Dionizy Smoleński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dionizy Smoleński
Dionizy Smoleński
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 6 października 1902
Łódź
Data i miejsce śmierci 8 lutego 1984
Warszawa
Profesor nauk technicznych
Profesura 21 października 1948
Rektor Politechniki Warszawskiej
nauczyciel akademicki
Odznaczenia
Order Budowniczych Polski Ludowej (1960–1990) Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej

Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej Komandor I klasy Orderu Lwa Finlandii

Dionizy Smoleński
Poseł Dionizy Smoleński V kadencja.jpg
Data i miejsce urodzenia 6 października 1902
Łódź
Data i miejsce śmierci 8 lutego 1984
Warszawa
Przewodniczący Komitetu do Spraw Techniki
Okres od 25 marca 1960
do 5 lipca 1963
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Grób Dionizego Smoleńskiego na Cmentarzu wojskowym na Powązkach

Dionizy Smoleński (ur. 6 października 1902 w Łodzi, zm. 8 lutego 1984 w Warszawie) – polski specjalista z zakresu teorii spalania, materiałów wybuchowych oraz balistyki wewnętrznej, profesor Politechniki Wrocławskiej i Politechniki Warszawskiej. Pierwszy samodzielny rektor PWr (1951–1960), w latach 1965–1969 rektor PW. Członek PAN, sekretarz naukowy, potem wiceprezes, w latach 1960–1963 przewodniczący Komitetu do Spraw Techniki. Poseł na Sejm PRL II i V kadencji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Mariana, majstra przędzalniczego i Weroniki z Ostrowskich. W 1921 zdał maturę w Państwowym Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Łodzi. 23 listopada 1926 ukończył Wydział Chemii Politechniki Warszawskiej z tytułem inżyniera chemika. Po studiach odbył roczną (1927–1928) służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 7 w Śremie. W 1929 podjął swoją pierwszą pracę w Komisji Doświadczalnej Centralnej Szkoły Strzelniczej w Toruniu, na stanowisku kierownika laboratorium chemicznego, pirotechnicznego i fotograficznego. W 1932 został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, a w 1935 trafił do Centrum Badań Balistycznych Instytutu Technicznego Uzbrojenia w Zielonce, gdzie pełnił funkcję referendarza w dziale doświadczalnym. W tym czasie został także starszym asystentem w Zakładzie Balistyki PW.

W trakcie wojny wstąpił do Armii Krajowej, gdzie służył jako zastępca Szefa Służby Uzbrojenia Komendy Głównej AK oraz dowódca oddziału AK w Zielonce. W 1944 został wywieziony z rodziną do Wrocławia, gdzie po wojnie współorganizował filię Państwowego Zakładu Higieny. Dionizy Smoleński miał duże zasługi w odbudowie wrocławskiej uczelni – Uniwersytetu i Politechniki (do 1951 uczelnie te funkcjonowały łącznie), z którą był związany od 1946 do 1960, obejmując najwyższe stanowisko w 1952, kiedy został mianowany rektorem PWr[1][2]. Następnie powrócił do Warszawy, gdzie kontynuował pracę naukowo-dydaktyczną. Przez pierwsze trzy lata przewodniczył Komitetowi do Spraw Techniki w rządach Józefa Cyrankiewicza, za jego sprawą rozpoczęto opracowywanie rocznych i pięcioletnich planów badań naukowych oraz zintegrowano badania naukowe prowadzone przez różne jednostki. W 1947 wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej, a w 1948 do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Pełnił mandat poselski na Sejm PRL II i V kadencji.

Jako przewodniczący polskiej delegacji w Komisji Nauki i Techniki Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, przyczynił się do powstania Międzynarodowego Instytutu Niskich Temperatur we Wrocławiu i Międzynarodowego Centrum Matematycznego im. Stefana Banacha w Warszawie[1].

Od 1961 pracował na Politechnice Warszawskiej na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa, w 1970 był profesorem zwyczajnym w Instytucie Techniki Cieplnej na Wydziale Mechanicznym i Energetyki Cieplnej, a w latach 1965–1969 pełnił funkcję rektora uczelni, przyczyniając się do istotnych zmian organizacyjnych. Z jego inicjatywy powstał nowy kierunek studiów, dostosowany do potrzeb ówczesnego rynku pracy – inżynieria chemiczna, powołano Instytut Inżynierii Materiałowej na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa, oraz ustanowiono nowy terminarz przyjęć na studia, umożliwiając kandydatom rekrutację w dwóch terminach – w lipcu i w lutym. Za jego kadencji uruchomiono Filię w Płocku (1967), podniesiono liczbę studentów po przyłączeniu Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej do PW (1966), oraz uruchomiono dzienne studia inżynierskie (1967). W czasie pełnienia wysokich stanowisk w szkolnictwie wyższym, był bardzo aktywny na polu naukowym; w 1964 został członkiem korespondentem, w 1969 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, w latach 1969–1980 był członkiem jej prezydium, w latach 1969–1971 sekretarzem naukowym, w latach 1972–1974 wiceprezesem PAN[3]. Należał także do wielu rad naukowych i towarzystw m.in. Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego i Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego.

Badania naukowe, którym się poświęcił dotyczyły balistyki wewnętrznej, materiałów wybuchowych i techniki spalania. Swoje doświadczenia i wiedzę zawarł w książkach i licznych artykułach, m.in. na łamach „Wiadomości Chemicznych”, „Zeszytów Naukowych Politechniki Wrocławskiej” i „Archiwum Budowy Maszyn”.

We wrześniu 1973 przeszedł na emeryturę. Zmarł 8 lutego 1984 w Warszawie, został pochowany na Wojskowych Powązkach (kwatera A 32- 12)[2].

W 1961 został pierwszym doktorem honoris causa Politechniki Wrocławskiej[4]. Tytuł doktora honoris causa w 1976 przyznała mu również Politechnika Warszawska[5].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jego żoną była Wacława Rażniewska. Mieli córkę Barbarę (ur. 1931), historyk[1].

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

  • Kierownik laboratorium chemicznego, pirotechnicznego i fotograficznego Komisji Doświadczalnej Centralnej Szkoły Strzelniczej w Toruniu;
  • Referendarz w dziale doświadczalnym Centrum Badań Balistycznych Instytutu Technicznego Uzbrojenia w Zielonce k. Warszawy;
  • Starszy asystent w Zakładzie Balistyki PW;
  • Zastępca Szefa Służby Uzbrojenia Komendy Głównej AK;
  • Komendant poligonu w Zielonce;
  • Asystent naukowy w Dziale Badania Żywności i Przedmiotów Użytku Państwowego Instytutu Higieny w Warszawie;
  • Kierownik działu badań żywności Państwowego Zakładu Higieny;
  • 1946–1947 ekspert techniczny w grupie przemysłu chemicznego BGK, Oddział we Wrocławiu;
  • 1946 adiunkt przy Katedrze Technologii Organicznej, Wydział Chemii Technicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu;
  • 1946 zastępca profesora na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym, Wydział Chemii Technicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu;
  • 1947–1949 zastępca profesora na Katedrze Technologii Materiałów Wybuchowych (od 1955 Katedra Związków Azotowych II), Wydział Chemii Technicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu
  • 1948/1949–1950/1951 prorektor Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu
  • 1950/1951 pełniący obowiązki rektora Politechniki Wrocławskiej
  • 1952/1953–1959/1960 rektor Politechniki Wrocławskiej
  • 1960–1963 – przewodniczący Komitetu do Spraw Techniki
  • 1961–1966 – kierownik Zakładu Teorii Spalania w Katedrze Silników Spalinowych, Przemysłowych i Lotniczych na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej
  • 1966–1968 – kierownik Katedry Silników Spalinowych, Przemysłowych i Lotniczych na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej;
  • 1961–1967 – kierownik Katedry Balistyki Wewnętrznej i Teorii Spalania w Wojskowej Akademii Technicznej
  • 1963–1970 – zastępca przewodniczącego Komitetu Nauki i Techniki
  • 1964–1967 – zastępca przewodniczącego Komitetu Nagród Państwowych
  • 1965/1966-1968/1969 – rektor Politechniki Warszawskiej
  • 1967–1984 – sekretarz Komitetu Nagród Państwowych
  • 1968–1971 – sekretarz PAN
  • 1971–1974 – wiceprezes PAN
  • 1984 – przewodniczący Komitetu Nagród Państwowych
  • od 1970 – profesor zwyczajny w Instytucie Techniki Cieplnej na Wydziale Mechanicznym i Energetyki Cieplnej
  • 1975–1977 – redaktor naczelny kwartalnika „Archiwum Termodynamiki i Spalania”
  • Przewodniczący polskiej delegacji w Komisji Nauki i Techniki RWPG

Członkostwa[edytuj | edytuj kod]

  • od 1953 – członek Sekcji Technicznej Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego
  • 1953 – członek zwyczajny Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego
  • od 1961 – członek Państwowej Rady do Spraw Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej
  • 1960–1967 – członek Komisji Planowania przy Radzie Ministrów
  • 1960–1969 – członek Komitetu Nauk Chemicznych
  • od 1962 – członek Rady Społeczno-Naukowej Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Amerykańskiej
  • od 1963 – członek Polskiej Sekcji Międzyrządowej Polsko-Radzieckiej Komisji Współpracy Gospodarczej i Naukowo-Technicznej
  • od 1963 – członek rady naukowej Instytutu Techniki Cieplnej
  • 1963–1966 – członek rady naukowej Zakładu Syntezy Organicznej PAN
  • od 1964 – członek korespondent PAN
  • 1965–1969 – członek Prezydium Zarządu Głównego Ligi Obrony Kraju
  • 1965–1968 – członek rady naukowej Instytutu Chemii Stosowanej w Warszawie
  • od 1969 – członek rzeczywisty PAN
  • 1972–1977 – członek Komitetu Naukowego Termodynamiki i Spalania
  • od 1972 – członek Komitetu ds. Badań i Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej
  • od 1975 – członek Rady Towarzystw Naukowych i Upowszechniania Wiedzy PAN
  • członek Centralnej Rady Związków Zawodowych

Nagrody, wyróżnienia, odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • „Balistyka wewnętrzna”, Warszawa 1949
  • „Teoria materiałów wybuchowych”, Warszawa 1954
  • „Ładunki kumulacyjne w wojsku, górnictwie i przemyśle” (współautor Henryk Nowak), Warszawa 1974
  • „Spalanie materiałów wybuchowych”, Warszawa 1979
  • „Detonacja materiałów wybuchowych”, Warszawa 1981[1]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d J. Piłatowicz, Poczet Rektorów, tradycja i współczesność Politechniki Warszawskiej 1826–2001, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2001, s. 201–209.
  2. a b Prof. Dionizy Smoleński, Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej.
  3. Członkowie PAN: Skorowidz.
  4. Tytuły doktora honoris causa nadane przez Politechnikę Wrocławską, Politechnika Wrocławska [dostęp 2011-02-23].
  5. Tytuły doktora honoris causa nadane przez Politechnikę Warszawską, Politechnika Warszawska [dostęp 2011-02-23].
  6. M.P. z 1951 r. Nr 74, poz. 1007.