Dikdik sawannowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dikdik Kirka)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dikdik sawannowy
Madoqua kirkii[1]
(Günther, 1880)
Dikdik  sawannowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina antylopy
Rodzaj dikdik
Gatunek dikdik sawannowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Dikdik sawannowy[3] (Madoqua kirkii) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych zaliczany do antylop, blisko spokrewniony z dikdikiem drobnym (Madoqua guentheri). Wyewoluowały w miocenie ok. 12 mln. lat temu.

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje obszary środkowej i południowej Afryki – południowo-zachodnia Angola, środkowa i południowa Kenia, Namibia, południowo-wschodnia Somalia, środkowa Tanzania i Namibia.

Jego siedliskiem są suche tereny w pobliżu gęstych krzewów, wśród których zwierzęta te ukrywają się i żerują.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane
Długość ciała 55-77 cm
Wysokość w kłębie 35-45 cm
Długość ogona 4-6 cm
Masa ciała 2,7-6,5 kg
Dojrzałość płciowa samice
6-8 miesięcy,
samce
ok.12 miesięcy
Okres godowy  ?
Ciąża 169-174 dni
Liczba młodych
w miocie
1
Długość życia 10 lat

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Ubarwienie grzbietu jest brązowe lub żółtawoszare, głowa i nogi płowe, a spodnia część ciała i wewnętrzna strona nóg – biała. Duże oczy otacza pierścień jasnych włosów.

U samców występują krótkie ok. 11 cm rogi, które mogą być osłonięte kępą włosów.U samic występują dwie pary sutków. Wąskie i długie racice są ostro zakończone. Charakterystyczną cechą dikdików sawannowych jest ruchliwa górna warga, która wraz z nozdrzami wystaje lekko przed wargą dolną.

Dikdik Kirka w Namibii
Dikdik Kirka w Namibii

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Dikdiki sawannowe są najbardziej aktywne wczesnym rankiem i późnym popołudniem, ale wykazują również aktywność w ciągu nocy. Żyją pojedynczo lub parami. Są zwierzętami terytorialnymi. Granice zajmowanego obszaru znakują kałem, moczem i wydzieliną gruczołów przyocznych. Rytuał znakowania wykonywany jest przez samca i przez samicę. Samiec zajmuje się obroną terytorium przed innymi przedstawicielami tego samego gatunku. Po swoim terenie poruszają się ustalonymi ścieżkami. Są też zwierzętami nieśmiałymi, spędzającymi większość czasu w ukryciu. Wystraszone uciekają zygzakiem, wydając przy tym dźwięki brzmiące jak dik-dik lub zik-zik. W czasie ucieczki osiągają prędkość do 42 km/h.

Podstawę ich diety stanowią liście krzewów i drzew, a uzupełnieniem są trawy, pąki, owoce i zioła. Żyją do 10 lat, ale średni czas życia w warunkach naturalnych wynosi 3-4 lata. W niewoli zanotowano dikdika sawannowego w wieku 14 lat[4].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Samice dikdika Kirka osiągają dojrzałość płciową w wieku ok. 6-8 miesięcy, a samce ok. 12 miesięcy. Są prawdopodobnie gatunkiem monogamicznym. Tworzą pary zajmujące obszar 5-30 hektarów. Po ok. 170-dniowej ciąży samica rodzi jedno młode ważące 560-680 g, które karmi mlekiem przez 6 tygodni, pozostając z nim w ukryciu. Przeżywalność młodych szacowana jest na 50%. Siedmiomiesięczne dikdiki sawannowe osiągają już pełne wymiary i są wówczas zmuszane do opuszczenia terytorium rodziców, młode samce – przez ojca, a samice – przez matkę. Samica może rodzić dwa razy w ciągu roku.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono 4 podgatunki dikdików sawannowych[3]:

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Zabijane głównie ze względu na skórę, z której wyrabiane są m.in. rękawiczki. Na parę rękawiczek potrzebne są skóry z dwóch dikdików.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Do naturalnych wrogów dikdików sawannowych należą lamparty, gepardy, szakale, pawiany, orły i pytony. Pomimo intensywnych polowań w niektórych regionach dikdik sawannowy jest uważany za gatunek liczny. Nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES, a w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (least concern – niskiego ryzyka)[5].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Scheibe, E. 1999.: "Madoqua kirkii" (On-line), Animal Diversity Web. (ang.). [dostęp 5 września 2007].
  3. Brent Huffman: www.ultimateungulate.com (ang.). [dostęp 5 września 2007].
  4. Kirk's Dik-Dik Madoqua kirkii (ang.). [dostęp 5 września 2007].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Madoqua kirkii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Madoqua kirkii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. 3,0 3,1 3,2 Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. Jones, M.L.: Longevity of ungulates in captivity. Int. Ybk. 32:159-169, 1993.
  5. Madoqua kirkii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 11 stycznia 2009]