Dinozaury gadziomiedniczne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dinozaury gadziomiedniczne
Saurischia
Seeley, 1887
Budowa miednicy: kość biodrowa (ilium) kość kulszowa (ischium), kość łonowa (pubis).
Budowa miednicy: kość biodrowa (ilium) kość kulszowa (ischium), kość łonowa (pubis).
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
(bez rangi) archozaury
(bez rangi) Ornithodira
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne

Dinozaury gadziomiedniczne (Saurischia) – rząd dinozaurów, u których budowa miednicy była podobna do budowy u współczesnych gadów, gdzie obie kości łonowe są zwrócone w dół i do przodu, a kości kulszowe w dół i do tyłu, dla odróżnienia od ptasiomiednicznych. Pomimo nazwy, ptaki należą do dinozaurów gadziomiednicznych (ściślej: teropodów), a podobna budowa miednicy jest przykładem ewolucji równoległej.

Wśród gadziomiednicznych były formy zarówno mięsożerne jak i roślinożerne, tak dwunożne jak i czworonożne. Mięsożerne miały zęby zakrzywione ku tyłowi, ostre, bocznie spłaszczone, o trójkątnym kształcie z ząbkowanymi krawędziami, a u form roślinożernych zęby na ogół były tępe i słupkowate. Niektóre zaawansowane Saurischia były bezzębne. Znane ze wszystkich kontynentów od późnego triasu do końca kredy. Wśród teropodów były największe drapieżne zwierzęta lądowe, a wśród zauropodów największe zwierzęta roślinożerne, jakie kiedykolwiek żyły na ziemi.

Istnienie kladu, do którego należą teropody i zauropodomorfy, ale nieobejmującego dinozaurów ptasiomiednicznych zostało zakwestionowane przez Barona, Normana i Barretta (2017); z przeprowadzonej przez autorów analizy filogenetycznej wynika bowiem bliższe pokrewieństwo teropodów z dinozaurami ptasiomiednicznymi niż z zauropodomorfami. Autorzy zaproponowali nową definicję filogenetyczną Saurischia, definiując je jako największy (obejmujący najwięcej gatunków) klad, do którego należy Diplodocus carnegii, ale do którego nie należy Triceratops horridus. Według autorów do tak definiowanych dinozaurów gadziomiednicznych należą tylko zauropodomorfy i herrerazaury, natomiast nie obejmują one teropodów, które wraz z dinozaurami ptasiomiednicznymi należą do siostrzanej wobec Saurischia grupy Ornithoscelida.[1]

Klasyfikacja[edytuj]

 Saurischia 

 Eoraptor




 Saturnalia



 ? Thecodontosauridae



 Prosauropoda



 Zauropody



 Teropody 

 Ceratosauria 


 Tetanury 

 Spinosauroidea


 Avetheropoda 

 Carnosauria 



 Coelurosauria 






Przykłady[edytuj]

Teropody[edytuj]

Tyranozaur, Allozaur, Albertozaur, Spinozaur, Baryonyks, Suchomim, Velociraptor, Utahraptor, Gallimim, Dromicejomim, Akrokantozaur, Dilofozaur, Giganotozaur, Owiraptor, Neowenator

Zauropodomorfy[edytuj]

Brachiozaur, Amficelias, Mamenchizaur, Barapazaur, Argentynozaur, Kamarazaur, Masospondyl, Diplodok, Apatozaur

Przypisy

  1. Matthew G. Baron, David B. Norman i Paul M. Barrett. A new hypothesis of dinosaur relationships and early dinosaur evolution. „Nature”. 543 (7646), s. 501–506, 2017. DOI: 10.1038/nature21700 (ang.).