Dowództwo Etapów Wojsk Polskich na Ukrainie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dowództwo Etapów Wojsk Polskich na Ukrainie
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1920
Rozformowanie 1920
Organizacja
Dyslokacja Winnica

Dowództwo Etapów Wojsk Polskich na Ukrainie (DEU) – struktura etapowa Wojska Polskiego w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W celu usprawnienia kierowania polskimi formacjami i urządzeniami etapowymi na terytorium prawobrzeżnej Ukrainy utworzono Dowództwo Etapów Wojsk Polskich na Ukrainie z siedzibą w Winnicy. Na jego dowódcę wyznaczony został oficer byłej armii austriackiej gen. Jan Romer[1]. Zadaniem dowództwa było zabezpieczenie tyłów wojsk polskich operujących na Ukrainie, eksploatacja obszaru Ukrainy, zapewnienie bezpieczeństwa linii komunikacyjnych, współpraca z władzami Ukraińskiej Republiki Ludowej i pomoc w formowaniu armii ukraińskiej. DEU w Winnicy do pomocy zmobilizowano miejscowych członków Polskiej Organizacji Wojskowej, a wielu przedstawicieli inteligencji polskiej zatrudniono w biurach i urzędach wojskowych. Harcerze i uczniowie szkół średnich pełnili służbę, ubezpieczając teren miasta i najbliższą okolicę[2].

DEU swoimi działaniami objęło obszar położony między linią frontu polsko-sowieckiego z 25 kwietnia, a zachodnią granicą obszaru operacyjnego 2, 3 i 6 Armii. Podlegały mu bezpośrednio Dowództwo Okręgu Etapowego Płoskirów i znajdujące się w fazie organizacji DOE Szepetówka, do którego miały należeć powiaty Starokonstantynów i Równe oraz części powiatów Ostróg, Zwiahel, Owrucz, Lityń[a]

Dowództwo Etapów WP na Ukrainie musiało się zmierzyć z wieloma trudnościami materiałowymi, kadrowymi i logistycznymi. Napotykało także opór miejscowych władz ukraińskich powodowany częściowo nieufnością do Polaków. Generał Romer tak pisał w swoim pamiętniku[4]:

W narodzie i w rządzie ukraińskim bezsprzecznie daje się odczuwać brak zmysłu realnego. Za dużo filozofii, słowa, papieru, za mało czynu, konkretności. Twierdzenie p. Grocholskiego, że jest głową bez członków, dowództwem bez dywizji, mieści w sobie wiele prawdy. Są tu wielkie braki ekonomiczno-społeczne, a paskarstwo horrendalne [...]. Chłop ma masę pieniędzy, rząd ich wcale nie ma. Polska w znacznej mierze opłaca administrację ukraińską, a w samej Winnicy urząd gospodarczy dywizji polskiej żywi wojsko ukraińskie, w tym kraju mlekiem i miodem płynącym.

Pod wpływem alarmujących informacji o sukcesach Armii Budionnego, 9 czerwca gen. Romer wydał rozkaz ewakuowania DEU z Winnicy. Brak koordynacji działań spowodował, że większość oficerów nie zdążyła zabrać rzeczy osobistych. Do wagonów załadowano tylko akta Dowództwa. Panika ogarnęła też miejscowe społeczeństwo polskie[5]. Chaos ewakuacyjny spowodował ucieczkę władz cywilnych i milicji miejskiej. W koszarach pozostał tylko tabor III Kieleckiego batalionu etapowego. Kiedy pociąg ewakuacyjny dojechał do Klewania, gen. Romer wysłał do Winnicy mały oddział pod dowództwem por. Stanisława Lisa-Błońskiego z zadaniem nawiązania łączności z cofającą się na Winnicę 18 Dywizją Piechoty gen. Franciszka Krajowskiego. W ciągu paru dni służby w Winnicy dołączyło do niego kilkudziesięciu milicjantów, żołnierzy, a także zwiadowców powracających ze strefy frontu. Zorganizowane zostały „komitety domowe”, które czuwały w budynkach i przekazywały wojsku informacje o pojawiających się band rabunkowych. Codziennie za pośrednictwem kurierów wysyłał on meldunki o położeniu do DEU, które stacjonowało się w Starokonstantynowie[6].

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. DOE Szepetówka tworzono na bazie środków DOE Równe, które postawiono w stan likwidacji[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]