Dom Polski „Ul”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
„Ul” od strony ulicy Korfantego, fot. 2016 r.

Dom Polski „Ul” – murowany budynek u zbiegu ulic Korfantego i Sokoła w Bytomiu, pozostałość po większym kompleksie budynków, w latach 1910–1922 siedziba szeregu organizacji społecznych i kulturalnych walczących o zachowanie polskości na Górnym Śląsku[1].

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Poza pełnieniem funkcji siedziby organizacyjnej budynek był miejscem spotkań Polaków, dyskusji i rozmów prowadzonych po polsku, zabaw i śpiewu. Było tam gwarno i rojno jak w ulu, stąd nazwa „Ul”[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budynek został wzniesiony pod koniec XIX wieku i działał pierwotnie jako restauracja. Później dobudowano do niego nieistniejącą obecnie dużą salę widowiskową. W 1910 roku całość została nabyta przez drogistę Michała Wolskiego. Od tego czasu w budynku odbywały się przedstawienia, uroczystości i zebrania, przygotowywano tu również działania zbrojne w I powstaniu śląskim.

W 1921 roku Wolski sprzedał Ul[2]. Po 1922 roku działalność Towarzystwa Ul została zawieszona[1].

Budynek nadal mieścił restaurację, przez jakiś czas należał do niemieckich komunistów. Mieściła się w nim również hitlerowska siedziba związków zawodowych, a od 1938 roku – kino, po adaptacji sali widowiskowej[2].

Kino zostało spalone przez Sowietów w 1945 roku. Po II wojnie światowej w części budynku znajdowało się przedszkole[2].

W 1978 roku właścicielem Ula zostało Muzeum Górnośląskie w Bytomiu[2].

Właściciele posesji[edytuj | edytuj kod]

  • przed 1893 – inżynier Kramer
  • 1893-1894 – architekt Sobociński
  • 1894-1906 – Franz Bonsch
  • 1906-1912 – M. Friedleander
  • 1912-1921 – Michał Wolski – udostępnienie budynków Towarzystwu „Ul”
  • po 1922 – Górnośląskie Towarzystwo Akcyjne Browarów.

Działalność Towarzystwa „Ul”[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa z 1959 roku na budynku, fot. 2016 r.

Na tej samej działce znajdowały się oprócz ocalałego budynku jeszcze zabudowania gospodarcze oraz restauracja ze sceną o wymiarach 14×7 m. Siedziba organizacji: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, Związek Towarzystw Polek, Zjednoczenie Zawodowe Polskie, Polskie Kółko Graficzne, chórów „Halka” i „Jedność”, teatru amatorskiego[1] (wystawił m.in. „KordianaJ. Słowackiego i „Królową Jadwigę” St. Wyspiańskiego). W okresie powstań śląskich według przekazów w „Ulu” odbierano przysięgę od powstańców.

Po 1945[edytuj | edytuj kod]

  • lata 50. – przeznaczony do rozbiórki
  • listopad 1956 – przerwano rozbiórkę po apelu działaczy PTTK
  • lata 60. i 70. – siedziba przedszkola
  • 1978 – otwarcie Izby Tradycji i Perspektyw Miasta Bytom „Ul”, potem filia Muzeum Górnośląskiego
  • piwiarnia
  • obecnie nieużytkowany[2]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Drabina 1991 ↓.
  2. a b c d e f Anna Śmiałek, Maciej Droń, Tomasz Śmiałek: Spacerem po Bytomiu: Przewodnik dla poszukujących.... Bytom: Urząd Miejski w Bytomiu, 2013, s. 63. ISBN 978-83-62234-64-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Drabina: Rozbark. W: Z dziejów dzielnic Bytomia. Jan Drabina (red.). Bytom: Towarzystwo Miłośników Bytomia, 1991, s. 115, seria: Magazyn Bytomski tom VIII.