Dominikana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
República Dominicana
Republika Dominikańska
Flaga Dominikany
Godło Dominikany
Flaga Dominikany Godło Dominikany
Dewiza: (hisz.) Dios, patria, libertad
(Bóg, Ojczyzna, Wolność)
Hymn: Quisqueyanos valientes
Położenie Dominikany
Język urzędowy hiszpański
Stolica Santo Domingo
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Danilo Medina
Szef rządu prezydent Danilo Medina
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
129. na świecie
48 730 km²
1,6%
Liczba ludności (2010)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
84. na świecie
9 445 281
194 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

60,76 mld[1] USD
5834[1] USD
PKB (PSN) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

103,2 mld[1] USD
9911[1] USD
Jednostka monetarna peso dominikańskie (DOP)
Niepodległość od Haiti
27 lutego 1844
Strefa czasowa UTC -4
Kod ISO 3166 DO
Domena internetowa .do
Kod samochodowy DOM
Kod samolotowy HI i J7
Kod telefoniczny +1 809
Mapa Dominikany

Dominikana (Republika Dominikańska) – drugie co do wielkości (po Kubie) państwo na Morzu Karaibskim. Zajmuje ok. 2/3 powierzchni wyspy Haiti, dzieląc ją z położonym po stronie zachodniej państwem Haiti.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Dominikany.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rdzennymi mieszkańcami Hispanioli byli Tainowie. W roku 1492 została odkryta dla Europy przez Krzysztofa Kolumba, czego konsekwencją była stopniowo postępująca kolonizacja hiszpańska. Santo Domingo, stolica kraju założona w 1496, jest najstarszym stałym osiedlem europejskim w obu Amerykach. W ciągu stuleci ludność wyspy wzbogaciła się m.in. o niewolników afrykańskich (od początku XVI w.) oraz francuskich osadników. Zachodnia część wyspy, pod kontrolą żżFrancja|francuskąśś, znana jako Saint-Domingue, wyodrębniła się jako niepodległe państwo Haiti w roku 1804 po serii powstań (do walk przeciw powstańcom użyto m.in. Polskich Legionów, którym w zamian za zgodę na ekspedycję zamorską obiecano wypłatę zaległego żołdu). W latach 1821-1843 Dominikana znajdowała się pod okupacją haitańską. 27 lutego 1844, po zwycięstwie powstańców, ogłoszono niepodległość. Nastąpiła seria wojen z Haiti i prób zaanektowania kraju przez Haiti. Dyktator kraju Pedro Santana w obliczu haitańskiego zagrożenia zaproponował Wielkiej Brytanii, Francji, USA oraz Hiszpanii aneksję Dominikany. W rezultacie w latach 1861-1865 była kolonia znalazła się ponownie pod okupacją hiszpańską. Panowanie hiszpańskie przerwała rebelia antykolonialna z lat 1863–1865. Nowo proklamowana republika pogrążyła się wkrótce w konfliktach wewnętrznych. Już wkrótce rządzący krajem z ramienia partii reformistycznej, José María Cabral zaproponował Ameryce aneksję kraju co zostało przez amerykański rząd odrzucone. W 1882 roku rządy objął prezydent Ulises Heureaux który doprowadził do stabilizacji kraju. W okresie rządów Heureaux modernizowano państwo, gospodarkę, rolnictwo (rozwijał się prężnie plantacje trzciny cukrowej), transport, komunikację, system edukacji. Reformy wiązały się jednak z zadłużeniem państwa wobec obcego kapitału, szczególnie tego amerykańskiego. W 1887 roku Heureaux dokonał zmiany konstytucji i sam objął ponownie urząd prezydenta. Z protestującymi przeciwko dokonanemu przewrotowi rozprawił się brutalnie, skazując wielu na śmierć. W celu powiększenia osobistych dochodów dyktator zapewnił San Domingo Improvement Company z Nowego Jorku monopolistyczną pozycję na rynku cukru. W zamian za pomoc finansową dla jego rządu, kompania przejęła faktycznie całkowitą kontrolę nad rynkiem cukrowniczym. Na krótko przed śmiercią Heureaux, który zginął w zamachu z 1899 roku, San Domingo Improvement Company przejęła nawet dochody z ceł[2]. W 1903 roku przy poparciu Stanów Zjednoczonych zamachu stanu dokonał Carlos Felipe Morales. Z powodu niewypłacalności Dominikany, w 1905 roku USA przejęły kontrolę nad komorami celnymi państwa. Kontrolę nad cłami USA sprawowało aż do 1940 roku. W 1906 roku aż do czasu swojej śmierci prezydentem został Ramón Cáceres - organizator spisku w wyniku którego kilka lat wcześniej zabito Heureauxa[3]. Kraj którym ciągle wstrząsały zamachy i przewroty wstąpił na ścieżkę anarchii. Wykorzystując wewnętrzne problemy w 1916 roku w kraju interweniowały wojska amerykańskie, rozpoczynając tym samym okupację kraju.

 Osobne artykuły: rzeź Pietruszkisiostry Mirabal.

Po zakończeniu okupacji w 1924 roku, władza trafiła w ręce Horacio Vásqueza będącego przywódcą konserwatywnej Partii Demokratycznej[4]. W 1930 roku doszło do puczu zbrojnego dokonanego przez Rafaela Trujillo który dyktatorskie rządy sprawował do 1961 roku. W czasie swoich rządów dyktator zgromadził pokaźny majątek oraz dopuścił się licznych zbrodni, m.in. masakry Haitańczyków w której zginęło id dziewięciu do kilkudziesięciu tysięcy ofiar[5]. Masakra Haitańczyków spowodowana była osobistą niechęcią Trujillo do przedstawicieli tej mniejszości (choć sam po matce odziedziczył mulackie pochodzenie co starał się ukrywać). Dyktator wprowadził kult jednostki - nazwę stolicy z Santo Domingo zmienił na Ciudad Trujillo (Miasto Trujillo), Na swoją cześć nazwał także najwyższą górę w kraju a jego posągi były stawiane na całej wyspie. Reżim ze względu na antykomunizm cieszył się poparciem Stanów Zjednoczonych a ze względu na ukrywanie radykalnych poglądów politycznych czy pomoc Żydom (Trujilo pozwalał im na osiedlanie się w kraju ze względu na próbę „wybielenia” społeczeństwa) udało mu się uzyskać przyjazne relacje z wieloma państwami Zachodu[6]. Trujillo chociaż podziwiał postać Adolfa Hitlera w czasie II wojny światowej opowiedział się po stronie aliantów[7]. W okresie powojennym generał przedsięwziął wiele robót publicznych i otwarcie zachęcał inwestorów zagranicznych do przybywania do kraju. W czasie jego rządów miał miejsce w miarę wysoki wzrost gospodarczy, bogaciła się także klasa średnia. Pomimo swojej polityki represji politycznych udało mu się utrzymać popularność w pewnych regionach kraju. Najbardziej niekorzystnym zjawiskiem była wszechobecna korupcja. Pod koniec lat 50. większość dochodu narodowego Dominikany była bezpośrednio lub pośrednio zawłaszczana przez rodzinę Trujillo. Ingerowanie Trujillo w wewnętrzne sprawy krajów basenu Morza Karaibskiego w rezultacie doprowadziło do jego izolacji przez sąsiadów. Dokonywane za granicą porwania i zabójstwa przeciwników politycznych, w tym także zamach na prezydenta Wenezueli, spowodowały nałożenie na Dominikanę sankcji gospodarczych przez USA i inne państwa Ameryki Łacińskiej. Po sukcesie rewolucji kubańskiej zaangażował się we wspieranie terroryzmu skierowanego przeciwko rządowi wyspy. Rozpoczął on formowanie międzynarodowego "Antykomunistycznego Legionu Karaibskiego", który składał się głównie ze zwolenników faszyzującej skrajnej prawicy z Niemiec, Chorwacji i Grecji[8]. Jednym z możliwych zamachów dokonanych przez grupę mógł być zamach z 4 marca 1960 roku gdy dwie potężne eksplozje zatopiły francuski frachtowiec La Coubre wiozący belgijską amunicję z portu w Antwerpii. W wybuchu zginęło co najmniej 76 osób, a rannych zostało kolejnych kilkaset[9]. Odizolowany Trujillo pogrążył się w kulcie własnej osoby i nadał sobie tytuły Wielkiego Dobroczyńcy Narodu i Ojca Nowej Republiki. Jednocześnie kontynuował on brutalne prześladowania opozycji - w 1960 roku z rąk służb bezpieczeństwa zginęły siostry Mirabal będące liderami opozycji demokratycznej[10]. 30 maja 1961 Trujillo zginął w zamachu[11], zamach na zlecenie amerykańskiego konsulatu zorganizował generał Pupo Román będący trzecią osobą w reżimie Trujilo. Amerykanie obawiali się że istnienie na wyspie reakcyjnego reżimu doprowadzi do sytuacji podobnej do tej na Kubie[12]. Władzę na krotko przejął jego syn, Ramfis Trujillo.

Po upadku rządów klanu Trujillo prezydenturę – po raz pierwszy – objął Joaquín Balaguer wywodzący się z prawicowej Partii Dominikańskiej założonej przez klan Trujillo. Mimo upadku rządów dawnego dyktatora w kraju władzę w dalszym ciągu sprawowali jego poplecznicy[13]. W 1962 roku wybory wygrał Juan Bosch z opozycyjnej Dominikańskiej Partii Rewolucyjnej o centrolewicowym charakterze (później partia ewoluowała w stronę prawicy). Rządy Boscha okazały się chwilowe - choć wprowadził on demokratyczną konstytucję i przeprowadził radykalne reformy - już osiem miesięcy później został obalony w wojskowym zamachu stanu. Do 1965 rządy sprawowała junta. W 1965 tzw. ruch konstytucjonalistyczny, zorganizowany przez młodych oficerów popierających Boscha doprowadził do puczu który został stłamszony na skutek interwencji wojsk Stanów Zjednoczonych nazwanej Operation Power Pack[14]. Propagandowym celem operacji wspartej przez mały kontyngent Organizację Państw Amerykańskich było niedopuszczenie do powstania na Dominikanie rządu rewolucyjnego na wzór Kuby, w rzeczywistości celem operacji było obalenia zwolenników Boscha. W wyniku amerykańskiej inwazji na Dominikanę zginęło 3000 mieszkańców wyspy w tym tysiąc cywili[15]. Po wycofaniu się Amerykanów w 1966 Balaguer został ponownie wybrany na prezydenta, w latach 1970 oraz 1974 ponownie otrzymał ten urząd. W 1970 roku powstał CORECATO, Komitet Rewolucyjny Camilo Torresa - była to grupa rewolucyjna utworzona przez księży katolickich i studentów, walcząca zbrojnie z rządem Balaguera. W 1978 prezydentem został Antonio Guzmán Fernández; na miesiąc przed końcem kadencji popełnił samobójstwo, a jego obowiązki objął dotychczasowy wiceprezydent Jacobo Majluta Azar. W 1982 fotel prezydenta objął Salvador Jorge Blanco; próby wprowadzenia reform gospodarczych doprowadzają w roku 1984 do krwawych zamieszek.

W 1986 i 1990 prezydentem został ponownie Joaquín Balaguer a w 1994 Objął on prezydenturę na skróconą kadencję. W 1996 prezydentem został Leonel Fernández, a w 2000 roku kandydat neoliberalnej Partii Rewolucyjnej[16], Hipólito Mejía, który doprowadził do hiperinflacji i wielu skandali pośród ekipy rządzącej. W 2004 Leonel Fernández został ponownie prezydentem. w 2008 Leonel Fernández został wybrany prezydentem na trzecią kadencję. W 2012 nowym prezydentem został Danilo Medina.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Partie: Społeczno-Chrześcijańska Partia Reformistyczna (PRSC), Partia Wyzwolenia Dominikany (PLD), Przymierze Demokratycznego-Ruchu 19 Kwietnia (AD-M19), Narodowy Ruch Ocalenia (MSN)[17].

  • Podział administracyjny: 26 prowincji + dystrykt stołeczny

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Około 73% Dominikańczyków ma mieszane pochodzenie (głównie Mulaci), osoby nie mieszanego pochodzenia europejskiego (gł. hiszpańskiego a w mniejszej żydowskiego, włoskiego czy portugalskiego) stanowią około 16% mieszkańców, Dominikańczycy pochodzenia afrykańskiego stanowią natomiast około 11% populacji. Występują liczna grupa potomków imigrantów z Bliskiego Wschodu a szczególnie z Libanu, Syrii i Palestyny[18][19][20]. Wraz ze wzrostem imigracji z krajów karaibskich pojawiły się na Dominikanie skupiska ludności haitańskiej (700 tysięcy), jamajskiej (30 tysięcy) i portorykańskiej (10 tysięcy)[21]. Ekonomiczne kwestie doprowadziły do ogromnej migracji Dominikańczyków do Stanów Zjednoczonych, głównie do wielkich miast wschodniego wybrzeża.

Znaczna część ludności Republiki Dominikańskiej zamieszkuje stolicę kraju – Santo Domingo. Drugim pod względem ludności miastem jest Santiago de Los Caballeros.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Większość ludności kraju (79%) stanowią katolicy, na drugim miejscu znajduje się protestantyzm - 10%. Wśród czarnej ludności istnieje też animizm i voodoo, które często praktykowane są również przez osoby przyznające się do wiary katolickiej. Dominikańczycy są narodem bardzo religijnym - około 75% wiernych uczęszcza na niedzielne msze.

W Republice Dominikańskiej językiem urzędowym jest hiszpański. Język ten wprawdzie odbiega nieco od tego (lub tych – jako że w Hiszpanii występuje również wiele różnych dialektów), który używany jest na Półwyspie Iberyjskim, jednak nie na tyle, aby stwarzało to problemy z komunikowaniem się. Różnice te zaznaczają się zarówno na podłożu leksyki, jak i wymowy.

Religia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Protestantyzm na Dominikanie.

Źródło: Prolades, 2010[22]; Pew Forum, 2010[23]; Operation World, 2010[24]; LDS, 2012[25]; Rocznik Świadków Jehowy, 2013.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Główne produkty przemysłu rolno-spożywczego to cukier, tytoń oraz kawa, które są obok złota i innych metali, cennym towarem eksportowym.

Bardzo dużą rolę odgrywa przynosząca znaczne dochody turystyka. Dominikana posiada najlepiej rozwiniętą na Karaibach infrastrukturę pod kątem turystów. Dwoma najbardziej znanymi regionami wypoczynkowymi są Punta Cana i Puerto Plata. W obydwu dominują wielkie kompleksy hotelowe międzynarodowych sieci, usytuowane bezpośrednio przy plażach uważanych za jedne z najpiękniejszych na Karaibach.

Mapa lokalizacyjna Dominikany
El Portillo
El Portillo
Barahona
Barahona
Pedernales
Pedernales
Santiago de los Caballeros
Santiago de los Caballeros
Constanza
Constanza
San Pedro
San Pedro
Dajabón
Dajabón
Sosúa
Sosúa
Santo Domingo
Santo Domingo
La Romana
La Romana
Punta Caucedo
Punta Caucedo
San Fernando
San Fernando
Punta Cana
Punta Cana
Santa Barbara
Santa Barbara
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Dominikanie

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 211-04-2014].
  2. Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000.
  3. Michał Czajka, Słownik biograficzny XX wieku, s. 144, wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa, 2004, ISBN 83-214-1321-8
  4. Xavier de Marchis, Trujillo, Cezar tropików w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 63
  5. PEREJIL: TO SŁOWO ZABIJAŁO. CZ. III (ostatnia) (pol.). 2011-07-03. [dostęp 2014-07-28.]
  6. Simon Sebag Montefiore Potwory s.273
  7. Simon Sebag Montefiore Potwory s.273
  8. Anderson, Jon Lee (1997). Che Guevara: A Revolutionary Life. New York: Grove Press s. 435
  9. Casey, Michael (2009). Che's Afterlife: The Legacy of an Image. Vintage s. 25
  10. Simon Sebag Montefiore Potwory s.273
  11. Find A Grave – Rafael Trujillo y Molina (ang.) [dostęp 2012-02-03]
  12. Xavier de Marchis, Trujillo, Cezar tropików w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 68
  13. Simon Sebag Montefiore Potwory s.273
  14. Historia Dominikany
  15. Eckhardt, William, in World Military and Social Expenditures 1987–88 (12th ed., 1987) by Ruth Leger Sivard.
  16. Guzmán Then, Abel. ""El PRD requiere de una seria reorientación ideológica hacia la izquierda democrática""
  17. "Systemy polityczne współczesnego świata", Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. ARCHE Gdańsk 2004
  18. Levinson, David (1998). Ethnic groups worldwide: a ready reference handbook. Greenwood Publishing Group. s. 345–6. ISBN 1-57356-019-7.
  19. "CIA – The World Factbook – Dominican Republic". Central Intelligence Agency (CIA).
  20. Levinson, David (1998). Ethnic groups worldwide: a ready reference handbook. Greenwood Publishing Group. s. 345–6. ISBN 1-57356-019-7.
  21. Joshua Project. "Tajik, Afghani of Afghanistan Ethnic People Profile". Joshuaproject.net.
  22. Conela: Resumen estadistico de la iglesia latina global. Prolades.com, 2011.
  23. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-05-26].
  24. Dominican Republic. Operation World, 2010.
  25. Facts and Statistics. An Official WEBSITE of The Church of JESUS CHRIST of LATTER-DAY SAINTS. [dostęp 2014-05-26].