Dolina (Zagórz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Zagórza Dolina
Osiedle Zagórza
Ilustracja
Ulica Władysława Orkana – główna arteria w Dolinie
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Zagórz
Miasto Zagórz
W granicach Zagórza 1977
Nr kierunkowy 13
Kod pocztowy 38-540
Tablice rejestracyjne RSA
Położenie na mapie Zagórza
Położenie na mapie
Wieś Dolina nad Sanem, trzecie wojskowe topograficzne zdjęcie Galicji 1869-1887
Portal Portal Polska

Dolina (dawniej Dolina nad Sanem) – jedno z jedenastu administracyjnych osiedli miasta Zagórza w woj. podkarpackim, położone w jego północno-zachodniej części w rejonie ujścia rzeki Osława do Sanu; w przeszłości wieś[1][2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś była lokowana na prawie niemieckim[3]. Wzmianka o niej pojawiła się w 1418 (dokument starosty sanockiego) i w tym czasie jej właścicielem był Alberto de Dolina[2]. W 1441 Jan Doliński (herbu Sas[4]) zbył wieś na rzecz Piotra Czeszyka[3][2]. W XVII wieku Dolina należała do rodziny Chyleńskich, w XIX wieku do rodziny Wenzlar, Tarnawieckich i Małachowskich[3][2]. W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Dolinie nad Sanem był Marceli Tarnawiecki i Gabriela baronowa Wetzlar[5] (posiadająca także Bykowce)[6]). W 1891 majątek Dolina przeszedł w drodze kupna na własność małżeństwa Godzimira Małachowskiego i jego żony Marceli, córki Marcelego Tarnawieckiego[7][8][9][10]. Jako właściciele posiadłości tabularnej w Dolinie oboje byli uprawnieni do wyboru posła na Sejm Krajowy w kurii wielkich posiadłości okręgu wyborczego sanockiego[11]. Po śmierci męża Marcela Małachowska (1908) odziedziczyła majątek w Dolinie. Na początku XX wieku posiadała w Dolinie obszar 133 ha[12]. Zmarła w 1911 w wieku 52 lat[13]. W 1911 Małachowscy jako właściciele tabularni posiadali w Dolinie obszar 134 ha[14]. Dziećmi Godzimira i Marceli byli: Godzimira (dziedziczka dóbr w Dolinie, która w 1917 została żoną Henryka Tchorznickiego, syna Aleksandra[15]), Roman (1887-1944, oficer kawalerii c. i k. armii i Wojska Polskiego)[16][17]. Po matce majątek przeszedł na syna Romana Małachowskiego[18]. Na początku XIX Roman Małachowski wybudował dwór w Dolinie[3].

Według stanu z 1936 w Dolinie mieszkało 371 osób (312 wyznania greckokatolickiego, 49 rzymskokatolickiego, 10 Żydów)[2].

W latach 1972-1977 Zahutyń był w granicach administracyjnych miasta Sanok jako osiedle[19]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

We wsi znajduje się rzymskokatolicki kościół filialny (ufundowany przez Gabrielę Wetzlar w 1836[3]) należący do parafii Matki Bożej Królowej Polski w Zahutyniu. Przy głównej arterii wsi (obecnie ulica Władysława Orkana) została wzniesiona kapliczka murowana, z drugiej połowy XIX wieku[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Plan miasta Zagórza. zagorz.pl. [dostęp 2016-05-01].
  2. a b c d e Dolina. zagorz.pl. [dostęp 2016-09-19].
  3. a b c d e f Ewa Śnieżyńska-Stolot, Franciszek Stolot: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. I: Województwo krośnieńskie (zeszyt 2: Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice). Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1982, s. 16-17. ISBN 83-221-0158-9.
  4. Adam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 4. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne Artystyczno-Wydawnicze, 1901, s. 349.
  5. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 47.
  6. Ewa Śnieżyńska-Stolot, Franciszek Stolot: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. I: Województwo krośnieńskie (zeszyt 2: Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice). Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1982, s. 17. ISBN 83-221-0158-9.
  7. Kronika. Zmiana własności. „Gazeta Przemyska”, s. 3, Nr 98 z 8 grudnia 1891. 
  8. Tomasz Kotliński: Marceli Tarnawiecki. tchorznicki.com. [dostęp 2016-07-11].
  9. Tomasz Kotliński. Marceli Tarnawiecki. „Palestra Świętokrzyska”, s. 13-14, Nr 21-22 z września/grudnia 2012. ISSN 1898-5467. 
  10. Baza właścicieli i dóbr ziemskich. genealogia.okiem.pl. [dostęp 2016-04-21].
  11. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 10, Nr 264 z 19 listopada 1893. 
  12. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  13. Kronika. Zmarli. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 2 z 14 stycznia 1912. 
  14. Skorowidz powiatu sanockiego : wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 6.
  15. Pisarowce opis. tchorznicki.com. [dostęp 2016-07-11].
  16. Roman Małachowski. sejm-wielki.pl. [dostęp 2016-07-11].
  17. Tadeusz Wojciech Lange. Zakon Maltański w Drugiej Rzeczypospolitej, 1919-1939, Wyd. Poznańskie. 2000 str. 276
  18. Tadeusz Wojciech Lange. Zakon Maltański w Drugiej Rzeczypospolitej, 1919-1939, Wyd. Poznańskie. 2000 str. 276
  19. Dz.U. 1972 nr 43 poz. 274. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 1972 r. w sprawie zmiany granic miasta Sanoka w województwie rzeszowskim.. isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2016-10-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]