Druskieniki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta w okręgu olickim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Druskieniki
Druskininkai
Ilustracja
Jezioro w parku
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Litwa
Okręg olicki
Burmistrz Ričardas Malinauskas
Powierzchnia 27 km²
Populacja (2018)
• liczba ludności

12 441
Nr kierunkowy 313
Kod pocztowy LT-66204
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Druskieniki
Druskieniki
Ziemia54°01′N 23°58′E/54,016667 23,966667
Strona internetowa
Portal Portal Litwa, Łotwa i Estonia

Druskieniki[1] (lit. Druskininkai wymowa i) – miasto na Litwie, popularne uzdrowisko położone na brzegu Niemna. Ludność: 16 647 mieszkańców (2006)[2], powierzchnia miasta – 22 km². Największe i najnowocześniejsze uzdrowisko na Litwie, jedno z najlepszych uzdrowisk klimatycznych i balneologicznych w Europie. Występują tu liczne źródła mineralne i pokłady borowiny[3]. Znajduje się tu 9 sanatoriów i centrum balneologiczne[4].

Miasto królewskie położone było w końcu XVIII wieku w starostwie niegrodowym przewalskim w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[5].

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi najprawdopodobniej od litewskiego słowa druskininkas oznaczającego człowieka zajmującego się warzeniem soli[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W I Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze pisemne wzmianki o Druskienikach pochodzą z 1636, choć najprawdopodobniej już w XIII wieku było tu grodzisko, które w 1308 spłonęło, po czym okolica się wyludniła. W XVIII wieku miejscowy znachor Pranas Surutis (Słony), jako pierwszy zastosował wodę ze źródeł solankowych do leczenia.

W 1794, na mocy dekretu króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego Druskieniki zyskały status miejscowości leczniczej.

Pod zaborami[edytuj | edytuj kod]

Badaniem leczniczych właściwości źródeł na początku XIX wieku zajął się polski profesor chemii Uniwersytetu Wileńskiego, Ignacy Fonberg. Badaniami tymi zainteresował się car Mikołaj I i 31 grudnia 1837 roku nadał Druskienikom tytuł uzdrowiska, rozpoczęto budowę drewnianych zabudowań kurortu. Datę tę uważa się za oficjalny rok założenia uzdrowiska[3]. Wkrótce uzdrowisko zyskało dużą popularność wśród mieszkańców pozostałych rejonów byłej Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

W II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Wejście do Zakładu Leczniczego (zdj. z 1932)

Podczas wojny polsko-sowieckiej 1919–1920 drewniany most na rzece Niemen miał kluczowe znaczenie dla ataku polskiej Północnej Grupy Uderzeniowej podczas Bitwy Niemeńskiej. W związku z tym 23 września 1920 roku stał się polem starcia pomiędzy siłami polskimi a litewskimi. Kawalerzyści 3 pułku ułanów Dzieci Warszawy z IV Brygady Jazdy pod dowództwem mjr. Cypriana Bystrama w szyku pieszym próbowali około godz. 11 bezskutecznie sforsować i odbić most obsadzony przez litewski 3 batalion 2 pułku piechoty. W godzinach popołudniowych na pomoc przyszedł szwadron 211 pułku ułanów dowodzony przez majora Władysława Dąbrowskiego. Atak kawalerii około godz.16 został uwieńczony zdobyciem w stanie nieuszkodzonym mostu na Niemnie w Druskienikach i wzięciem do niewoli 80 żołnierzy litewskich[6]. Maszerujące za kawalerią dywizje piechoty w szeregu starć skutecznie wyeliminowały z walki wojska litewskie, które w czasie całej Bitwy Niemeńskiej nie zagrażały już tyłom grupy uderzeniowej.

W okresie międzywojennym była tu strażnica Korpusu Ochrony Pogranicza.

Józef Piłsudski na werandzie przed swoją willą, w towarzystwie adiutanta mjr. Zygmunta Wendy w 1926

Po I wojnie światowej miasto znalazło się na terytorium Polski. Popularność uzdrowiska wzrosła znacznie dzięki Józefowi Piłsudskiemu, który wielokrotnie w nim wypoczywał. W latach 1929-1932 polscy architekci poczynili wielkie starania w kwestii rozbudowania kurortu. Pod kierunkiem dr E.Lewickiej zbudowano „Zakład Leczniczego Stosowania Słońca, Powietrza i Ruchu”, w którym na początku powstały szatnie męskie, zaprojektowane przez Edgara Norwertha, a w 1931 r. szatnie damskie według projektu architekta zdrojowego Jana Jabłońskiego. W 1932 roku wybudowano dwa żelbetowe baseny według projektu inż. Aleksandra Szniolisa. W 1931 roku według projektu Jana Jabłońskiego wybudowano w parku zdrojowym modernistyczną Pijalnię Wód Mineralnych[7]. W 1934 r. doprowadzono do Druskienik linię kolejową.

W 1928 r. Druskieniki zostały uznane za uzdrowisko posiadające charakter użyteczności publicznej[8].

Józef Piłsudski w towarzystwie płk. Marcina Woyczyńskiego przy mostku na Rotniczance w drodze do willi "na Pogance" w 1929

W Druskienikach bywali Józef Ignacy Kraszewski, Stanisław Moniuszko, Juliusz Osterwa, Hanka Ordonówna, miał tu swój dworek, tak zwaną „Pogankę” Józef Piłsudski (została wyburzona w 1964 roku z inicjatywy miejscowych władz).

Józef Piłsudski w Druskienikach[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy raz Józef Piłsudski spędził urlop w uzdrowisku w czerwcu 1924 r. Przybył wtedy do Druskienik wraz z rodziną i zamieszkał w drewnianym domu Pani Balcewiczowej przy ul. Jasnej 8, gdzie kończył książkę „Rok 1920”. Dom ten był bardzo skromny, bez elektryczności, a prace Piłsudski prowadził przy lampie naftowej. Potem Piłsudski zamieszkał w domku „Na Pogance” nad Niemnem „w wynajętym małym, bardzo prymitywnym domku, z minimalnymi meblami. O komfort zupełnie nie dbał. Odpoczywał tu bardzo dobrze, chodząc na spacery wzdłuż Niemna lub patrząc na rzekę z ławki w parku. Przywoził ze sobą zawsze wiele książek i dużo wtedy czytał”. Podczas pobytu w Druskienikach w 1924 roku Piłsudski zachorował, w związku z czym jego lekarzem została 28 letnia dr Eugenia Lewicka, z którą pozostawał w następnych latach w bardzo bliskiej zażyłości (podejrzewano wieloletni romans)[9]. Liczne doroczne pobyty Piłsudskiego w uzdrowisku spopularyzowały miejscowość wśród kuracjuszy. Marszałka przyjmował tam lekarz pediatra i popularyzator uzdrowiska, prof. Wacław Jasiński[10]. W lutym 1928 r. Rada Miejska Druskienik nadała Józefowi Piłsudskiemu honorowe obywatelstwo miasta[11]. Dom „Na Pogance” rozebrano w 1964 roku.

II wojna światowa i okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Niemen w Druskienikach

Po agresji sowieckiej na Polskę w 1939 miasto zostało wcielone do Białoruskiej SRR, a w 1940 znalazło się na terenie Litewskiej SRR (do 1991). W latach 1941–1944 Druskieniki podczas okupacji niemieckiej należały do Bezirk Bialystok (okręgu białostockiego) III Rzeszy.

Od 1991 Druskieniki należą do Litwy, są stolicą rejonu druskienickiego na terenie okręgu olickiego.

W Druskienikach znajduje się jeden z największych w Europie aquaparków. W pobliżu miasta położone jest plenerowe muzeum pamiątek poradzieckich – Park Grūtas.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytki
Willa „Imperial”
Willa Markiewiczów
Willa „Maur”
Willa „Omega”
XIX-wieczne polskie nagrobki na cmentarzu w Druskienikach

Niezachowane:

Ludzie związani z Druskienikami[edytuj | edytuj kod]

Grób Jana Czeczota na cmentarzu w Rotnicy w Druskienikach
  • Maria Borkowska-Flisek - polska działaczka, animator kulturalny, organizator wystaw i akcji plastycznych
  • Jarema Bujakowski - indyjski sportowiec polskiego pochodzenia, narciarz, olimpijczyk, urodził się i pierwsze lata życia spędził w Druskienikach
  • Mikalojus Konstantinas Čiurlionis - litewski kompozytor, malarz i grafik
  • Jan Czeczot - polski poeta i etnograf
  • Stanisław Grzegorzewski - polski historyk, autor pierwszego przewodnika po Druskienikach
  • Halina Korolec-Bujakowska - polska podróżniczka i reportażystka, mieszkała w Druskienikach, stąd wraz z mężem Stanisławem wyruszyła w podróż motocyklem do Chin
  • Eugenia Lewicka - polska lekarka, fizjoterapeutka, jedna z prekursorów medycyny sportowej w Polsce, organizator Zakładu Kąpieli Słoneczno-Powietrznych i Kuracji Sportowej w Druskienikach (1924)
  • Jacques Lipchitz - francuski rzeźbiarz pochodzenia żydowskiego
  • Józef Markiewicz - polski lekarz i działacz społeczny związany z Warszawą i Druskienikami
  • Witold Markiewicz - polski inżynier i samorządowiec, od 1927 burmistrz Druskienik
  • Włodzimierz Mazurkiewicz - polski inżynier, lotnik, jeden z pionierów polskiego lotnictwa, podróżnik, działacz oświatowy
  • Jan Zbigniew Mikulski - polski lotnik i szybownik, instruktor szybownictwa Wojska Polskiego i LOPP, lotnik Polskich Sił Zbrojnych i RAF, major lotnictwa i instruktor lotniczy w Pakistańskich Siłach Powietrznych (RPAF),
  • Hipolit Milewski - polski ziemianin, pisarz i komentator polityczny, inicjator budowy Teatru polskiego w Wilnie
  • Mieczysław Niedziński - polski uczestnik obrony Lwowa, żołnierz Armii Krajowej, dowódca partyzantki w stopniu podporucznika w Okręgu Grodzieńskim i Nowogródzkim, uczestnik operacji „Ostra Brama” po której uniknął rozbrojenia przez sowietów.
  • Jan Pilecki - polski lekarz, dziennikarz i działacz społeczny związany z Druskienikami
  • Józef Piłsudski - polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, pierwszy marszałek Polski od 1920
  • Marian Turski - polski historyk i dziennikarz żydowskiego pochodzenia, obecny przewodniczący Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny
  • Bolesław Wołejko - polski ksiądz rzymskokatolicki i działacz społeczny związany z Druskienikami, inicjator budowy kościoła oraz wieloletni proboszcz parafii Matki Boskiej Szkaplerznej
  • Walter Buchinski ojciec aktora Charles'a Bronson'a

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Następujące miasta są miastami partnerskimi Druskienik[12]:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. nr 69, poz. 104).
  2. Strona internetowa miasta
  3. a b c d Litwa. Piękna nieznajoma. Wilno: Margi raštai, 2005. ISBN 9986-09-291-4.
  4. Druskininkai (ang.). [dostęp 28 grudnia 2009].
  5. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 87.
  6. Lech Wyszczelski, „Wojna polsko-rosyjska 1919-1920”, tom.2, Bellona, Warszawa 2010,s.517
  7. Architektura i Budownictwo nr 12 z 1932 r., s.365-384
  8. (Art. 2) Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. zmieniające ustawę o uzdrowiskach (Dz.U. z 1928 r. nr 36, poz. 331)
  9. Romansy i awansy - Polityka.pl, www.polityka.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  10. Spotkania z marszałkiem Piłsudskim w Druskienikach. tygodnik.lt. [dostęp 20 listopada 2014].
  11. Adam Lewandowski „Józef Piłsudski w Druskiennikach” Drukarnia Tinta, Działdowo, Reprint 2008
  12. Druskininkų savivaldybė - Tarptautinis bendradarbiavimas, www.druskininkai.lt [dostęp 2017-10-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]