−PPh
2
).

Uwagi[edytuj]

  1. Zobacz strukturę w serwisie PubChem: CID 12761234 (ang.). PubChem Public Chemical Database. [dostęp 2016-01-04].

Przypisy[edytuj]

  1. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Neil G. Connelly, Ture Damhus, Richard M. Hartshorn, Alan T. Hutton: Nomenclature of Inorganic Chemistry – IUPAC Recommendations 2005 (Red Book). RSC Publishing, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2005, s. 325. ISBN 9780854044382.
  2. a b c d e CRC Handbook of Chemistry and Physics. William M. Haynes (red.). Wyd. 95. Boca Raton: CRC Press, 2014, s. 4-80, 16-18. ISBN 9781482208689.
  3. Difosfina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. a b Stanisław Tołłoczko, Wiktor Kemula: Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej. Warszawa: PWN, 1954, s. 320.
  5. a b c Marianne Baudler, Klaus Glinka. Monocyclic and polycyclic phosphines. „Chemical Reviews”. 93, s. 1623–1667, 1993. DOI: 10.1021/cr00020a010. 
  6. a b Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 6. T. 1–2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 679–680. ISBN 9788301162832.
  7. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Józef Żychowski. Conditions Favoring the Occurrence of Ignis Fatuus Phenomenon Over a Mass Grave in Niepołomice (S Poland). „Procedia – Social and Behavioral Sciences”. 120, s. 347–355, 2014. DOI: 10.1016/j.sbspro.2014.02.112. 
  8. a b Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965, s. 811.