Drywiaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Drywiaty
Дрывяты
ilustracja
Położenie
Państwo  Białoruś
Lokalizacja rejon brasławski
Miejscowości nadbrzeżne Brasław
Wyspy 6
Morfometria
Powierzchnia 36,1 km²
Wymiary
• max długość
• max szerokość

9,86 km
4,5 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

6,1 m
12 m
Objętość 223,5 mln m³
Hydrologia
Rzeki zasilające Uświca, Zolwica, Okuniówka, Raka, 6 strumieni
Rzeki wypływające Drujka
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Drywiaty
Drywiaty
55°36′58,61″N 27°01′41,00″E/55,616281 27,028056

Drywiaty[1] (biał. Дрывяты, Drywiaty) – jezioro na Białorusi w rejonie brasławskim obwodu witebskiego, na południowym skraju miasta Brasław. Należy do Brasławskiej Grupy Jezior.

Jezioro leży w dorzeczu Drujki, która bierze swój początek w jego północno-wschodniej części. Należy do grupy jezior niezbyt głębokich, ale dużych powierzchniowo. Długość linii brzegowej wynosi 37,6 km, zlewnia ma powierzchnię 459 km². 20% powierzchni zlewni pokryta jest lasami i krzewami, 10% – bagnami. W jej obrębie znajduje się także 37 jezior o całkowitej powierzchni 30 km², połączonych ze sobą rzekami i strumieniami.

Ukształtowanie[edytuj | edytuj kod]

Owalna niecka Drywiatów wydłużona jest ze wschodu na zachód prawie na 10 km, jednocześnie jej średnia szerokość wynosi 3,67 km. Wschodnia część wydzielona jest znacznym ścięciem – znajdują się tam płytkie łuki – „Rozeta” i „Dukielska”.

Niecka jest asymetryczna. Na północy jej stoki mają wysokość 30–37 m, stromiznę ok. 20–25°, przypominają piaszczyste wzgórki – kamy, pokryte morenowymi piaskami gliniastymi, miejscami rozorane. Na południu stoki niskie, do 5 m wysokości i miejscami zabagnione. Stoki pokryte są zwykle lasem. Na południu i południowym wschodzie znajdują się trzy duże zatoki.

Brzegi na całej długości niskie i w wielu miejscach zabagnione, co wynika przede wszystkim ze sztucznego obniżenia poziomu wody w jeziorze.

Płycizny spadziste i dość szerokie (150–300 m). Część głęboka jest wzgórzysta – głębiny 10–12 m sąsiadują ze wzniesieniami. Do głębokości 3,5–5 m dno jest wysłane piaskami, głębiej – mułem i sapropelem. Całkowita grubość osadów sięga 11 m. Większość powierzchni zajmują 6–8-metrowe głębiny.

Wyspy[edytuj | edytuj kod]

Na jeziorze znajduje się 6 wysp o całkowitej powierzchni 0,92 km². Na jego poziom wody w znacznym stopniu wpłynęło pogłębienie koryta, a także budowa zapory na Drujce: w 1926 poziom jeziora wynosił 132 m i miał jego powierzchnia – 38,2 km². Wówczas na jego obszarze istniały 3 wyspy. W 1958 poziom wody wynosił 129 m, powierzchnia 32,6 km², a wysp było 11.

Woda[edytuj | edytuj kod]

Woda w jeziorze jest czysta. Jej przejrzystość sięga 3 m latem i 4,5 m zimą. Jednocześnie jej kolorowość nie przekracza 25–30°. Drywiaty są zbiornikiem średnio zmineralizowanym (200 mg/l).

Jezioro ma znaczną powierzchnię i objętość, dlatego zalicza się do grupy słabo przepływowych. Poziom wody, jak i we wszystkich jeziorach brasławskich został wyregulowany przez zaporę brasławskiej elektrowni wodnej na rzece Drujka w pobliżu wsi Czerniewo.

Do głębokości 7 m średniomiesięczna temperatura wody w czerwcu wynosi 17,2°C, w lipcu – 18,8°C, w sierpniu – 17,8°C. Zimą temperatura wody w warstwach przypowierzchniowych wynosi 0,1–0,2 °C, w warstwach przydennych – 3–3,8°C. Jezioro zamarza pod koniec listopada lub na początku grudnia. Zwykle lód na jeziorze trzyma do końca marca, ale czasem do połowy kwietnia – początku maja.

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Szerokość pasa roślinności wzdłuż brzegów wynosi 35–200 m. Rosną tu rzadkie na Białorusi gatunki: jezierza giętka, jezierza mniejsza, przesiąkra okółkowa.

Rośliny wodne występują do głębokości 4 m. Wśród roślin nawodnych najbardziej rozpowszechniona jest trzcina. We wschodnich i południowo-wschodnich zatokach, a także wzdłuż południowych brzegów pas trzcin i sitowia sięga szerokości 50–100 m. Sitowiem i trzciną pokryte jest ok. 4% powierzchni jeziora. Całkowita zarastająca powierzchnia wynosi 10–12%. W jeziorze występuje 169 gatunków niższych wodorostów, wśród których przeważają sino-zielone. Całkowite stężenie biomasy wynosi 4,8 g/m³. Biomasa zooplaktonu wynosi 1,3 g/m³.

W jeziorze występuje ok. 20 gatunków ryb: leszcz, sandacz, okoń, płoć, lin, sielawa, miętus pospolity, ukleja, karaś, jaź, szczupak i inne. Spotyka się także węgorza. Brasławska gospodarka jeziorno-towarowa prowadzi przemysłowy połów ryb.

Na Drywiatach gniazduje chroniony ptak – łabędź niemy.

Dopływy[edytuj | edytuj kod]

Do jeziora wpadają rzeczki: Uświca, która łączy Drywiaty z jeziorem Ikaźń, Zolwica, Okuniówka, Raka, która łączy Drywiaty z jeziorem Raka, a także 6 strumieni.

Rekreacja i czynnik antropogeniczny[edytuj | edytuj kod]

Jezioro wchodzi w skład strefy wypoczynkowej „Brasław”. Na północnym brzegu znajduje się schronisko „Jeziora Brasławskie”. Na południowo-wschodnim brzegu jeziora znajduje się ochremowiecki park „Bielmont”. Na północ od jeziora znajduje się sanatorium „Brasław”.

Jezioro jest źródłem wody dla potrzeb przemysłowych i spożywczych. W celach jego ochrony zabronione jest korzystanie z łodzi motorowych.

Dodatkowe informacje[edytuj | edytuj kod]

W Brasławiu na przewężeniu między wsią i jeziorem Nowiaty znajduje się zabytek archeologiczny – grodzisko. W pobliżu brzegu południowo-wschodniego, pół kilometra na południe od wsi Ochremowce znajduje się kurhan – grobowiec. Na jeziorze działa stacja hydrologiczna.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Białoruś. W: Główny Geodeta Kraju: Nazewnictwo geograficzne świata. T. 11: Europa. Część I. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2009, s. 41. ISBN 978-83-254-0463-5. [dostęp 2010-08-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Блакітная кніга Беларусі: Энцыкл. / БелЭн; Рэдкал.: Н.А. Дзiсько i iнш. — Мн.: БелЭн, 1994. — Паводле эл.рэсурса poseidon.by
  • Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И.П. Шамякин (гл.ред.) и др. –Мн.: БелСЭ, 1986. –599 с., 40 л. ил.
  • Государственный водный кадастр: Водные ресурсы, их использование и качество вод (за 2004 год) / М-во природных ресурсов и охраны окружающей среды. –Мн., 2005. –135с.
  • Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. Ч.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Drywiaty w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.