Doktor plagi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kolorowany miedzioryt Paula Fürsta, Der Doctor Schnabel von Rom, ok. 1656 r.
Maska doktora plagi z XVII w. z muzeum w Ingolstadt[1]
Weneckie maski karnawałowe

Doktor plagi – był lekarzem, który zajmował się zarażonymi oraz ofiarami podczas epidemii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Doktorzy plagi działali w czasie epidemii najczęściej w miastach z dużą ilością ofiar. Jako urzędnicy miejscy zajmowali się wszystkimi, zarówno bogatymi jak i biednymi[2].

Pierwszą epidemią dżumy dymieniczej w Europie była dżuma Justyniana, która wybuchła w pierwszej połowie VI w. n.e[3]. Największą liczbę ofiar w Europie pochłonęła Czarna śmierć w XIV wieku. Liczba ofiar śmiertelnych spowodowanych przez zarazę była prawdziwą katastrofą gospodarczą dla średniowiecznych miast. Zatrudnieni przez nie doktorzy plagi otrzymali specjalne przywileje, ponieważ byli dla miast bardzo ważni. By znaleźć lekarstwa, mieli zezwolenie na przeprowadzanie sekcji zwłok, która poza takimi przypadkami była zabroniona[4].

Dowody świadczą o tym, że niektórzy z tych lekarzy poddawali swoich pacjentów i ich rodziny specjalnym procedurom leczniczym lub podawali nieskuteczne lekarstwa za dodatkową opłatą. Większość z nich była lekarzami lub chirurgami drugiej kategorii, którzy nie byli w stanie założyć własnej praktyki. Rzadko udawało im się pacjentów wyleczyć, najczęściej dokumentowali tylko dane demograficzne dotyczące liczby dotkniętych zarazą osób[4].

Doktorzy plagi byli niekiedy tak cenni, że Barcelona zapłaciła przestępcom okup za dwóch uprowadzonych lekarzy[5].

W XVII, XVIII i XIX wieku doktorzy plagi nosili maski z dziobami, które były wypełnione różnymi ziołami i cieczami i z tego powodu np.: w Niemczech nazywano ich Schnabeldoktor – doktorami z dziobem. Maska w założeniu miała chronić przed miazmatami, które ówcześnie uważano za przyczynę zarazy. Uważa się, że do zaprojektowania takiego ubioru miał się przyczynić Charles Delorme, Pierwszy Lekarz na dworze Ludwika XIII[2].

Ubiór[edytuj | edytuj kod]

Ubranie doktora plagi składało się z ochronnego płaszcza wykonanego z nawoskowanej tkaniny, maski z dziobem i dwoma otworami do patrzenia osłoniętymi szkłem, rękawic i laski. W ten sposób unikał bezpośredniego kontaktu z zakażoną osobą[2].

Dziób maski wypełniany był środkami zapachowymi takimi jak jałowiec, melisa, mięta, kamfora, goździki, mirra, róża lub styraks. Ludzie wierzyli, że chronią one przed zarazą[6].

Maski z dziobem pochodziły jednak tylko z Włoch i Francji i były raczej zjawiskiem marginalnym. Kilka druków i sztychów sprawiło, że ich wygląd stał się znany i został powiązany w publicznej świadomości z wizerunkiem doktora plagi. Później maski te stały się charakterystycznym elementem weneckiego karnawału[7].

Metody leczenia[edytuj | edytuj kod]

Doktorzy plagi ordynowali upuszczanie krwi i przykładanie żab lub pijawek na dymienice, aby „przywrócić równowagę płynów ciała[8]. Nie wolno im było przebywać między zdrowymi ludźmi, ponieważ z powodu wykonywanego zawodu istniało zbyt duże niebezpieczeństwo rozprzestrzeniania choroby. Często przebywali w kwarantannie[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pestarztmaske (ang.). [dostęp 2020-04-09].
  2. a b c Why plague doctors wore those strange beaked masks (ang.). [dostęp 2020-04-09].
  3. A High-Coverage Yersinia pestis Genome from a Sixth-Century Justinianic Plague Victim (ang.). [dostęp 2020-04-09].
  4. a b Doctors of the Black Death (ang.). [dostęp 2020-04-09].
  5. Welche Kleidung gegen tödliche Seuchen schützt (niem.). [dostęp 2020-04-09].
  6. Die Pest (niem.). [dostęp 2020-04-09].
  7. Maska lekarza czasów pomoru (pol.). [dostęp 2020-04-09].
  8. Culling the World: The Catastrophic Conquests of the Black Death (ang.). [dostęp 2020-04-10].
  9. Plague and black death info (ang.). [dostęp 2020-04-10].