Dom Towarowy Smyk w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dom Towarowy Smyk
Dom Towarowy Smyk
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Bracka 15/19
Styl architektoniczny modernizm
Architekt Zbigniew Ihnatowicz
Ukończenie budowy 22 lipca 1951
Właściciel Centrum Development & Investements Polska Sp. z o.o.
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Dom Towarowy Smyk
Dom Towarowy Smyk
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Towarowy Smyk
Dom Towarowy Smyk
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Dom Towarowy Smyk
Dom Towarowy Smyk
Ziemia 52°13′52,55″N 21°01′00,88″E/52,231264 21,016911
Strona internetowa
Centralny Dom Towarowy w latach 60. XX wieku
Budynek w październiku 2015, widok od strony ul. Brackiej
Żelbetowa konstrukcja budynku w październiku 2015

Dom Towarowy Smyk, Centralny Dom Towarowy, Centralny Dom Dziecka – budynek domu towarowego w Warszawie przy ul. Brackiej 15/19 u zbiegu ulic Kruczej i Alej Jerozolimskich.

Budynek został zaprojektowany w latach 1947–1948 przez Zbigniewa Ihnatowicza oraz Jerzego Romańskiego i oddany do użytku 22 lipca 1951 jako Centralny Dom Towarowy (CDT). W 1971 przeniesiono tam Centralny Dom Dziecka, mieszczący się wcześniej w Domu Towarowym Braci Jabłkowskich[1].

CDT jest przykładem architektury powojennego modernizmu. Gmach ukończono już po wprowadzeniu doktryny realizmu socjalistycznego (1949), przez co jego forma architektoniczna spotkała się z ostrą krytyką[2]. Budynek był jak na ówczesne czasy bardzo nowoczesny i funkcjonalny.

Architektura[edytuj]

Był to jeden z pierwszych budynków w PRL wyposażonych w parking podziemny. Obiekt wolnostojący, składający się z 3 brył. Pierwsza ustawiona była frontem do Al. Jerozolimskich, druga w zamierzeniu miała być halą spożywczą ułożoną w kierunku północnym, trzecia zaś miała być biurowcem usytuowanym od strony ulicy Widok. Budynek miał olbrzymie, szklane, okładane dębem okna. Zainstalowano w nim niestosowane dotychczas w Polsce urządzenia przeciwsłoneczne. Na południowej stronie elewacji przewidziano umieszczenie specjalnej konstrukcji na reklamy i urządzenia przeciwpożarowe.

Fasada od strony Al. Jerozolimskich była ozdobiona neonem w kształcie spirali z ułożonymi pionowo literami „CDT”. Wnętrza budynku były przestronne i dobrze doświetlone (dzięki ogromnym przeszkleniom) aż do czasu przebudowy, kiedy wymieniono przezroczyste szyby na przyciemniane, które nie oddają[według kogo?] wrażenia oryginalnej i nowoczesnej architektury domu towarowego.

Do czasów przebudowy obiektu na antresoli znajdował się otwarty taras, będący popularną kawiarnią z widokiem na Al. Jerozolimskie. Dom Towarowy jest również wyposażony w taras na dachu, który wykorzystywano w czasach PRL do pokazów mody i sesji fotograficznych z modelkami.

Komunikacja[edytuj]

W środku budynku komunikacja była zapewniona poprzez 6 ośmioosobowych wind, a każde piętro wyposażone było w niezależne od pozostałych schody ruchome, były to drugie ruchome schody w Warszawie. Budynek posiadał również 4 windy towarowe. Dogodne wyjścia zapewniały 4 klatki schodowe, z których 2 skrajne, jako schody bezpieczeństwa, wyprowadzały bezpośrednio na Bracką i Kruczą. W holu części handlowej przewidziano terakotę, na piętrach posadzkę dębową, a w podziemiach podłogę z betonu wzmacnianego szkłem lub stalowymi opiłkami.

Pożar[edytuj]

W niedzielę, 21 września 1975 roku ok. 20:00 w budynku wybuchł pożar. Zapaliło się szóste piętro z dywanami, wykładzinami podłogowymi i tkaninami. Podczas pożaru spadały kawałki sufitu. Pożar objął trzy piętra budynku. Ogień przemieszczał się ruchomymi schodami. Około 20:30 nastąpił wybuch od strony ul. Kruczej i Alei. Wypadły szyby, a o godzinie 22:00 płonął już cały budynek. Ogniem zajęły się towary z tworzyw sztucznych, płomienie miały barwy jasnoniebieskie, seledynowe i fioletowe. Pożar ugaszono po północy, cała betonowa konstrukcja CDT-u ocalała.

Za przyczynę pożaru przyjęto zatarcie łożysk niewyłączonego mechanizmu schodów ruchomych. Władze postanowiły wyremontować CDT. Pożar strawił całkowicie wnętrze. Zmieniono wiele z pierwotnego wyglądu budowli. Uproszczono fasadę i zrezygnowano z detali wykończenia.

Dalsze losy[edytuj]

W latach 80. dawny Centralny Dom Dziecka nazywano "Smyk" i stał się częścią Domów Towarowych Centrum. W 2000 roku DH Smyk został wydzielony ze spółki Domy Towarowe Centrum i powołano spółkę Smyk Sp. z o.o., która utworzyła markę sklepów z artykułami dla dzieci.

Budynek w kulturze masowej[edytuj]

  • Centralny Dom Towarowy pojawia się na kartach powieści Zły (1955) Leopolda Tyrmanda – m.in. tutaj ma miejsce finał pościgu Złego za Filipem Merynosem[3].

Przypisy

  1. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 792. ISBN 83-01-08836-2.
  2. Krzysztof Mordyński, CDT – maszyna do kupowania, „Stolica” 2009, nr 12, s. 12–14.
  3. Leopold Tyrmand: Zły. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 1990, s. 589. ISBN 83-07-01982-6.

Bibliografia[edytuj]

  • http://warszawa.naszemiasto.pl/wydarzenia/922509.html naszemiasto.pl
  • Ognisty wrzesień 1975 ŻycieWarszawy.pl
  • Architektura Nr 4 z 1952
  • Architektura Nr 5 z 1948
  • Architektura Nr 6 z 1958
  • Express Wieczorny 19.07.1951
  • Express Wieczorny 21.07.1951
  • Express Wieczorny 24 27.12.1964
  • Express Wieczorny 26.07.1951
  • Express Wieczorny 28.11.1948
  • Stolica Nr 3 z 1952
  • Stolica Nr 15 z 1951
  • Życie Warszawy 19.07.1951
  • Życie Warszawy 21.09.1975
  • Życie Warszawy 23.09.1975
  • Życie Warszawy 31.01.1950
  • Życie Warszawy 28.11.1948
  • T. Przemysław Szafer "Współczesna architektura polska", Warszawa 1988, Arkady, str.55–57