Dikdik sawannowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dikdik Kirka)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dikdik sawannowy
Madoqua kirkii[1]
(Günther, 1880)
Dikdik  sawannowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina antylopy
Rodzaj dikdik
Gatunek dikdik sawannowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Dikdik sawannowy[3] (Madoqua kirkii) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych zaliczany do antylop, blisko spokrewniony z dikdikiem drobnym (Madoqua guentheri). Wyewoluowały w miocenie ok. 12 mln. lat temu.

Występowanie i biotop[edytuj]

Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje obszary środkowej i południowej Afryki – południowo-zachodnia Angola, środkowa i południowa Kenia, Namibia, południowo-wschodnia Somalia, środkowa Tanzania i Namibia.

Jego siedliskiem są suche tereny w pobliżu gęstych krzewów, wśród których zwierzęta te ukrywają się i żerują.

Charakterystyka ogólna[edytuj]

Dane morfologiczne i cyklu życiowego
parametr
Długość ciała 55-77 cm
Wysokość w kłębie 35-45 cm
Długość ogona 4-6 cm
Masa ciała 2,7-6,5 kg
Dojrzałość płciowa samice: 6-8 miesięcy,
samce: ok.12 miesięcy
Ciąża 169-174 dni
Liczba młodych w miocie 1
Długość życia 10 lat

Wygląd[edytuj]

Ubarwienie grzbietu jest brązowe lub żółtawoszare, głowa i nogi płowe, a spodnia część ciała i wewnętrzna strona nóg – biała. Duże oczy otacza pierścień jasnych włosów.

U samców występują krótkie ok. 11 cm rogi, które mogą być osłonięte kępą włosów.U samic występują dwie pary sutków. Wąskie i długie racice są ostro zakończone. Charakterystyczną cechą dikdików sawannowych jest ruchliwa górna warga, która wraz z nozdrzami wystaje lekko przed wargą dolną.

Dikdik Kirka w Namibii
Dikdik Kirka w Namibii

Tryb życia[edytuj]

Dikdiki sawannowe są najbardziej aktywne wczesnym rankiem i późnym popołudniem, ale wykazują również aktywność w ciągu nocy. Żyją pojedynczo lub parami. Są zwierzętami terytorialnymi. Granice zajmowanego obszaru znakują kałem, moczem i wydzieliną gruczołów przyocznych. Rytuał znakowania wykonywany jest przez samca i przez samicę. Samiec zajmuje się obroną terytorium przed innymi przedstawicielami tego samego gatunku. Po swoim terenie poruszają się ustalonymi ścieżkami. Są też zwierzętami nieśmiałymi, spędzającymi większość czasu w ukryciu. Wystraszone uciekają zygzakiem, wydając przy tym dźwięki brzmiące jak dik-dik lub zik-zik. W czasie ucieczki osiągają prędkość do 42 km/h.

Podstawę ich diety stanowią liście krzewów i drzew, a uzupełnieniem są trawy, pąki, owoce i zioła. Żyją do 10 lat, ale średni czas życia w warunkach naturalnych wynosi 3-4 lata. W niewoli zanotowano dikdika sawannowego w wieku 14 lat[4].

Rozród[edytuj]

Samice dikdika Kirka osiągają dojrzałość płciową w wieku ok. 6-8 miesięcy, a samce ok. 12 miesięcy. Są prawdopodobnie gatunkiem monogamicznym. Tworzą pary zajmujące obszar 5-30 hektarów. Po ok. 170-dniowej ciąży samica rodzi jedno młode ważące 560-680 g, które karmi mlekiem przez 6 tygodni, pozostając z nim w ukryciu. Przeżywalność młodych szacowana jest na 50%. Siedmiomiesięczne dikdiki sawannowe osiągają już pełne wymiary i są wówczas zmuszane do opuszczenia terytorium rodziców, młode samce – przez ojca, a samice – przez matkę. Samica może rodzić dwa razy w ciągu roku.

Podgatunki[edytuj]

Wyróżniono 4 podgatunki dikdików sawannowych[3]:

Znaczenie[edytuj]

Zabijane głównie ze względu na skórę, z której wyrabiane są m.in. rękawiczki. Na parę rękawiczek potrzebne są skóry z dwóch dikdików.

Zagrożenia i ochrona[edytuj]

Do naturalnych wrogów dikdików sawannowych należą lamparty, gepardy, szakale, pawiany, orły i pytony. Pomimo intensywnych polowań w niektórych regionach dikdik sawannowy jest uważany za gatunek liczny. Nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES, a w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (least concern – niskiego ryzyka)[5].

Bibliografia[edytuj]

  1. Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Scheibe, E. 1999.: "Madoqua kirkii" (On-line), Animal Diversity Web. (ang.). [dostęp 5 września 2007].
  3. Brent Huffman: www.ultimateungulate.com (ang.). [dostęp 5 września 2007].
  4. Kirk's Dik-Dik Madoqua kirkii (ang.). [dostęp 5 września 2007].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Madoqua kirkii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Madoqua kirkii. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. Jones, M.L.: Longevity of ungulates in captivity. Int. Ybk. 32:159-169, 1993.
  5. Madoqua kirkii. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 11 stycznia 2009]