Dominik Magnuszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dominik Alojzy Gonzaga Magnuszewski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 21 czerwca 1810
Warszawa
Data i miejsce śmierci 27 lutego 1845
Gwoździec

Dominik Alojzy Gonzaga Magnuszewski (ur. 21 czerwca 1810 w Warszawie, zm. 27 lutego 1845 w Gwoźdźcu), polski dramatopisarz, poeta, prozaik.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny szlacheckiej. Ojciec Hiacynt Magnuszewski posiadał wieś Ustanów pod Piasecznem, matką była Marianna z Borakowskich. Był wnukiem sędziego Dominika Marcelego Borakowskiego. Wcześnie osierocony przez obojga rodziców, wychowywany był wraz z siostrą Anną przez dziadka, sędziego Borakowskiego z Warszawy.

W czasie nauki w Liceum Warszawskiem i na Wydziale Prawa na Królewskim Uniwersytecie Warszawskim przyjaźnił się z Chopinem, Krasińskim, Gaszyńskim i Henrykiem Cieszkowskim. Uczestniczył w powstaniu listopadowym w stopniu podporucznika. Po kapitulacji przekroczył granicę Prus z korpusem gen. Rybińskiego. Następnie osiadł we Lwowie, gdzie należał do grupy literackiej „Ziewonia”. Pisał w „Dzienniku Mód Paryskich” i w „Tygodniku Literackim”. Zmarł w wieku 35 lat w Gwoźdźcu na Pokuciu.

Siostra Anna (1811-1899) wyszła za znanego literata warszawskiego Kazimierza Władysława Wóycickiego.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Magnuszewski debiutował w komedią Stary kawaler, wystawioną w Warszawie w 1828.

Ideą historiozoficzną Magnuszewskiego było przekonanie o walce w historii Polski sprzecznych sił – ducha narodowego i cudzoziemszczyzny, w których to zmaganiach rodzimość i polska racja stanu przegrywały. Ideę taką przedstawił m.in. w opowiadaniu Zemsta panny Urszuli (1839) oraz cyklu Niewiasta polska w trzech wiekach (1843), zwłaszcza opowiadaniach Krwawy chrzest (czasy Bolesława Śmiałego) i Posiedzenie Bacciarellego malarza (schyłek Rzeczypospolitej). W prozie wypracował oryginalną formę narracji, zbliżoną do prozy poetyckiej, często zrytmizowaną, z kunsztowną składnią.

Ważnym dziełem Magnuszewskiego był dramat Radziejowscy (powst. 1832), poświęcony Hieronimowi Radziejowskiemu oraz czasom Jana Kazimierza. W dramacie dwór królewski jawi się jako miejsce intryg, wpływów zgubnych obcych idei i wypierania rodzimych zasad. Podobne poglądy Magnuszewski zawarł w dramacie Barbara jeszcze Gasztołdowa żona (1843, jedyny wydany za życia). Młody Zygmunt August przedstawiony jest jako człowiek poddany wpływom Bony, ambitnej matki pochodzącej z Włoch, oraz kochanek, nietroszczący się o losy kraju, na którego czele ma stanąć. Miłość do Barbary Radziwiłłówny staje się starciem racji narodowych i wpływów obcych. Dlatego Bona usuwa rywalkę przy pomocy trucizny.

Twórczość Magnuszewskiego była bliska romantycznemu ekspresjonizmowi. Stosunek do historii pokrewny był podejściu Wiktora Hugo. Dramat idei swobodnie łączył z obyczajowym studium epoki, epickość z liryzmem, stosował jaskrawe efekty (np. scena miłosna przy łóżku umierającego Gasztołda w Barbarze...).

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Wyd. VIII - 3 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 510, 546-548, 669, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13848-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]