Dmitrij Lebiediew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dmitrij Antonowicz Lebiediew (ur. 1883, zm. 1921 lub 1928) – rosyjski wojskowy, generał w białej Armii Rosyjskiej dowodzonej przez adm. Aleksandra Kołczaka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył Syberyjski Korpus Kadetów w 1900 r., a następnie Michajłowską Szkołę Artylerii (1903) i Mikołajowską Akademię Sztabu Generalnego (1911). Walczył w wojnie rosyjsko-japońskiej, następnie brał udział w I wojnie światowej, służąc w sztabie armii rosyjskiej. W 1917 r. otrzymał awans na stopień pułkownika[1]. Uczestniczył w wystąpieniu gen. Ławra Korniłowa przeciwko Rządowi Tymczasowemu[1].

W grudniu 1917 r. przyłączył się do tworzonej przez generałów Korniłowa oraz Michaiła Aleksiejewa Armii Ochotniczej, stawiającej sobie za cel walkę z bolszewickim rządem. Gen. Korniłow skierował go jako swojego przedstawiciela na Syberię. Według innego źródła został usunięty z Armii Ochotniczej i dołączył do sił kontrrewolucyjnych powstających na Syberii na własną rękę[1], co według Jonathana Smele jest bardziej prawdopodobne[2]. Był z przekonania monarchistą, opowiadał się za tym, by ruch białych po obaleniu bolszewików odzyskał terytoria utracone przez Rosję w 1918 r.: ziemie polskie, Ukrainę, Finlandię i państwa bałtyckie, a następnie podjął próbę zdobycia Konstantynopola[3].

Brał udział w przewrocie, po którym Aleksandr Kołczak stanął na czele antybolszewickiego tzw. Rządu Omskiego[1]. W grudniu 1918 r. adm. Kołczak mianował go szefem sztabu białej Armii Rosyjskiej i krótko potem awansował na stopień generała majora[4]. Lebiediew, mimo młodego wieku i niewielkiego doświadczenia[5], stał się jednym z najbliższych zaufanych ludzi Kołczaka[4] i w pierwszej połowie 1919 r. faktycznie sam decydował o działaniach jego wojsk[6]. Niekiedy nie informował nawet Kołczaka o faktycznej sytuacji na froncie, ponadto wtrącał się do spraw, które leżały w gestii cywilnego rządu białych[7].

Wiosną 1919 r. opowiadał się za jak najszybszą ofensywą białych z Uralu i Syberii w kierunku zachodnim, twierdząc, że bez wysiłku pokonają oni źle wyszkoloną Armię Czerwoną[5] (chociaż siły Kołczaka również miały poważne problemy z zaopatrzeniem, uzbrojeniem i szkoleniem żołnierzy[8]). Był jednym z autorów planu wiosennej ofensywy wojsk Kołczaka, rozpoczętej w marcu 1919 r.[9] Jego stanowisko przesądziło o tym, by skoncentrować główną część wojsk na północnym kierunku natarcia i nie dążyć do połączenia sił z Siłami Zbrojnymi Południa Rosji[10]. 2 czerwca 1919 r. objął stanowisko ministra wojny w rządzie Kołczaka, zachowując dotychczasowe stanowisko w jego armii[11]. Tymczasem ofensywa wiosenna zakończyła się klęską białych: w końcu kwietnia i w pierwszej połowie maja 1919 r. czerwoni przeszli do generalnej kontrofensywy[12].

Po klęskach, jakie ponieśli biali w czerwcu 1919 r. (kolejno utrata Głazowa, Sarapułu, Iżewska oraz Ufy), pod wpływem sugestii gen. Radoli Gajdy oraz gen. Michaiła Diterichsa Kołczak dokonał zmian w strukturze dowodzenia Armii Rosyjskiej, w rezultacie których Lebiediew, zachowując dotychczasowe stanowiska, w istocie zachował kontrolę już tylko nad stosunkowo mało znaczącą Południową Grupą Wojsk[13]. Lebiediew szybko jednak odzyskał dawne zaufanie Kołczaka i już w lipcu 1919 r. ponownie miał decydujący wpływ na dalsze plany jego sił[14].

Po utracie Jekaterynburga w połowie lipca 1919 r. Lebiediew wspólnie z równie mało doświadczonym gen. Konstantinem Sacharowem przeforsował plan natychmiastowego przejścia do kontrofensywy, siłami białej Armii Zachodniej. W jego ocenie przejście do obrony po serii klęsk doprowadziłoby tylko do ostatecznego upadku i tak niskiego morale wojsk Kołczaka[15]. Lebiediew opracował plan wycofania się z Czelabińska, a następnie wciągnięcia czerwonej 5 Armii w pułapkę i rozbicia jej, co pozwoliłoby w jego przekonaniu podjąć kolejny atak na lewy brzeg Wołgi, odzyskać rolnicze regiony Ufy i Samary, a w dalszej perspektywie połączyć siły z Kozakami w ataku na Carycyn i odciąć siły bolszewickie broniące się w Astrachaniu[15]. Bitwa pod Czelabińskiem zakończyła się jednak klęską białych, co zmusiło ich do odwrotu w głąb Syberii[16]. Lebiediew stracił po tych wydarzeniach dotychczasowe wpływy i stanowiska[1][17].

W sierpniu 1919 r. został dowódcą Stepowej Grupy Wojsk Armii Rosyjskiej, następnie od listopada do grudnia 1919 r. - utworzonej na jej bazie Uralskiej Grupy Wojsk. Jego oddziały dołączyły do kolumny gen. Riedki podczas odwrotu białych z Irkucka - Wielkiego Syberyjskiego Marszu Lodowego. Po dotarciu w marcu 1920 r. do Czyty Lebiediew wszedł do sztabu Armii Dalekowschodniej gen. Siemionowa, z którą wycofywał się następnie do Władywostoku[1]. Stamtąd przedostał się do Chin i zmarł w 1928 r. na emigracji w Szanghaju[1]. Według innego źródła zginął jeszcze w 1921 r. na rosyjskim Dalekim Wschodzie, w niejasnych okolicznościach[1].

Niekompetencja Lebiediewa, nieprzygotowanego do objęcia stanowiska szefa sztabu całej armii i brak realizmu tworzonych przez niego planów wymieniane są wśród głównych przyczyn klęski białych na Syberii[1][18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Лебедев Дмитрий Антонович, www.hrono.ru [dostęp 2019-06-23].
  2. J. D. Smele, Civil war..., s. 244.
  3. J. D. Smele, Civil war..., s. 182.
  4. a b J. D. Smele, Civil war..., s. 114.
  5. a b J. D. Smele, Civil war..., s. 218-219.
  6. J. D. Smele, Civil war..., s. 243.
  7. J. D. Smele, Civil war..., s. 245.
  8. J. D. Smele, Civil war..., s. 228.
  9. J. D. Smele, Civil war..., s. 230.
  10. J. D. Smele, Civil war..., s. 241.
  11. J. D. Smele, Civil war..., s. 475.
  12. J. D. Smele, Civil war..., s. 316.
  13. J. D. Smele, Civil war..., s. 475-476.
  14. J. D. Smele, Civil war..., s. 478-479.
  15. a b J. D. Smele, Civil war..., s. 479-481.
  16. J. D. Smele, Civil war..., s. 483.
  17. J. D. Smele, Civil war..., s. 474.
  18. J. D. Smele, Civil war..., s. 670.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. D. Smele, Civil war in Siberia. The anti-Bolshevik government of Admiral Kolchak 1918-1920, Cambridge University Press, Cambridge 1996, ​ISBN 9780521029074​.