Dom Towarowy Smyk w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dom Towarowy Smyk
Dom Towarowy Smyk
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Bracka 15/19
Styl architektoniczny modernizm
Architekt Zbigniew Ihnatowicz
Ukończenie budowy 22 lipca 1951
Właściciel Centrum Development & Investements Polska Sp. z o.o.
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Dom Towarowy Smyk
Dom Towarowy Smyk
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Towarowy Smyk
Dom Towarowy Smyk
Ziemia 52°13′52,55″N 21°01′00,88″E/52,231264 21,016911
Strona internetowa
Centralny Dom Towarowy w latach 60. XX wieku
Budynek w październiku 2015, widok od strony ul. Brackiej
Żelbetowa konstrukcja budynku w październiku 2015

Dom Towarowy Smyk, Centralny Dom Towarowy, Centralny Dom Dziecka – budynek domu towarowego w Warszawie przy ul. Brackiej 15/19 u zbiegu ulic Widok, Kruczej i Alejami Jerozolimskich.

Budynek został zaprojektowany w latach 1947–1948 przez Zbigniewa Ihnatowicza oraz Jerzego Romańskiego i oddany do użytku 22 lipca 1951 jako Centralny Dom Towarowy (CDT). W 1971 przeniesiono tam Centralny Dom Dziecka, mieszczący się wcześniej w Domu Towarowym Braci Jabłkowskich[1].

CDT jest przykładem architektury powojennego modernizmu. Gmach ukończono już po wprowadzeniu doktryny realizmu socjalistycznego (1949), przez co jego forma architektoniczna spotkała się z ostrą krytyką[2]. Budynek był jak na ówczesne czasy bardzo nowoczesny i funkcjonalny.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Był to jeden z pierwszych budynków w PRL wyposażonych w parking podziemny. Obiekt wolno stojący, składający się z 3 brył. Pierwsza ustawiona była frontem do Al. Jerozolimskich, druga w zamierzeniu miała być halą spożywczą ułożoną w kierunku północnym, trzecia zaś miała być biurowcem usytuowanym od strony ulicy Widok. Budynek miał olbrzymie, szklane, okładane dębem okna. Zainstalowano w nim niestosowane dotychczas w Polsce urządzenia przeciwsłoneczne. Na południowej stronie elewacji przewidziano umieszczenie specjalnej konstrukcji na reklamy i urządzenia przeciwpożarowe.

Fasada od strony Al. Jerozolimskich była ozdobiona neonem w kształcie spirali z ułożonymi pionowo literami „CDT”. Wnętrza budynku były przestronne i dobrze doświetlone (dzięki ogromnym przeszkleniom) aż do czasu przebudowy, kiedy wymieniono przezroczyste szyby na przyciemniane, które nie oddają[według kogo?] wrażenia oryginalnej i nowoczesnej architektury domu towarowego.

Do czasów przebudowy obiektu na pierwszym piętrze znajdował się otwarty taras, będący popularną kawiarnią z widokiem na Al. Jerozolimskie. Dom Towarowy jest również wyposażony w taras na dachu, który wykorzystywano w czasach PRL do pokazów mody i sesji fotograficznych z modelkami.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

W środku budynku komunikacja była zapewniona poprzez 6 ośmioosobowych wind, a każde piętro wyposażone było w niezależne od pozostałych schody ruchome, były to drugie ruchome schody w Warszawie. Budynek posiadał również 4 windy towarowe. Dogodne wyjścia zapewniały 4 klatki schodowe, z których 2 skrajne, jako schody bezpieczeństwa, wyprowadzały bezpośrednio na Bracką i Kruczą. W holu części handlowej przewidziano terakotę, na piętrach posadzkę dębową, a w podziemiach podłogę z betonu wzmacnianego szkłem lub stalowymi opiłkami.

Pożar[edytuj | edytuj kod]

W niedzielę, 21 września 1975 roku ok. 20:00 w budynku wybuchł pożar. Zapaliło się szóste piętro z dywanami, wykładzinami podłogowymi i tkaninami. Podczas pożaru spadały kawałki sufitu. Pożar objął trzy piętra budynku. Ogień przemieszczał się ruchomymi schodami. Około 20:30 nastąpił wybuch od strony ul. Kruczej i Alei. Wypadły szyby, a o godzinie 22:00 płonął już cały budynek. Ogniem zajęły się towary z tworzyw sztucznych, płomienie miały barwy jasnoniebieskie, seledynowe i fioletowe. Pożar ugaszono po północy, cała betonowa konstrukcja CDT-u ocalała.

Za przyczynę pożaru przyjęto zatarcie łożysk niewyłączonego mechanizmu schodów ruchomych. Władze postanowiły wyremontować CDT. Pożar strawił całkowicie wnętrze. Zmieniono wiele z pierwotnego wyglądu budowli. Uproszczono fasadę i zrezygnowano z detali wykończenia.

Dalsze losy[edytuj | edytuj kod]

W latach 80. dawny Centralny Dom Dziecka nazywano "Smyk" i stał się częścią Domów Towarowych Centrum. W 2000 roku DH Smyk został wydzielony ze spółki Domy Towarowe Centrum i powołano spółkę Smyk Sp. z o.o., która utworzyła markę sklepów z artykułami dla dzieci.

Budynek w kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

  • Centralny Dom Towarowy pojawia się na kartach powieści Zły (1955) Leopolda Tyrmanda – m.in. tutaj ma miejsce finał pościgu Złego za Filipem Merynosem[3].

Przypisy

  1. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 792. ISBN 83-01-08836-2.
  2. Krzysztof Mordyński, CDT – maszyna do kupowania, „Stolica” 2009, nr 12, s. 12–14.
  3. Leopold Tyrmand: Zły. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 1990, s. 589. ISBN 83-07-01982-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • http://warszawa.naszemiasto.pl/wydarzenia/922509.html naszemiasto.pl
  • Ognisty wrzesień 1975 ŻycieWarszawy.pl
  • Architektura Nr 4 z 1952
  • Architektura Nr 5 z 1948
  • Architektura Nr 6 z 1958
  • Express Wieczorny 19.07.1951
  • Express Wieczorny 21.07.1951
  • Express Wieczorny 24 27.12.1964
  • Express Wieczorny 26.07.1951
  • Express Wieczorny 28.11.1948
  • Stolica Nr 3 z 1952
  • Stolica Nr 15 z 1951
  • Życie Warszawy 19.07.1951
  • Życie Warszawy 21.09.1975
  • Życie Warszawy 23.09.1975
  • Życie Warszawy 31.01.1950
  • Życie Warszawy 28.11.1948
  • T. Przemysław Szafer "Współczesna architektura polska", Warszawa 1988, Arkady, str.55–57