Draga Obrenović

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Draga Obrenović
królowa Serbii
ilustracja
Królowa Draga w serbskim średniowiecznym stroju dworskim
Królowa Serbii
Okres od 1900
do 29 czerwca 1903
Jako żona Aleksandra I
Poprzedniczka Natalia
Następczyni Zorka Czarnogórska
Dane biograficzne
Dynastia Obrenowić
Data i miejsce urodzenia 11/23 września 1864
Gornji Milanovac
Data i miejsce śmierci 29 maja 1903
Belgrad
Przyczyna śmierci zamordowanie
Miejsce spoczynku cerkiew św. Marka w Belgradzie
Ojciec Pantelije Lunjevica
Matka Ana Lunjevica
Rodzeństwo Hristina, Nikolaj, Nikodije, Vojka, Ana
Mąż Svetozar Mašin
od 1881
do 1884
Mąż Aleksander Obrenović
od 1900
do 1903

Draga Obrenović, zd. Lunjevica, primo voto Mašin (ur. 11/23 września 1864 w Gornjim Milanovacu, zm. 29 maja 1903 w Belgradzie) – serbska dziennikarka i tłumaczka, królowa Serbii w latach 1900–1903, małżonka króla Aleksandra Obrenovicia. Zamordowana razem z mężem podczas wojskowego zamachu stanu, na czele którego stał Dragutin Dimitrijević.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była drugim z sześciorga dzieci Pantelije Lunjevicy i jego żony Any[1]. Ukończyła szkołę podstawową i żeńską szkołę średnią w Belgradzie, po czym wbrew woli rodziny podjęła pracę dziennikarki i tłumaczki (w szkole nauczyła się języków francuskiego, niemieckiego i rosyjskiego). Rodzina zmusiła ją jednak do powrotu do domu i wydała za mąż za starszego o piętnaście lat Svetozara Mašina, inżyniera górnictwa, syna lekarza dworskiego dynastii Obrenoviciów[2]. Ich ślub miał miejsce 28 sierpnia 1883 w soborze św. Michała Archanioła w Belgradzie[1]. Razem z mężem wyjechała do Niemiec[3]. Trzy lata po ślubie Mašin zmarł wskutek choroby alkoholowej, jego brat oskarżał potem Dragę Mašin o otrucie małżonka[2]. Małżeństwo nie miało dzieci[1].

Po śmierci męża Draga wróciła do pracy tłumaczki i dziennikarki[2]. Była autorką m.in. przekładów popularnych powieści kryminalnych Xaviera de Montépina, wysoko ocenionych przez literaturoznawców[3]. Tłumaczyła również artykuły z zagranicznej prasy kobiecej[1].

Działała w Belgradzkim Towarzystwie Kobiecym, dzięki czemu poznała królową serbską Natalię[1]. Dzięki swojemu wykształceniu i dobrym manierom została następnie u niej damą dworu[2].

Małżeństwo z królem Aleksandrem Obrenoviciem[edytuj | edytuj kod]

Mieszkając w pałacu Sašino w Biarritz razem z byłą już, rozwiedzioną z mężem królową Natalią, Draga Mašin poznała w 1895 jej syna, króla Aleksandra, który dotąd pozostawał pod silnym wpływem matki i nie poszukiwał dla siebie żony[2]. Zaprzyjaźnili się; przez dwa lata kobieta nie zgadzała się zostać kochanką młodszego o dziesięć lat króla. Ostatecznie jednak w 1897 uległa, zrezygnowała ze stanowiska damy dworu i zamieszkała u siostry w Belgradzie, a następnie w domu w pobliżu belgradzkiego Starego Dworu[1].

Związek Aleksandra z Dragą Mašin szybko wyszedł na jaw i wzbudził skandal[1]. Wówczas król postanowił ożenić się z nią wbrew tradycji i wbrew argumentom ojca (król Milan abdykował w 1889 na rzecz syna, zachowując jedynie stanowisko głównodowodzącego wojskiem), który uważał Dragę za rosyjskiego szpiega[2]. Związek Aleksandra i Dragi usiłował zakończył również minister policji Đorđe Genčić, bezskutecznie przekonując Aleksandra, że kobieta po śmierci męża miała wielu kochanków, w tym jego samego[4]. W proteście przeciwko decyzji syna były król Milan wyjechał do Wiednia. Małżeństwa tego nie popierała również królowa Natalia[2], która zerwała z tego powodu stosunki z synem[1], chociaż wcześniej nie miała nic przeciwko temu, by między Aleksandrem a jej damą dworu wywiązał się romans[5].

27 lipca 1900 ogłoszono zaręczyny Aleksandra i Dragi. Ich ślub odbył się w tym samym roku. Małżonka króla była wśród Serbów skrajnie niepopularna[1]. W związku z decyzją Aleksandra wszyscy członkowie ówczesnego rządu złożyli dymisję i władca musiał tworzyć nowy gabinet z polityków bezbarwnych i pozbawionych własnego zaplecza[4].

W 1901 podano do informacji publicznej, że królowa Draga spodziewała się dziecka. Król ogłosił z tej okazji amnestię dla wszystkich więźniów politycznych. Powtórna konsultacja lekarska wykazała jednak, że kobieta nie była w ciąży[2], a nawet, że również w przyszłości nie będzie mogła urodzić[1]. Wydarzenie to było ogromnym ciosem prestiżowym dla dynastii, a Aleksander podejrzewał lekarzy o sprowokowanie poronienia[2].

Królowa Draga sprzyjała rozwojowi sztuki, nauki i oświaty. Opłacała studia Jovana Skerlicia w Genewie, mianowała Branislava Nušicia dyrektorem Teatru Ludowego w Belgradzie, finansowała wydawaną przez Jovana Jovanovicia Zmaja gazetę „Neven”, rozdzielała stypendium swojego imienia, wspierała dom sierot. Ograniczyła wydatki dworu. Publicznie występowała w zaprojektowanych osobiście strojach, nawiązujących do ubiorów średniowiecznych małżonek władców Serbii[2]. Równocześnie była osobą żądną wpływów politycznych i władzy. Uzyskała ogromny wpływ na męża, doprowadzając do sytuacji, w której to ona decydowała o obsadzaniu wysokich stanowisk rządowych i wojskowych[6].

W 1901 Aleksander, pod wpływem żony, zmienił serbskie prawo sukcesyjne, wprowadzając możliwość dziedziczenia tronu przez córki. W związku z wpływami, jakie na dworze zdobyli krewni królowej, pojawiły się plotki o tym, że w razie braku potomstwa w małżeństwie Obrenowiciów na tron miałby wstąpić jej brat Nikodije[1].

Małżeństwo Aleksandra i Dragi było początkowo bardzo szczęśliwe, król publicznie pokazywał swoją miłość i przywiązanie do żony[1]. Następnie jednak ich relacje pogorszyły się[1]. Według ujawnionych krótko przed II wojną światową dokumentów, Aleksander na początku 1903 zamierzał rozejść się z żoną i deportować ją z Serbii z zakazem powrotu[2].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Draga i Aleksander, ok. 1900

Nocą z 28 maja na 29 maja 1903 król i królowa zostali zamordowani przez uczestników wojskowego zamachu stanu, na czele którego stał pułkownik Dragutin Dmitrijević[7]. Bezskutecznie usiłowali ukryć się w tajnym pokoju w pałacu; zostali odnalezieni i zastrzeleni przez kapitana Mihaila Risticia[7], a ich ciała wyrzucono przez okna pałacu[1][5]. Tej samej nocy w Belgradzie zamordowano braci królowej Nikolaja i Nikodije, a jej siostry Hristinę, Vojkę i Anę zmuszono do wyjazdu do Monachium[7]. Władzę w Serbii ponownie objęli Karadziordziewiciowie[1]. Śmierć wyjątkowo niepopularnej pary królewskiej wojsko i serbska opinia publiczna przyjęła z entuzjazmem[8][9].

Zamordowaną parę królewską pochowano w tajemnicy w krypcie cerkwi św. Marka w pobliżu grobu księżniczki Anny Obrenović[5]. W propagandzie nowego rządu Serbii, króla Aleksandra przedstawiano jako szaleńca, który podporządkował interesy swojego kraju miłości, zaś królową – jako kobietę lekkich obyczajów[2]. Przekonywano, że władca był chory i niezdolny do rządzenia, a jego małżonka z powodu choroby jajników i macicy i tak nie mogłaby urodzić dziecka[1]. Późniejsze oględziny szczątków wykazały jednak, że w momencie śmierci królowa Draga była w ciąży[2].

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

Królowa Draga jest bohaterką austriackiego filmu niemego Królowa Draga z 1920, w którym w jej rolę wcieliła się Magda Sonja[10], oraz filmu Na rozkaz kobiety z 1932, w którym jej postać kreowała Pola Negri[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p Bila je OMRAŽENA kraljica, a da li je to zaslužila: Draga Mašin, fatalna žena zbog koje je promenjen Ustav, „Blic Zena” [dostęp 2017-03-23].
  2. a b c d e f g h i j k l m Istina o Dragi Mašin, www.novosti.rs [dostęp 2017-03-23] (serb.).
  3. a b NEPOZNATO LICE UBIJENE SRPSKE KRALJICE Draga Mašin prevodila krimiće, „Blic.rs”, 17 lipca 2016 [dostęp 2017-03-23] (serb.).
  4. a b D. MacKenzie, The "Black Hand" on Trial. Salonika, 1917, Columbia University Press, New York 1995, s. 10.
  5. a b c (EKSKLUZIVNO) Nikada objavljena fotografija najomraženije srpske kraljice! (VIDEO), www.telegraf.rs [dostęp 2017-03-23] (serb.).
  6. D. MacKenzie, The "Black Hand"..., s. 12.
  7. a b c Dan kada su ubijeni kralj Aleksandar i Draga Mašin, „Vila As”, 11 czerwca 2013 [dostęp 2017-03-23] (ang.).
  8. D. MacKenzie, The "Black Hand"..., s. 23.
  9. Barbara Jelavich, Historia Bałkanów. Wiek XX, Marek Chojnacki, Justyn Hunia (tłum.), Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2005, s. 45, ISBN 83-233-2043-8, OCLC 830759054.
  10. Königin Draga. Magda Sonja, Karl Leiter, Hans Homma, Louis Nerz 1920-10-01.
  11. Na rozkaz kobiety / A Woman Commands.