Dubielno (powiat chełmiński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie chełmińskim. Zobacz też: Dubielno.
Dubielno
Szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika
Szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Papowo Biskupie
Liczba ludności (III 2011) 484[1]
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 86-221[2]
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0847972
Położenie na mapie gminy Papowo Biskupie
Mapa lokalizacyjna gminy Papowo Biskupie
Dubielno
Dubielno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dubielno
Dubielno
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Dubielno
Dubielno
Ziemia 53°14′30″N 18°38′16″E/53,241667 18,637778

Dubielno (język niemiecki: Dübeln[3]) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Papowo Biskupie (północna Polska).

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego. Wieś zajmuje powierzchnię 855,15 ha[3]. Miejscowość posiada 72 gospodarstwa indywidualne.

Szkolnictwo[edytuj]

W Dubielnie od 1970 jest szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika.

Związki wyznaniowe[edytuj]

Dubielno należy do Parafii św. Mikołaja w Papowie Biskupim[4].

Historia[edytuj]

Prehistoria[edytuj]

W neolicie zaczęła się na tych terenach kultura pucharów lejkowatych[3]. W początkowym okresie epoki żelaza tworzono tutaj zbiorowe groby.

Średniowiecze[edytuj]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1341[3]. W źródłach wieś występowała pod nazwami Dubel (1341), Tubelle (1440), Dwbellen (1543), Dubelno (1570), Dubielno (1614), Duebeln (1910), Dübeln (1921)[3]. Nazwa miejscowości prawdopodobnie pochodzi od ryby dubiel[3].

W średniowieczu Dubielno należało się komuturstwa, a później do prokuratora papowskiego[3]. W 1341 roku Dytrych von Altenburg przekazał Hermanowi Kuthenowi przywilej na sołectwo[3]. Zakon krzyżacki w 1438 roku posiadał we wsi 42 łany[3]. W 1446 roku Dubielno stało się własnością królów polskich[3]. Król Aleksander Jagiellończyk w 1506 roku przekazał wieś biskupom chełmińskim[3]. W późnym średniowieczu Dubielno należało do tzw. klucza papowskiego[3].

Nowożytność[edytuj]

W 1614 roku wieś liczyła 43 włóki[3]. Według spisu z 1614 roku w Dubielnie najbogatszymi mieszkańcami byli: Wlewski, Tylicki, Papała, Paluch, Błaszyk, Mazur, Wysocz, Mikułka, Spychała, Lesny, Skonieczka, Broda, Niemiec i Wrobl[3]. Dubielno zubożało pod wpływem wojen polsko-szwedzkich[3]. W XVII wieku pomiędzy Dubielnem a wsią Grzegorz porastał las[3].

W XVIII wieku na pewien czas poprawił się stan gospodarki w Dubielnie[3]. Od 1740 roku w wyniku działań wojennych i powodzi nastąpił drugi kryzys gospodarczy we wsi[3]. W tym roku w miejscowości mieszkali: Błażej Kukiełka, Jan Kosierek, Mikołaj Witek, Franciszek Jaworski, Jan Jaworski, Wojciech Kukiełka, Jędrzej Kukiełka[3]. Najbogatszym mieszkańcem Dubielna w 1757 roku był Florian Elzanowski[3].

Czasu zaborów[edytuj]

W 1772 Dubielno włączono do Prus w wyniku II rozbioru Polski. Pierwszy spis ludności pochodzi z 1773[3]. Wieś liczyła wtedy 151 mieszkańców[3]. Na terenach wsi była szkoła, w której w 1867 uczyło się 109 dzieci katolickich. W 1881 roku wieś liczyła 425 mieszkańców, w 1885 roku 653 mieszkańców, w 1910 roku 633 mieszkańców[3].

Okres międzywojenny[edytuj]

W 1921 roku wieś liczyła 450 mieszkańców[3]. W ciągu 10 lat liczba ta wzrosła do 604[3]. W okresie międzywojennym w Dubielnie znajdowało się 11 prywatnych stawów o łącznej powierzchni 3,5 ha[3]. Właścicielem tamtejszego majątku dworskiego został się Ferdynand Butzamann, który wybudował dwór w 1936 roku[3]. W 1928 szkoła powszechna, katolicka, posiadała trzech nauczycieli (katolików), trzy klasy, do których uczęszczało 110 dzieci katolickich i 5 dzieci ewangelickich. Była to największa szkoła okresu międzywojennego w gminie.

II wojna światowa[edytuj]

W czasie II wojny światowej zabito pomiędzy Lisewem, Mgoszczem a Józefkowem, 5 mieszkańców[5]. Ciała pomordowanych zakopano w polu[5]. Zachowane szczątki odnaleziono i przeniesiono w 1945 roku na cmentarz przy kościele w Papowie Biskupim[5]. Nazwiska pomordowanych trafiły do tablicy upamiętniającej zamordowanych w gminie Papowo Biskupie w 1990 roku[5]. Podczas wojny do niemieckiej listy narodowej należało 7 mieszkańców Dubielna[5]. Pod koniec stycznia z Dubielnia odeszły wojska niemieckie[5].

W 1945 roku NKWD wywiozło czterech mieszkańców Dubielna do obozów pracy w ZSRR[6]. Po zakończeniu II wojny światowej we wsi mieszkało 470 mieszkańców (140 rodzin)[7].

Historia współczesna[edytuj]

W 2004 roku Dubielno liczyło 505 mieszkańców[8]. W 1997 roku w szkole podstawowej dobudowano instalacje ciepłownicze, toalety, szatnie i hol[9]. W 1997 roku wyremontowano drogę dojazdową do wsi[9]. W 2000 roku rozbudowano szkołę podstawową oraz kontynuowano remontowanie dróg w miejscowości[10]. W 2003 roku w szkole podstawowej został zmieniony sposób ogrzewania na olejowe[10]. W 2005 roku rozpoczęto budowę drogi Dubielno-Grzegorz o łącznej długości 1760 metrów[11]. W 2013 roku w Dubielnie znajdowało się 17 podmiotów gospodarczych[3].

Obiekty[edytuj]

  • Szkoła podstawowa
  • Zniszczone boisko należące do szkoły, leżące na terenach byłego cmentarza ewangelickiego[12]
  • Figurka maryjna.

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Powiat chełmiński (pol.). [dostęp 2010-02-08].
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 122-123. ISBN 978-83-940216-0-3.
  4. strona główna (pol.). [dostęp 2010-02-08].
  5. a b c d e f Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 122-123. ISBN 978-83-940216-0-3.
  6. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 80. ISBN 978-83-940216-0-3.
  7. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 85. ISBN 978-83-940216-0-3.
  8. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 96. ISBN 978-83-940216-0-3.
  9. a b Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 142. ISBN 978-83-940216-0-3.
  10. a b Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 143. ISBN 978-83-940216-0-3.
  11. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 144. ISBN 978-83-940216-0-3.
  12. Diecezja Toruńska historia i teraźniejszość tom 5 Dekanat Chełmżyński Toruń 1995 ISBN 83-86471-20-4