To jest dobry artykuł

Drozdówka rdzawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Drozdówka rdzawa
Cercotrichas galactotes[1]
(Temminck, 1820)
Osobnik sfotografowany w Parku Narodowym Serengeti, Tanzania
Osobnik sfotografowany w Parku Narodowym Serengeti, Tanzania
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Rodzina muchołówkowate
Rodzaj Cercotrichas
Gatunek drozdówka rdzawa
Synonimy
  • Sylvia galactotes Temminck, 1820[2]
  • Erythropygia galactotes (Temminck, 1820)
  • Agrobates galactodes[3]
Podgatunki
  • E. g. galactotes (Temminck, 1820)
  • E. g. syriaca (Hemprich & Ehrenberg, 1833)
  • E. g. familiaris (Ménétries, 1832)
  • E. g. minor (Cabanis, 1850)
  • E. g. hamertoni Ogilvie-Grant, 1906
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Występowanie

     lęgi

     zimuje

     cały rok

Drozdówka rdzawa[5] (Cercotrichas galactotes) – gatunek niewielkiego ptaka lądowego z rodziny muchołówkowatych. Występuje w Azji, Europie i Afryce. Jest częściowo wędrowna. Nie spotyka się jej w Polsce.

Jej inne nazwy zwyczajowe to: drozdówka pstra, pokrzewka rdzawoczerwona lub rdzawa oraz rudochwostka blada.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał Coenraad Jacob Temminck w 1820. Holotyp pochodził z Algeciras w Hiszpanii. Autor nadał gatunkowi nazwę Sylvia galactotes[2]. Obecnie (2016) akceptowana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny nazwa to Cercotrichas galactotes[6]. Ptaki występujące na wschód od Morza Kaspijskiego zostały opisane jako podgatunek Cercotrichas galactotes deserticola, jednak nie przyjął się[2].Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny wyróżnia (2016) pięć podgatunków drozdówki rdzawej: C. g. familiaris, C. g. galactotes, C. g. syriaca, C. g. minor, C. g. hamertoni[6]. Wszystkie tylko nieznacznie różnią się szczegółami albo odcieniem ubarwienia.

Morfologia[edytuj]

Drozdówka rdzawa jest niewielkim ptakiem wróblowym o przeciętnej masie ciała około 23 gramów[7]. Brak dymorfizmu płciowego w upierzeniu[3]. Drozdówka może być mylona ze słowikami, zwłaszcza słowikiem rdzawym. Cały wierzch ciała łącznie z ogonem jest rdzawy, na ogonie ma dwie – od wewnątrz czarne – białe lamówki. Brew biała, czarna przepaska oczna. Gardło i policzki jasno żółtokremowe. Pokrywy skrzydłowe mają jasne brzegi, od wewnątrz są ciemnobrązowe. Brzuch, pokrywy podogonowe i pierś są białe. Długie nogi mają różowy kolor, dziób jest szary, a przy nasadzie jaśniejszy[8]. Tęczówka brązowa[3]. Młode nie są poplamione[8].

Długość ciała: 14–16 cm[9], rozpiętość skrzydeł: 22–27 cm[10], masa ciała: 20–28 g[2]. Najdłuższe ze sterówek mierzą po 80 mm[11]. Przybliżona długość skrzydła to 89 mm (w oryginale: 3,5 cala), zaś dzioba: 17 mm (w oryginale 0,7 cala)[3].

Występowanie[edytuj]

W Polsce drozdówka rdzawa nie pojawia się. Jej naturalne miejsca zamieszkania to[4]:

Kraje, w których pojawia się wyjątkowo to[4]: Wielka Brytania, Uganda, Tanzania, Szwajcaria, Sri Lanka, Rumunia, Norwegia, Malawi, Irlandia, Węgry, Niemcy, Gambia, Francja, Kongo i Chiny.

Zależnie od miejsca zamieszkania jest ptakiem częściowo wędrownym. W Europie występuje rzadko – jedynie w wykonanych przez człowieka siedliskach na południu Hiszpanii bywa lokalnie pospolita[7].

Środowisko[edytuj]

Zasiedla bardzo różne, w większości suche, siedliska znajdujące się na wysokości do 2400 m n.p.m.[12]: grunty orne, pastwiska, wiejskie ogrody, plantacje, tereny miejskie, gaje oliwne, pasma kaktusów, oazy, tereny kamieniste, podmokłe lasy, suche lasy, suche zarośla, obszary wokół rzek, strumieni i potoków.

Pożywienie[edytuj]

Żywi się owadami, w tym chrząszczami, mrówkami, pszczołami, osowatymi, łowikowatymi, prostoskrzydłymi[2], również pajęczakami[13]) Biega i skacze za nimi pod krzewami. Czasami czatuje w miejscu otwartym, wypatrując zdobyczy (jak inni przedstawiciele jej rodziny).

Tryb życia i zachowanie[edytuj]

Wiek
Dożywa do 5 lat[14].
Pierzenie
Dorosłe drozdówki rdzawe pierzą się od lipca do września, u młodych dochodzi jeszcze październik. Ma 10 lotek I-rzędowych, 9 II-rzędowych oraz 12 sterówek[11].

Zachowanie[edytuj]

Materiał filmowy przedstawiający zachowanie drozdówki rdzawej; Rijad, Arabia Saudyjska, kwiecień 1993

Ma stale podniesiony ogon. Gdy stoi, zadziera go i kiwa głową. Leci w linii prostej. Siada na przewodach elektrycznych. Czasami tak mocno zadziera ogon, że prawie dotyka nim tyłu głowy, pokazując białe pokrywy podogonowe. Swą piosenkę śpiewa siedząc na czubku krzewu, na linii energetycznej lub w czasie krótkiego lotu tokowego (patrz w sekcji lęgi). Często wykonuje następujący ruch ogonem: ogon jest rozkładany, kiwany w tył i w przód, znów składany i wolno kładziony.

Głos[edytuj]

Śpiewa podobnie jak rudzik – urywanymi trelami[13], ostrzega inne drozdówki rdzawe i woła je ostrym "tek-tek-tek"[10]. Wydaje także wibrujące szrrrrrr, ciche „djuk” lub „czip”. Ma czystą melodyjną piosenkę, która składa się z krótkich i łączących się strof[13].

Lęgi[edytuj]

Jeden lub dwa lęgi. W przypadku ptaków badanych w południowej Hiszpanii w latach 1980–84, spośród 17 obserowowanych wtedy par 11 wyprowadziło w sezonie dwa lęgi[15]. Drozdówka rdzawa wykonuje krótki, motyli lot tokowy. W czasie niego co chwilę opada na ziemię z uniesionymi skrzydłami i rozłożonym ogonem.

Gniazduje tylko w południowej części Europy – w Grecji i na Półwyspie Iberyjskim, ale nie dociera do delty Ebro, rozmnaża się także w południowej części Sahary. Możliwe jest wyprowadzenie lęgów w Iraku, wtedy zaczynają się w połowie maja[16]. Tereny lęgowe to przeważnie ciepłe (powyżej 25 °C) i suche niziny.

Biotop lęgowy to tereny wilgotne i półwilgotne, z ciekami wodnymi o zakrzewionych brzegach. Preferuje środowiska porośnięte krzewami i żywopłotami. Lęgnie się również w okolicach wydm z suchoroślami, w ogrodach i na plantacjach opuncji figowej[13]. Lęgi trwają od maja do czerwca[13]. W przypadku ptaków badanych w południowej Hiszpanii, przeciętna wielkość terytorium pary wyniosła 2,36 ha[15].

Pary gniazdują w odległości 150–850 m od siebie[17]. Gniazdo jest zbudowane z mokrej trawy, korzeni, włosów i piór. Budują je oba ptaki, nisko (ok. 1 m nad ziemią) w gęstych krzewach[13], również na drzewie lub w zagłębieniu w ścianie[15], w winnicach, na drzewach owocowych, opuncjach, a czasem bezpośrednio na ziemi[7].

Drozdówka składa 3–5 jaj[13] o wymiarach blisko 22 na 16 mm[3]. Są gładkie i błyszczące, białe lub szare czasami z zielonym lub z niebieskim nalotem. Samica sama wysiaduje jaja, zwykle trwa to 13 dni[18]. Młode badane w południowej Hiszpanii opuszczały gniazdo przeciętnie po 10 dniach[15]. Są w pełni opierzone po 9–12 dniach po wylocie z gniazda[17].

Na lęgach drozdówek często pasożytują kukułki zwyczajne[15][7]. Samce, które wcześniej przylatują na tereny lęgowe odnoszą większy sukces reprodukcyjny niż samce przylatujące późno, gdyż ich partnerki wcześniej składają jaja, a pisklęta wykluwają się większe i cięższe. Gniazda samców przylatujących wcześniej są jednak bardziej narażone na spasożytowanie przez kukułkę, co redukuje wszystkie korzyści wypływające z wczesnego przylotu na tereny lęgowe i gniazdowania[7].

Wędrówki[edytuj]

Drozdówka rdzawa jest ptakiem częściowo wędrownym. Populacja subsaharyjska prowadzi osiadły tryb życia. Pozostałe osobniki zimują we wschodniej Afryce i w Indiach. Trasa wędrówki to ok. 600–3400 mil, czyli ok. 1000–5500 km. W Europie przebywa od kwietnia do sierpnia. Najpóźniej odlatuje we wrześniu[17]. Wraca w kwietniu lub w maju.

Zasoby populacji[edytuj]

Przez IUCN jest klasyfikowana jako Least Concerngatunek najmniejszej troski. Występuje na obszarze ok. 1 000 000–10 000 000 km², w Europie jest to ok. 500 000 km². Europejska populacja jest szacowana na ok. 96 000–288 000 osobników, czyli 25–49% wszystkich osobników. Teren, na którym gniazduje to około 6 130 000 km²[12].

Liczebność w niektórych krajach[edytuj]

Można ją obserwować w niektórych krajach europejskich, azjatyckich i afrykańskich. Poniżej lista niektórych państw, gdzie ptak występuje, z podaną obok liczbą szacowanych par (stan w 2010)[19]:

Drozdówka rdzawa
  • Turcja – 20 000–60 000
  • Hiszpania – 8400–14 300
  • Azerbejdżan – 1000–10 000
  • Grecja – 1000–3000
  • Armenia – 830–3300
  • Portugalia – 500–5000
  • Rosja – 10–50
  • Chorwacja – 1–10
  • Albania – 0–50
  • Bułgaria – 0–2

Podgatunki[edytuj]

Wyróżniane podgatunki[6][5][2]
drozdówka rdzawa (Cercotrichas galactotes galactotes) Podgatunek nominatywny. Ten podgatunek zasiedla Półwysep Iberyjski, Afrykę Północną, Izrael, południowo-zachodnią Syrię i południe Francji. Ma bardziej czerwonawy grzbiet.
Cercotrichas galactotes syriaca Występuje na Półwyspie Bałkańskim oraz w Grecji, w zachodniej i południowej Turcji, w zachodniej Syrii oraz w Libanie. Nazywana także E. galactotes syriacus oraz E. g. plebia.
drozdówka szarawa (Cercotrichas galactotes familiaris) Występuje na Zakaukaziu, w południowo-wschodniej Turcji, w Iraku oraz w północno-wschodniej i wschodniej części Arabii Saudyjskiej, na wschód do południowego Kazachstanu, we wschodnim Iranie, wschodnim Afganistanie, a także w zachodnim Pakistanie.
drozdówka sudańska (Cercotrichas galactotes minor) Zasiedla tereny przy wschodniej granicy Sahary, w centrum Mauretanii i Senegalu, w Czadzie i północnej Somalii. Przez niektórych autorów uważana za osobny gatunek E. minor. Synonim nazwy łac. to Cercotrichas galactotes oliviae[20].
Cercotrichas galactotes hamerton Endemit wschodniej Somalii.


Przypisy

  1. Cercotrichas galactotes, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f Collar, N.: Rufous Scrub-robin (Erythropygia galactotes). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona [on-line]. 2016. [dostęp 25 stycznia 2016].
  3. a b c d e Joseph Isaac Spadafora Whitaker: The birds of Tunisia; being a history of the birds found in the regency of Tunis. T. 1. 1905, s. 74–76.
  4. a b c BirdLife International 2012. Erythropygia galactotes. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-4. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-04-14]
  5. a b P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Copsychini Sundevall, 1872 (wersja: 2016-01-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-04-11].
  6. a b c F. Gill, D. Donsker: Chats, Old World flycatchers (ang.). IOC World Bird List: Version 6.1. [dostęp 2016-04-11].
  7. a b c d e José Javier Palomino, Manuel Martin-Vivaldi, Manuel Soler. Early Arrival Is Not Advantageous for Rufous Bush-Robins parasitized by Common Cuckoos. „The Auk”. 115 (1), s. 235–239, 1998 (ang.). 
  8. a b Agrobate roux Cercotrichas galactotes (fr.). Observation Oiseaux d’Europe. [dostęp 7 maja 2010].
  9. John Gooders: Ptaki Polski i Europy. Wrocław: Larrouse, 2003, s. 226. ISBN 8389181517. - w tej książce wystąpiła pod nazwą drozdówka pstra
  10. a b Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik. Warszawa: Świat Książki, 2007, s. 288. ISBN 9788324708185.
  11. a b R. Brown, J. Ferguson, M. Lawrence, D. Lees: Tropy i ślady ptaków. Warszawa: MUZA SA, 2006, s. 176. ISBN 8373198601.
  12. a b Rufous-tailed Scrub-robin Erythropygia galactotes (ang.). BirdLife International. [dostęp 7 maja 2010].
  13. a b c d e f g K. Richarz, A. Puchta: Ptaki: przewodnik. Warszawa: MUZA SA, 2006, s. 290. ISBN 978-83-7495-018-3.
  14. D. Thomas: Agrobate roux (Cercotrichas galactotes) (fr.). Les oiseaux d’Europe. [dostęp 7 maja 2010].
  15. a b c d e G. López & J.A. Gil-Delgado. Aspects of the breeding ecology of Rufous Bush Robins Cercotrichas galactotes in southeast Spain. „ird Study”. 35 (2), s. 85-89, 1988. 
  16. AGROBATE ROUX (fr.). Classement des espèces. [dostęp 25 stycznia 2016].
  17. a b c Rufous Bush Robin (Cercotrichas galactotes familiaris) (ang.). Birds of Kazakhstan. [dostęp 30 kwietnia 2012].
  18. Agrobate roux (fr.). Oiseaux.net. [dostęp 25 stycznia 2016].
  19. Erythropygia galactotes (ang.). BirdLife International. [dostęp 25 stycznia 2016].
  20. Drozdówka rdzawa (Cercotrichas galactotes) (pol.). Avibase. [dostęp 8 maja 2010].

Bibliografia[edytuj]

  • D. Burni, B. Hoare, J. DiCostanzo, J. Benstead i inni: Encyklopedia Ptaki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-15733-3.
  • L. Jonsson, M. Beaman, I. Robertson: Birds of the Mediterranean and Alps. Londyn: Croom Helm, 1982. ISBN 978-0-7099-1413-6. (ang.)
  • R. T. Peterson, G. Mountfort: A Field Guide to the Birds of Britain and Europe. Boston: Houghton Mifflin, 1993. ISBN 978-0-618-16675-6. (ang.)
  • C. M. Perrins, D. Attenborough, N. Arlott: Generation Guide to the Birds of Britain and Europe. Austin: University of Texas Press, 1987. ISBN 9780292755321. (ang.)
  • J. Elphic: The Atlas of Bird Migration. Cape Town: Struik, 2007. ISBN 978-1-77007-499-6. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj]