Dolar kanadyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dolar kanadyjski
Kod ISO 4217 CAD i CAN
Państwo Kanada Kanada
Poziom inflacji 1,5% w 2012[1]
Podział 1 dolar = 100 centów
Symbol C$
Monety 1, 5, 10, 25, 50 centów
1, 2 dolary
Banknoty 1*, 2*, 5, 10, 20, 50, 100 dolarów (* - rzadko spotykane, ale obiegowe).
Bank centralny Bank of Canada/Banque du Canada
Mennica Royal Canadian Mint

Dolar kanadyjski (oficjalna nazwa - Canadian Dollar/Dollar canadien, symbol - CAD lub CAN $) - oficjalna waluta Kanady.

Jeden dolar kanadyjski dzieli się na sto centów kanadyjskich.

Historia kanadyjskiej waluty[edytuj | edytuj kod]

Cena dolara kanadyjskiego w dolarach amerykańskich w latach 1950-2005

Chaos walutowy w koloniach brytyjskich w Kanadzie, jaki panował w XVII i XVIII wieku, kiedy to w obiegu znajdowały się nie tylko brytyjskie funty szterlingi i francuskie franki, lecz także hiszpańskie talary, a nawet monety portugalskie i południowoamerykańskie, spowodował konieczność standaryzacji waluty kanadyjskiej. Pierwsze dolary kanadyjskie zostały wprowadzone do obiegu przez Bank of Montreal w 1817 i znajdowały się w użytku w Górnej Kanadzie i w Quebecu. Dolar kanadyjski wzorowany był na walucie USA. Prowincje Atlantyckie Kanady pozostały natomiast przy brytyjskiej walucie, która z czasem została wyparta także tam. Od 1 stycznia 1858 przyjęły one dolar kanadyjski jako oficjalną walutę i rozpoczęły emisję pieniądza w tym samym roku. Nowy kanadyjski dolar zastąpił wszystkie inne pieniądze występujące dotąd w Kanadzie wraz z Uniform Currency Act, uchwalonym przez rząd skonfederowanej Kanady w 1871.

Do roku 1854 dolar kanadyjski miał tylko częściowe pokrycie w złocie. Od tego roku zyskał pełne pokrycie. Pieniądz papierowy mógł być wymieniany na złoty kruszec bez ograniczeń. Parytet dolara kanadyjskiego został ustalony na równowartość dolara amerykańskiego. Za jeden brytyjski funt płaciło się 4,8666 dolara. Przez cały okres pokrycia dolara w złocie jego kurs wobec innych walut pozostał stabilny. Drobne wahania spowodowane były niewielkimi różnicami ceny złota na lokalnych giełdach.

Dolar kanadyjski odszedł od utrzymania pokrycia w złocie w 1914 w związku z sytuacją wojenną w Europie. Do pełnego pokrycia powrócono na krótko w latach 1926 - 1931, po czym znów od niego odstąpiono ze względu na wielki kryzys lat trzydziestych XX wieku, by już nigdy do pokrycia w złocie nie powrócić.

Problemy ekonomiczne związane z wielkim kryzysem, a w szczególności seria upadłości wielkich banków, które miały prawo emisji pieniądza, skłoniły rząd Kanady do reformy systemu walutowego, który doprowadził do powstania Bank of Canada, który jako jedyny uzyskał prawo emisji. Bank został powołany aktem The Bank of Canada Act 3 lipca 1934 i rozpoczął efektywną działalność 11 marca 1935. Tego samego dnia wszystkie stare banknoty będące w obiegu zostały zastąpione zuniformizowanym dolarem kanadyjskim. Konsekwencją odejścia od pokrycia waluty w złocie było utworzenie funduszu stabilizacyjnego aktem Exchange Fund Act, który wszedł w życie 15 sierpnia 1939. W tym samym jednak czasie, w związku z wybuchem II wojny światowej, zawieszono wymienialność waluty i wprowadzono jej sztywny kurs. Odstąpiono od tego dopiero w roku 1951. W roku 1947 przeprowadzono rewaluację dolara, zrównując jego wartość z dolarem amerykańskim, a w 1949 roku dewaluację, która ustaliła kurs dolara amerykańskiego na 1,1 dolara kanadyjskiego (za 10 dolarów USA płacono 11 dolarów kanadyjskich). Dalsze problemy z utrzymaniem stałego kursu dolara kanadyjskiego skłoniły rząd kanadyjski do przywrócenia płynnego kursu w 1951. Do zasady stałego kursu powrócono w latach 1962 do 1970. Ostateczne uwolniony dolar pozostaje takim do dziś.

W 1976 dolar kanadyjski na rynku walutowym osiągnął swą maksymalną wartość 1,03 USD. Od tego czasu wartość dolara kanadyjskiego systematycznie malała. W 1979 spadł do 0,87 USD. W 1986 osiągnął 0,6913 USD, by w końcu lat osiemdziesiątych ponownie podnieść się do poziomu 0,87. W latach dziewięćdziesiątych nastąpił dalszy spadek wartości waluty, osiągając USD 0,6311 27 sierpnia 1998. Wskutek interwencji banku centralnego udało się podnieść wartość waluty do akceptowalnego zakresu 0,65 - 0,7 USD, lecz w styczniu 2002 waluta osiągnęła historyczne minimum 0,62 USD.

W roku 2004 wartość kanadyjskiej waluty w stosunku do dolara amerykańskiego gwałtownie się podniosła, osiągając w listopadzie 2004 wartość 83 centów. 20 września 2007 wartość dolara kanadyjskiego ponownie zrównała się z amerykańskim[2].

Kanadyjskie monety[edytuj | edytuj kod]

Powszechne kanadyjskie monety o wartości poniżej jednego dolara (1¢, 5¢, 10¢, 25¢) wzorowane są na swoich amerykańskich odpowiednikach (zobacz: dolar amerykański) - ich wielkości i masy oraz ich popularne nazwy są prawie identyczne. Różnią się natomiast specyficznym składem chemicznym oraz rysunkiem awersu i rewersu. Są na tyle różne, że monety kanadyjskie nie są przyjmowane przez automaty w USA.

Kanadyjskie monety $1 (w obiegu od 1987) i $2 (od 1996) nie są wzorowane na monetach amerykańskich.

Oprócz standardowego zestawu monet opisanych poniżej w obiegu znajduje się wiele monet starszych, wycofywanych z obiegu oraz okolicznościowych (zobacz: numizmatyka kanadyjska).

Moneta jednocentowa[edytuj | edytuj kod]

  • popularna nazwa
ang. - penny
fr. - cent noir
  • skład chemiczny
94% - stal
1,5% - nikiel
4,5% - miedź (powierzchnia)

Moneta pięciocentowa[edytuj | edytuj kod]

  • popularna nazwa
ang. - nickel
  • skład chemiczny
94,5% - stal
3,5% - miedź
4,5% - nikiel (powierzchnia)

Moneta dziesięciocentowa[edytuj | edytuj kod]

  • popularna nazwa
ang. - dime
  • skład chemiczny
92% - stal
5,5% - miedź
2,5% - nikiel (powierzchnia)

Moneta dwudziestopięciocentowa[edytuj | edytuj kod]

  • popularna nazwa
ang. - quarter
  • skład chemiczny
94% - stal
3,8% - miedź
2,2% - nikiel (powierzchnia)

Moneta jednodolarowa[edytuj | edytuj kod]

  • popularna nazwa
ang. - loonie
fr. - huard
  • skład chemiczny
91,5% - nikiel
8,5% - brąz (powierzchnia)

Moneta dwudolarowa[edytuj | edytuj kod]

  • popularna nazwa
ang. - toonie lub twoonie
  • skład chemiczny
pierścień zewnętrzny
99,0% - nikiel
1,0% - stal
część wewnętrzna
92,0% - miedź
6,0% aluminium
2,0% - nikiel

Kanadyjskie banknoty[edytuj | edytuj kod]

Niektóre banknoty zostały opisane poniżej. Wszystkie jakiekolwiek Dolary Kanadyjskie są w obiegu także emisje np 1937, 1954, 1967, 1974, 1986, 2001.

Wszystkie kanadyjskie banknoty mają rozmiar 152,4 mm na 69,85 mm.

Kanadyjskie banknoty są jednymi z niewielu na świecie pieniędzmi drukowanymi nie na papierze, ale na polimerze. Technologia ta zwiększa żywotność (ok. 20 lat) oraz umożliwia zastosowanie doskonalszych zabezpieczeń. Pomimo większej trwałości oraz odporności np. na zamoczenie, banknoty ulegają deformacji pod wpływem ciepła[3].

Banknot pięciodolarowy[edytuj | edytuj kod]

Banknot pięciodolarowy znajdujący się obecnie w obiegu pochodzi z serii zwanej Canadian Journey (Kanadyjska podróż), która została wprowadzona w roku 2001. W obiegu mogą ciągle się znajdować wycofywane pięciodolarowe banknoty z poprzedniej serii Birds.

Awers banknotu przedstawia podobiznę Wilfrida Laurier.

Rewers przedstawia fragment obrazu The Hockey Sweater Rocha Carrier.

Banknot dziesięciodolarowy[edytuj | edytuj kod]

Banknot dziesięciodolarowy znajdujący się obecnie w obiegu pochodzi z serii zwanej Canadian Journey (Kanadyjska podróż), która została wprowadzona w roku 2001. W obiegu mogą ciągle się znajdować wycofywane dziesięciodolarowe banknoty z poprzedniej serii Birds.

Awers banknotu przedstawia podobiznę Johna Macdonalda.

Rewers przedstawia symbole martyrologiczne oraz fragment znanego wiersza Johna McCrae In Flanders Fields.

Banknot dwudziestodolarowy[edytuj | edytuj kod]

Banknot dwudziestodolarowy pochodzi z emisji Birds (ptaki), która rozpoczęła się w 1986.

Awers banknotu pokazuje podobiznę Elżbiety II królowej Kanady.

Rewers pokazuje nura lodowca.

Banknot pięćdziesięciodolarowy[edytuj | edytuj kod]

Banknot pięćdziesięciodolarowy pochodzi z emisji Birds (ptaki), która rozpoczęła się w 1986.

Awers banknotu pokazuje podobiznę Mackenzie Kinga.

Rewers pokazuje sowę śnieżną.

Banknot studolarowy[edytuj | edytuj kod]

Banknot studolarowy pochodzi z emisji Birds (ptaki), która rozpoczęła się w 1986.

Awers banknotu pokazuje podobiznę Sir Roberta Bordena

Rewers pokazuje berniklę kanadyjską.

Banknot tysiącdolarowy[edytuj | edytuj kod]

Banknot tysiącdolarowy pochodzi z emisji Birds (ptaki), która rozpoczęła się w 1986.

Awers banknotu pokazuje podobiznę Elżbiety II królowej Kanady.

Rewers pokazuje łuskowca.

Przypisy

  1. Inflacja według CIA (ang.). [dostęp 13 sierpnia 2013].
  2. CBC News: $1 Cdn = $1 US
  3. Kanadyjskie pieniądze topnieją. Dosłownie (pol.). ze-swiata.pl. [dostęp 2013-01-13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]