Disciseda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przewrotka
Ilustracja
Przewrotka łysa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj przewrotka
Nazwa systematyczna
Disciseda Czern.
Bull. Soc. Imp. nat. Moscou 18(2, III): 153 (1845)
Typ nomenklatoryczny

Disciseda collabescens Czern. 1845

Disciseda Czern. (przewrotka) – rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wnętrzniaki o niewielkim owocniku, który zaczyna powstawać na niewielkiej głębokości (ok. 2 cm) pod powierzchnią ziemią, a potem w trakcie dojrzewania wysuwa się nad ziemię. Są to więc grzyby zarówno podziemne, jak i nadziemne[2]. Okrywa zewnętrzna (egzoperydium) w czasie dojrzewania owocnika odrywa się do połowy. Wewnątrz niej pozostaje kulista okrywa wewnętrzna (endoperydium), wskutek czego owocnik wygląda jak gdyby znajdował się w miseczce[3]. Owocnik otwiera się otworem u podstawy, w miejscu, gdzie wyrasta z niego sznur grzybniowy. Oderwany owocnik zostaje przez podmuchy wiatru odwrócony otworem do góry, gdyż w górnej części jego endoperydium obciążone jest grubą i ciężką krustą. Stąd pochodzi polska nazwa przewrotka[2].

Gleba w młodych owocnikach drobnokomorowata, w starszych jednolita. Podglebia brak. Zarodniki kuliste, czasami z niewielką sterygmą. Włośnia zazwyczaj nierozgałęziona, słabo septowana, bez jamek, łamliwa[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Synonimy naukowe: Bovistina Long & Stouffer, Catastoma Morgan[4].

Polską nazwę nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1965 r[5].

Gatunki występujące w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[6]. Nazwy polskie według Władysława Wojewody[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2014-02-15].
  2. a b c Wanda Rudnicka-Jezierska: Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Podstawczaki (Basidiomycetes): purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodematales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiakowe (Podaxales). Kraków: Instytut Botaniki PAN, 1991. ISBN 83-85444-01-7.
  3. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-02-15].
  5. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  6. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-03-05].