Dom Bagieńskich w Tykocinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Obiekt zabytkowy nr rej. A-465 z 30.12.1988[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Adres Plac Czarnieckiego 12
Typ budynku dom
Położenie na mapie Tykocina
Mapa lokalizacyjna Tykocina
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Położenie na mapie gminy Tykocin
Mapa lokalizacyjna gminy Tykocin
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Położenie na mapie powiatu białostockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu białostockiego
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Dom Bagieńskich w Tykocinie
Ziemia53°12′28,44″N 22°46′21,29″E/53,207900 22,772581

Dom Bagieńskich w Tykocinie (ob. Dworek Tykocin) – zabytkowa nieruchomość znajdująca się przy Placu Stefana Czarnieckiego 12 w Tykocinie, w województwie podlaskim. Od 1988 roku budynek wpisany do Rejestru Zabytków[2].


Historia[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na położenie geograficzne, Tykocin, od początku swojego istnienia, był głównym szlakiem handlowym między Mazowszem, a Wielkim Księstwem Litewskim[3]. Pozwoliło to na szybki rozwój miasta, które już na początku XVII wieku stało się jednym z największych ośrodków gospodarczych i kulturalnych na Podlasiu. Wybudowanie przez Żydów istniejącej do dzisiaj synagogi było ukoronowaniem pomyślnego okresu w historii Tykocina.

W połowie XVII wieku do miasta wkroczyli Szwedzi[4]. Nastał czas wojny, zwanej Potopem szwedzkim, która doprowadziła do ogromnych strat architektonicznych i demograficznych. Hetman Stefan Czarniecki, który w podzięce za zasługi w walce z najeźdźcą, otrzymał od Sejmu Warszawskiego miasto na własność, postanowił przywrócić mu dawną świetność. Odbudował zniszczony na skutek walk zamek, a dzięki małżeństwu swojej córki, Aleksandry Katarzyny, całe tykocińskie starostwo przeszło we władanie Gryfitów Branickich – jednego z najbardziej wpływowych rodów magnackich[5].

Początek wieku XVIII przyniósł grabieże magnackie i pożar, który strawił znaczną część miasta[6]. Hetman Jan Klemens Branicki, wnuk Stefana Czarnieckiego, zadecydował wtedy o renowacji tykocińskiego Rynku. Wzorując się na budownictwie ówczesnej Francji, stworzył projekt placu pełniącego funkcje, przede wszystkim, reprezentacyjne. Targ miejski przeniesiono w okolice synagogi i rozpoczęto przebudowę dzielnicy chrześcijańskiej[7].

„Klemens Branicki zaprojektował rynek tykociński na wzór francuski. Z pomnikiem po środku, symetrycznie. Mało kto zwraca na to uwagę. Rynki pochodzące z II poł. XVIII w. miały podłużny kształt. W krótszej pierzei była dominanta architektoniczna. W Nicei to był ratusz, w Tykocinie kościół. Dłuższe pierzeje były we Francji zabudowane kamienicami, a w Tykocinie zamiast ciągów kamienic Branicki zaproponował domki drewniane typu dworkowego nawiązując do polskiej tradycji (…)”[8]

Jednym z domów powstałych z polecenia Branickiego był Dom Bagieńskich. O jego pierwszych właścicielach wiadomo dziś jednak niewiele. Rodzina Bagieńskich była drobną szlachtą podlaską i jej członkowie nigdy nie piastowali wyższych urzędów państwowych.  

Dom Bagieńskich dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w miejscu domu wybudowanego przez architektów hetmana Branickiego, stoi zmodernizowany w latach 2003–2004 dworek o łącznej powierzchni 286 m2. Czynności remontowe odbyły się pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a wszystkie użyte materiały były najwyższej jakości. Starannie odrestaurowane XVIII-wieczne drzwi wejściowe prowadzą do wnętrza dworku, w którym stoją pochodzące z XIX i XX wieku meble. By jak najlepiej oddać klimat dawnego, tykocińskiego budownictwa, sosnowe podłogi dworku odtworzono zgodnie z ich pierwowzorami.

Na podwórzu znajduje się nowo wybudowany budynek gospodarczy z wiatą rekreacyjną. W ogrodzie, prowadzącym nad brzeg Narwi, rosną stare odmiany drzew owocowych oraz krzewów ozdobnych i użytkowych.

Od 2018 roku Dworek Tykocin jest jednym z miejsc noclegowych na mapie województwa podlaskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 31 grudnia 2017; 7 miesięcy temu. [dostęp 3.04.2014].
  2. Tykocin: Zabytki, Tykocin [dostęp 2018-06-05].
  3. Tykocin, „Serwis Historyczny Ziemi Łomżyńskiej” [dostęp 2018-05-28] (pol.).
  4. Kundzewicz Nawrocki Taront, Bitwa o Tykocin, „obiezyswiat.org” [dostęp 2018-05-28].
  5. Tykocin - 'perła baroku' i dziedzictwo żydowskie, www.zielonewrota.pl [dostęp 2018-05-28].
  6. Mapa Kultury - Drewniany dom mieszczański przy Placu Stefana Czarnieckiego 10 w Tykocinie., www.mapakultury.pl [dostęp 2018-05-28].
  7. Rynek w Tykocinie - Tykocin Rynki, place i deptaki Atrakcje Tykocina Ciekawe miejsca w Tykocinie Polskie Szlaki, www.polskieszlaki.pl [dostęp 2018-05-28] (pol.).
  8. Plac Czarneckiego 10. O substancji miejskiej Tykocina, „Paragon z podróży - Tanie podróże, miejsca, porady”, 26 sierpnia 2017 [dostęp 2018-05-28] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A.Rudawski, Tiktin, Tykocin 2017

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]