Dom Bez Kantów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dom Bez Kantów
Obiekt zabytkowy nr rej. 1521-A z 9 listopada 1992
Dom Bez Kantów
Dom Bez Kantów
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Krakowskie Przedmieście 11/ ul. Królewska 2
Styl architektoniczny modernizm
Architekt Czesław Przybylski
Rozpoczęcie budowy 1933
Ukończenie budowy 1935
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Dom Bez Kantów
Dom Bez Kantów
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Dom Bez Kantów
Dom Bez Kantów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Bez Kantów
Dom Bez Kantów
Ziemia52°14′28″N 21°00′55″E/52,241111 21,015278

Dom Bez Kantów[1] – zwyczajowa nazwa domu Funduszu Kwaterunku Wojskowego znajdującego się przy Krakowskim Przedmieściu 11 róg ul. Królewskiej w Warszawie[2].

Opis[edytuj]

Modernistyczny budynek jest jednym z najlepszych przykładów tzw. warszawskiej szkoły architektonicznej[3]. Został wzniesiony w latach 1933–1935 w miejscu rozebranych dawnych Kuźni Saskich według projektu Czesława Przybylskiego, wybranego w zamkniętym konkursie[3]. Autorem konstrukcji był Stefan Bryła[3]. Budynek powstał z inicjatywy Ministerstwa Spraw Wojskowych w celu kwaterunku dla oficerów i żonatych podoficerów zawodowych. Inwestorem był Fundusz Kwaterunku Wojskowego. Cechował go wysoki standard wykończenia[3].

Zwyczajowa nazwa „dom Bez Kantów” związana jest z zaokrąglonymi narożami budynku[4]. Stanowiły one nawiązanie do sąsiedniego Hotelu Europejskiego[5]. Wiąże się z tym anegdota mówiąca o tym, że Józef Piłsudski miał zażądać od Przybylskiego, aby budował „bez kantów.” Architekt potraktował to dosłownie, dostosowując wygląd budynku do rozkazu marszałka[6].

Budynek ma szesnastoosiową elewację od strony ul. Królewskiej, piętnastoosiową fasadę od strony Krakowskiego Przedmieścia oraz pięcioosiową elewację od strony ul. Tokarzewskiego-Karaszewicza[7]. Wzdłuż ul. Królewskiej i Krakowskiego Przedmieścia powstały arkadowe podcienia w związku z poszerzeniem tej pierwszej ulicy do 28 metrów[3].

Budynek przetrwał II wojnę światową. Na niektórych ścianach widoczne są ślady kul[7].

W 1992 dom Bez Kantów został wpisany do rejestru zabytków[8].

Przypisy

  1. Ekspertyza Zespołu Ortograficzno-Onomastycznego. W: Rada Języka Polskiego [on-line]. rjp.pan.pl. [dostęp 2016-12-01].
  2. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. T. 7 - Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 79.
  3. a b c d e Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1918–1939. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2006, s. 25. ISBN 83-60350-00-0.
  4. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 209. ISBN 978-83-62189-08-3.
  5. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 141. ISBN 83-01-08836-2.
  6. Trakt Królewski - Strona 3 | WarsawTour - Oficjalny portal turystyczny m.st. Warszawy
  7. a b Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. T. 7 - Krakowskie Przedmieście. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 2001, s. 80.
  8. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 30 września 2016 r.. W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. [dostęp 2016-12-01]. s. 34.

Linki zewnętrzne[edytuj]