Dmitrij Karbyszew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dmitrij Michajłowicz Karbyszew
Дмитрий Михайлович Карбышев
Ilustracja
generał-lejtnant generał-lejtnant
Data i miejsce urodzenia 26 października 1880
Omsk, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 18 lutego 1945
Mauthausen-Gusen, III Rzesza
Przebieg służby
Lata służby Imperium Rosyjskie 1898–1917
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 1918–1945
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Red Army Badge.svg Armia Czerwona
VVN logo.png Ruch oporu w Auschwitz
Jednostki 78 Dywizja Piechoty
69 Dywizja Piechoty
Stanowiska w RKKA:
  • przewodniczący komitetu inżynieryjnego Głównego Zarządu Wojsk Inżynieryjnych
  • szef katedry inżynieryjnej Akademii Sztabu Generalnego
  • dowódca 10. Armii
Główne wojny i bitwy Wojna rosyjsko-japońska

I wojna światowa

Wojna domowa w Rosji,
Wojna zimowa,
II wojna światowa

Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonej Gwiazdy Medal jubileuszowy XX-lecia Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej
Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie)
Miniaturowa kopia pomnika Dmitrija Karbyszewa z Mauthausen-Gusen, Centralne Muzeum Sił Zbrojnych w Moskwie
Tablica upamiętniająca Dmitrija Karbyszewa jako budowniczego umocnień Linii Stalina (Korosteń)

Dmitrij Michajłowicz Karbyszew, ros. Дмитрий Михайлович Карбышев (ur. 26 października 1880 w Omsku, zm. 18 lutego 1945 w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen) – podpułkownik Armii Imperium Rosyjskiego, generał porucznik wojsk inżynieryjnych Armii Czerwonej, profesor, doktor nauk wojskowych, inżynier wojskowy – fortyfikator, Bohater Związku Radzieckiego (1946, pośmiertnie).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 26 października 1880 w Omsku w rodzinie pracownika wojska. W 1898 ukończył Syberyjski Korpus Kadetów, następnie w 1900 Nikołajewską Oficerską Szkołę Inżynieryjną oraz w 1911 Nikołajewską Wojskową Akademię Inżynieryjną. Był wykładowcą akademickim, od 1941 profesorem.

Po ukończeniu szkoły oficerskiej był dowódcą drużyny łączności kablowej kompanii w 1 Wschodnio Syberyjskim Batalionie Saperów w Mandżurii. Brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej 1904–1905, walczył w batalionie umocnienia pozycji. Uczestniczył w bitwie pod Mukdenem i pod Wafangou, za walki był wielokrotnie odznaczony orderami i medalami. Wojnę zakończył w stopniu porucznika.

Po wojnie służył we Władywostoku. W 1911, po ukończeniu akademii, w stopniu kapitana sztabowego skierowany do Brześcia jako dowódca kompanii minowania, kierował rozbudową fortów twierdzy Brześć.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W latach 1914–1919 walczył w Karpatach w składzie 8 Armii gen. Aleksieja Brusiłowa Frontu Południowo-Zachodniego, szef saperów 78, a później 69 Dywizji Piechoty, następnie szef wojsk inżynieryjnych 22 Finlandzkiego Korpusu Strzeleckiego. W 1915 uczestnik szturmu na twierdzę Przemyśl, gdzie został ranny. Za odwagę nagrodzony Orderem św. Anny. W 1916 walczył trakcie ofensywy Brusiłowa w Galicji i na Bukowinę. Później służył w Zarządach Wojsk Inżynieryjnych 11. i 8. Armii. Podpułkownik z 1917 (inne źródła podają 1915).

Wojna domowa w Rosji[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 1917 wstąpił do Gwardii Czerwonej w Mohylowie Podolskim. Od 1918 w Armii Czerwonej. W czasie wojny domowej 1918–1920 walczył z wojskami Aleksandra Kołczaka i Antona Denikina na północnym Kaukazie. Uczestniczył w rozbudowie rejonów umocnionych. W 1920 szef wojsk inżynieryjnych 5. Armii Frontu Zachodniego. Jesienią 1920 pomocnik szefa wojsk inżynieryjnych Frontu Południowego. Kierował zabezpieczeniem inżynieryjnym przy operacji perekopsko-czongarskiej.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1921–1923 służył w sztabie Sił Zbrojnych Ukrainy i Krymu oraz Ukraińskiego Okręgu Wojskowego. W latach 1923–1926 przewodniczący Komitetu Inżynieryjnego Głównego Zarządu Wojsk Inżynieryjnych Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej, od 1926 wykładowca w Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego, w 1929 autor projektu Linii Mołotowa, od 1934 szef katedry inżynieryjnej w Akademii Sztabu Generalnego. W tym czasie opracował podstawy teoretyczne inżynieryjnego zabezpieczenia operacji i użycia wojsk inżynieryjno-saperskich w operacjach. Od 1936 zastępca szefa katedry taktyki wyższych związków operacyjnych w tejże Akademii, w 1938 ukończył Akademię Sztabu Generalnego, mianowany profesorem ASG. Uczestnik wojny radziecko-fińskiej 1939–1940, podczas której opracował zasady wykorzystania wojsk inżynieryjnych do zabezpieczenia pokonania linii Mannerheima[potrzebny przypis]. W 1940 mianowany generałem porucznikiem wojsk inżynieryjnych. W 1941 obronił pracę doktorską.

Wielka wojna ojczyźniana[edytuj | edytuj kod]

Na początku wojny niemiecko-sowieckiej w 1941 znajdował się na Froncie Zachodnim w Zachodniej Białorusi w sztabie 3. Armii w Grodnie, później w sztabie 10. Armii. 27 czerwca znalazł się w okrążeniu ze sztabem 10. Armii. 8 sierpnia przy próbie wyjścia z okrążenia został ciężko kontuzjowany w walkach nad Dnieprem i dostał się do niewoli niemieckiej w okolicach wsi Dobrejka w rejonie szkłowskim obwodu mohylewskiego na Białorusi.

Niewola i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Był znany przez Niemców jako specjalista fortyfikator. Namawiany do przejścia na stronę niemiecką w ramach sił tzw. Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej gen. Własowa. Nie zgodził się na propozycje, za co był osadzony w obozach koncentracyjnych Zamość, Hammelburg, Flossenbürg, Majdanek, Auschwitz-Birkenau, Sachsenhausen, Mauthausen. W obozach Zamościa, Majdanka i innych, prowadził antyfaszystowską agitację. 18 lutego 1945 Niemcy dali mu ostatnią propozycję przejścia na ich stronę. W wyniku odmowy, z grupą 500 więźniów został rozebrany, postawiony pod pręgierzem i polewany wodą na 12-stopniowym mrozie w obozie koncentracyjnym w Mauthausen, w wyniku czego zmarł.

Miał duże zasługi w wypracowaniu zasad wykorzystania na polu walki zapór inżynieryjnych, minowania i niszczeń oraz forsowania i pokonania przeszkód wodnych. Opublikował ok. 100 prac teoretycznych związanych z inżynieryjnym zabezpieczeniem pola walki. Jego artykuły i podręczniki z zakresu taktyki inżynieryjno-saperskiej były wykorzystywane na polu walki i w szkoleniu kadr wojsk inżynieryjnych.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie wystawiono mu pomniki w Omsku, Mauthausen (przy wejściu do obozu), Tallinnie, Moskwie, Kazaniu, Władywostoku, Samarze. Jego imieniem nazwano szereg szkół i ulic oraz planetoidę (1959) Karbyshev.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Inżynieryjne przygotowanie granic ZSRR, wyd. 1924
  • Niszczenia i zapory (współautor), wyd. 1931
  • Zabezpieczenie inżynieryjne działań bojowych związków taktycznych piechoty, wyd. 1939-40

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • podporucznik - 1900
  • porucznik - 1905
  • sztabskapitan – 1 październik 1908
  • kapitan - 1911
  • podpułkownik - 26 kwietnia 1916
  • dywinżynier - 5 grudnia 1935
  • komdyw – 22 lutego 1938
  • generał-lejtnant - 4 czerwca 1940

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Związek Radziecki[edytuj | edytuj kod]

Imperium Rosyjskie[edytuj | edytuj kod]

  • Order św. Włodzimierza z mieczami IV klasy - 02 września 1904
  • Order Świętej Anny z mieczami II klasy - 13 czerwca 1915
  • Order św. Stanisława z mieczami II klasy - 20 lutego 1905
  • Order Świętej Anny z mieczami III klasy - 02 stycznia 1905
  • Order Świętej Anny IV klasy (nagroda na szablę) – 27 marca 1905
  • Order św. Stanisława z mieczami III klasy - 04 listopada 1904
  • trzy medale

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]