Dolores Ibárruri

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dolores Ibárruri Gómez
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 9 grudnia 1895
Gallarta
Data i miejsce śmierci 12 listopada 1989
Madryt
I sekretarz Komunistycznej Partii Hiszpanii
Okres od 1942
do 1960
Poprzednik José Díaz Ramos
Następca Santiago Carrillo
Odznaczenia
Wielka Wstęga Orderu Zasługi PRL
Leninowska Nagroda Pokoju

Dolores Ibárruri Gómez (znana pod pseudonimem La Pasionaria; ur. 9 grudnia 1895 w Gallarta, zm. 12 listopada 1989 w Madrycie) – hiszpańska polityk baskijskiego pochodzenia, również obywatelka ZSRR, współorganizatorka, długoletnia pierwsza sekretarz a następnie przewodnicząca Komunistycznej Partii Hiszpanii, członkini parlamentu. Autorka głośnego powiedzenia ¡No pasarán!.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzona jako jedno z siedmiu dzieci w górniczej rodzinie baskijskiej[1] mieszkającej w mieście Gallarta w Kraju Basków[potrzebny przypis].W młodości chciała być nauczycielką, ale względu na złą sytuację materialną nie odebrała w młodości należytego wykształcenia i w związku z tym uczyła się samodzielnie[1]. W dzieciństwie była żarliwą katoliczką i należała do jezuickiej wspólnoty czcicieli Serca Chrystusowego. Od najmłodszych lat była wyczulona na społeczną krzywdę i dlatego zaangażowała się w działalność ruchu socjalistycznego. W 1916, w wieku 20 lat, poślubiła działacza Juliána Ruiza i rok później wraz z nim wzięła udział w strajku generalnym, a wkrótce potem zaczęła pisać w socjalistycznej prasie, m.in. w górniczej gazetce El Minero Vizcaíno[1].

Gdy mąż został aresztowany za udział w nielegalnym strajku[potrzebny przypis], Ibárruri zapisała się do Komunistycznej Partii Hiszpanii (PCE), znajdując się w gronie jej założycieli. Przez całe lata 1920. była wspierała męża w jego działalności partyjnej i sama zaczynała się w nią angażować, stając się jedną z nielicznych kobiet w szeregach komunistów. Była zagorzałą zwolenniczką równości kobiet i mężczyzn. W tym okresie przyjęła również pseudonim, pod którym poznał ją cały świat: La Pasionaria[1] – młoda działaczka podpisywała tak inspirowane dziełami Karola Marksa artykuły.

W następnych latach pięła się po szczeblach partyjnej hierarchii dzięki swojej publicystyce. Wraz z nadejściem Drugiej Republiki Ibárruri w 1931 roku wybrana została do komitetu centralnego partii i przeniosła się do Madrytu, gdzie została także redaktorem w lewicowej gazecie Mundo Obrero. Działała aktywnie na rzecz równouprawnienia kobiet[1], w 1933 r. brała udział, jako delegatka PCE, w obradach Międzynarodówki Komunistycznej w Moskwie[potrzebny przypis]. Upadek prawicowej dyktatury Primo de Rivery, ucieczkę króla Alfonsa XIII i proklamację republiki przyjęła z entuzjazmem, ale szybko stała się jej przeciwnikiem, zgodnie z linią partii. Kilkakrotnie aresztowana za działalność komunistyczną. W 1931 r. bez powodzenia kandydowała do parlamentu z listy komunistycznej. W lutym 1936 roku wybrana została (z ramienia Frontu Ludowego) do hiszpańskiego parlamentu w Asturii[1].

Cały świat usłyszał o niej w czasie hiszpańskiej wojny domowej. La Pasionaria była zaciekłym obrońcą Republiki, wiece z jej udziałem przyciągały tysiące słuchaczy, w dużej mierze kobiet. Właśnie w czasie jednego z takich wieców, w Madrycie, padło hasło ¡No pasarán!Nie przejdą!, a po nim zdanie Mejor morir de pie que vivir de rodillas! - Lepiej umierać stojąc, niż żyć na klęczkach![2]. W tym okresie pozostawała zawsze w dogmatycznym skrzydle partii, popierała wykluczanie rzekomych kontrrewolucjonistów i nie protestowała przeciwko likwidowaniu lewicowych działaczy przeciwnych bolszewickiemu terrorowi. Jednocześnie nie miała wpływu na politykę PCE w czasie wojny domowej, gdyż decydowali o niej wysłannicy Stalina z Kominternu[1].

Po upadku Republiki w 1939 roku, La Pasionaria przedostała się do ZSRR, gdzie kontynuowała działalność polityczną[potrzebny przypis]. Po zawarciu paktu Ribbentropp-Mołotow poparła jego zapisy i współpracę z hitlerowskimi Niemcami. W 1942 mianowana pierwszym sekretarzem PCE, funkcję tę piastowała aż do roku 1960, przez cały czas pozostając na emigracji. W 1956 r. nie podważała słuszności interwencji na Węgrzech. Po 1960 r. została honorową przewodniczącą partii. Cztery lata później nie sprzeciwiała się usunięciu z partii intelektualistów Jorge Sempruna i Fernando Claudina, dopiero w 1968 r. skrytykowała interwencję w Czechosłowacji[1]. Przebywając na emigracji przyjęła radzieckie obywatelstwo, odebrała również wiele wyróżnień (m.in. doktorat honoris causa Uniwersytetu Moskiewskiego czy Order Lenina)[potrzebny przypis]. Łącznie spędziła w ZSRR 35 lat[1].

Po śmierci generała Franco powróciła do kraju. Mimo zaawansowanego wieku kontynuowała działalność polityczną. W pierwszych demokratycznych wyborach z 1977 roku ponownie wybrana do parlamentu[1], stanowisko przewodniczącej CPE pełniła aż do śmierci. Pod jej wodzą partia dokonała reformy programowej, będąc pierwszym komunistycznym ugrupowaniem w Europie, który ze swojego programu wykreślił elementy leninizmu, uniezależniając się od ZSRR.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Od 1916 r. żona górnika i socjalisty Juliána Ruiza, który wprowadził ją w lewicową ideologię. Za to małżeństwo została potępiona przez rodziców, gdyż jej mąż był ateistą. Miała sześcioro dzieci, z których cztery córki zmarły we wczesnym dzieciństwie. Dwoje pozostałych dzieci od 1935 r. uczyło się w radzieckiej szkole. Jedyny syn Rubén jako żołnierz Armii Czerwonej poległ w 1942 roku pod Stalingradem[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]