Dom Padiery w Tarnowskich Górach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dom Padiery
Obiekt zabytkowy nr rej. A/630/66 z 2 maja 1966[1]
Ilustracja
Dom Padiery (2013)
Państwo  Polska
Miejscowość Flaga Tarnowskich Gór Tarnowskie Góry
Adres ul. Opolska 1
Styl architektoniczny barok, klasycyzm
Ukończenie budowy XVI wiek
Ważniejsze przebudowy XVIIIXIX wiek
Pierwszy właściciel radca Padiera[2]
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Dom Padiery
Dom Padiery
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Padiery
Dom Padiery
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Dom Padiery
Dom Padiery
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Dom Padiery
Dom Padiery
Ziemia50°26′42,3″N 18°51′16,8″E/50,445083 18,854667

Dom Padiery – zabytkowa[1] kamienica z końca XVI wieku znajdująca się przy ulicy Opolskiej 1 na terenie zabytkowego śródmieścia miasta Tarnowskie Góry.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Budynek na rzucie zbliżonym do prostokąta, piętrowy, dwu- częściowo trzytraktowy. W jednym z pomieszczeń na parterze zachowane sklepienie kolebkowe z lunetami na gurtach, w dwóch mniejszych – krzyżowe. Elewacje barokowo-klasycystyczne: frontowa siedmioosiowa od strony ulicy Opolskiej, boczna – od strony ul. ks. Józefa Wajdy – pięcioosiowa, zwieńczone trójosiowymi wystawkami. Fasady podzielone pilastrami kompozytowymi, parzystymi w narożnikach. Dach naczółkowy z lukarnami, kryty dachówką[3][4].

Do budynku przylega parterowa oficyna ze ścianami podzielonymi pilastrami toskańskimi[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fasada zachodnia Domu Padiery odsłonięta w 2020 roku

Budynek we współczesnej formie powstał na przełomie XVIII i XIX wieku najprawdopodobniej w wyniku przekształcenia dwóch XVI-wiecznych domów. W drugiej połowie XIX wieku w Domu Padiery mieścił się zajazd i jeden z miejskich browarów (Biergrosshandlungen und Brauerei Horoba Max)[5]. Od końca XIX wieku aż do wybuchu II wojny światowej w domu mieścił się hotel. Początkowo należał do właścicielki browaru, Marie Adler i nosił nazwę Adler's Hotel, następnie stał się własnością Maksymiliana (Maxa) Janego, który zmienił jego nazwę na Freie Bergstadt (pol. „Wolne Miasto Górnicze”)[6][4][7]. Dach tego hotelu został przebudowany w 1912 roku przez budowniczego Johannesa Kindlera. Rok później w marcu zaprojektował on również werandę znajdująca się przy tym hotelu od ulicy Wajdy (wówczas Gartenstrasse – ul. Ogrodowa)[7][8].

Po wojnie Maksymilian Jany reaktywował działalność hotelu w Domu Padiery aż do wywłaszczenia w 1947 roku[9]. W budynku mieścił się następnie internat Zespołu Szkół Odzieżowych, potem przez pewien czas kamienica była własnością Zakładów Odzieżowych „Tarmilo”[7].

W 2020 roku w wyniku wyburzenia przylegającej do Domu Padiery hali zakładów odzieżowych odsłonięta została bardzo zniszczona, zachodnia elewacja kamienicy.

Obecnie w budynku mieszczą się m.in. kancelarie adwokackie, klinika dentystyczna, agencja banku Pekao oraz biura poselskie i senatorskie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Rejestr zabytków nieruchomych w województwie śląskim. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2017-07-19].
  2. Krzykowska 2000 ↓, s. 319.
  3. Ignacy Płazak, Jan Przała, Katalog zabytków sztuki w Polsce, Izabela Rejduch-Samkowa, Jan Samek (red.), t. VI (województwo katowickie), zeszyt 12 (powiat tarnogórski), Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk i Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach, 1968, s. 18 (pol.).
  4. a b c Krzykowska 2000 ↓, s. 320.
  5. Józef Moszny, Miasto pod panowaniem pruskim i w okresie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). Życie gospodarcze – inne gałęzie przemysłu, [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 204, ISBN 83-911508-3-6.
  6. Ryszard Bednarczyk. Wyszynk tylko za zezwoleniem. „Montes Tarnovicensis”, październik 2017. Oficyna Monos. ISSN 1640-0216 (pol.). 
  7. a b c Jarosław Myśliwski. Tu było „Tarmilo”. „Gwarek”, 2019-11-05. Wydawnicza Spółdzielnia Pracy „Gwarek Śląski”. ISSN 0209-0368 (pol.). 
  8. Marek Wojcik. Tarnogórscy budowniczowie: Johannes Kindler. „Montes Tarnovicensis”, kwiecień 2011. Oficyna Monos. ISSN 1640-0216 (pol.). 
  9. http://sbc.org.pl/Content/190986/iv4408-1947-09-0001.pdf

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zofia Krzykowska: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). Zabytki architektury i sztuki. W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000. ISBN 83-911508-3-6.Sprawdź autora:1.