Dubielno (powiat chełmiński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie chełmińskim. Zobacz też: Dubielno.
Dubielno
Szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika
Szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Papowo Biskupie
Liczba ludności (III 2011) 484[1]
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 86-221[2]
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0847972
Położenie na mapie gminy Papowo Biskupie
Mapa lokalizacyjna gminy Papowo Biskupie
Dubielno
Dubielno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dubielno
Dubielno
Ziemia 53°14′30″N 18°38′16″E/53,241667 18,637778

Dubielno (język niemiecki: Dübeln[3]) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Papowo Biskupie (północna Polska).

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego. Wieś zajmuje powierzchnię 855,15 ha[3]. Miejscowość posiada 72 gospodarstwa indywidualne.

Szkolnictwo[edytuj]

W Dubielnie od 1970 jest szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika.

Związki wyznaniowe[edytuj]

Dubielno należy do Parafii św. Mikołaja w Papowie Biskupim[4].

Historia[edytuj]

Prehistoria[edytuj]

W neolicie zaczęła się na tych terenach kultura pucharów lejkowatych[3]. W początkowym okresie epoki żelaza tworzono tutaj zbiorowe groby.

Średniowiecze[edytuj]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1341[3]. W źródłach wieś występowała pod nazwami Dubel (1341), Tubelle (1440), Dwbellen (1543), Dubelno (1570), Dubielno (1614), Duebeln (1910), Dübeln (1921)[3]. Nazwa miejscowości prawdopodobnie pochodzi od ryby dubiel[3].

W średniowieczu Dubielno należało się komuturstwa, a później do prokuratora papowskiego[3]. W 1341 roku Dytrych von Altenburg przekazał Hermanowi Kuthenowi przywilej na sołectwo[3]. Zakon krzyżacki w 1438 roku posiadał we wsi 42 łany[3]. W 1446 roku Dubielno stało się własnością królów polskich[3]. Król Aleksander Jagiellończyk w 1506 roku przekazał wieś biskupom chełmińskim[3]. W późnym średniowieczu Dubielno należało do tzw. klucza papowskiego[3].

Nowożytność[edytuj]

W 1614 roku wieś liczyła 43 włóki[3]. Według spisu z 1614 roku w Dubielnie najbogatszymi mieszkańcami byli: Wlewski, Tylicki, Papała, Paluch, Błaszyk, Mazur, Wysocz, Mikułka, Spychała, Lesny, Skonieczka, Broda, Niemiec i Wrobl[3]. Dubielno zubożało pod wpływem wojen polsko-szwedzkich[3]. W XVII wieku pomiędzy Dubielnem a wsią Grzegorz porastał las[3].

W XVIII wieku na pewien czas poprawił się stan gospodarki w Dubielnie[3]. Od 1740 roku w wyniku działań wojennych i powodzi nastąpił drugi kryzys gospodarczy we wsi[3]. W tym roku w miejscowości mieszkali: Błażej Kukiełka, Jan Kosierek, Mikołaj Witek, Franciszek Jaworski, Jan Jaworski, Wojciech Kukiełka, Jędrzej Kukiełka[3]. Najbogatszym mieszkańcem Dubielna w 1757 roku był Florian Elzanowski[3].

Czasu zaborów[edytuj]

W 1772 Dubielno włączono do Prus w wyniku II rozbioru Polski. Pierwszy spis ludności pochodzi z 1773[3]. Wieś liczyła wtedy 151 mieszkańców[3]. Na terenach wsi była szkoła, w której w 1867 uczyło się 109 dzieci katolickich. W 1881 roku wieś liczyła 425 mieszkańców, w 1885 roku 653 mieszkańców, w 1910 roku 633 mieszkańców[3].

Okres międzywojenny[edytuj]

W 1921 roku wieś liczyła 450 mieszkańców[3]. W ciągu 10 lat liczba ta wzrosła do 604[3]. W okresie międzywojennym w Dubielnie znajdowało się 11 prywatnych stawów o łącznej powierzchni 3,5 ha[3]. Właścicielem tamtejszego majątku dworskiego został się Ferdynand Butzamann, który wybudował dwór w 1936 roku[3]. W 1928 szkoła powszechna, katolicka, posiadała trzech nauczycieli (katolików), trzy klasy, do których uczęszczało 110 dzieci katolickich i 5 dzieci ewangelickich. Była to największa szkoła okresu międzywojennego w gminie.

II wojna światowa[edytuj]

W czasie II wojny światowej zabito pomiędzy Lisewem, Mgoszczem a Józefkowem, 5 mieszkańców[5]. Ciała pomordowanych zakopano w polu[5]. Zachowane szczątki odnaleziono i przeniesiono w 1945 roku na cmentarz przy kościele w Papowie Biskupim[5]. Nazwiska pomordowanych trafiły do tablicy upamiętniającej zamordowanych w gminie Papowo Biskupie w 1990 roku[5]. Podczas wojny do niemieckiej listy narodowej należało 7 mieszkańców Dubielna[5]. Pod koniec stycznia z Dubielnia odeszły wojska niemieckie[5].

W 1945 roku NKWD wywiozło czterech mieszkańców Dubielna do obozów pracy w ZSRR[6]. Po zakończeniu II wojny światowej we wsi mieszkało 470 mieszkańców (140 rodzin)[7].

Historia współczesna[edytuj]

W 2004 roku Dubielno liczyło 505 mieszkańców[8]. W 1997 roku w szkole podstawowej dobudowano instalacje ciepłownicze, toalety, szatnie i hol[9]. W 1997 roku wyremontowano drogę dojazdową do wsi[9]. W 2000 roku rozbudowano szkołę podstawową oraz kontynuowano remontowanie dróg w miejscowości[10]. W 2003 roku w szkole podstawowej został zmieniony sposób ogrzewania na olejowe[10]. W 2005 roku rozpoczęto budowę drogi Dubielno-Grzegorz o łącznej długości 1760 metrów[11]. W 2013 roku w Dubielnie znajdowało się 17 podmiotów gospodarczych[3].

Obiekty[edytuj]

  • Szkoła podstawowa
  • Zniszczone boisko należące do szkoły, leżące na terenach byłego cmentarza ewangelickiego[12]
  • Figurka maryjna.

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Powiat chełmiński (pol.). [dostęp 2010-02-08].
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 122-123. ISBN 978-83-940216-0-3.
  4. strona główna (pol.). [dostęp 2010-02-08].
  5. a b c d e f Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 122-123. ISBN 978-83-940216-0-3.
  6. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 80. ISBN 978-83-940216-0-3.
  7. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 85. ISBN 978-83-940216-0-3.
  8. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 96. ISBN 978-83-940216-0-3.
  9. a b Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 142. ISBN 978-83-940216-0-3.
  10. a b Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 143. ISBN 978-83-940216-0-3.
  11. Waldemar Rozynkowski: Szkice z dziejów Gminy Papowo Biskupie. Papowo Biskupie: Stowarzyszenie Rozwoju Gminy Papowo Biskupie, 2014, s. 144. ISBN 978-83-940216-0-3.
  12. Diecezja Toruńska historia i teraźniejszość tom 5 Dekanat Chełmżyński Toruń 1995 ISBN 83-86471-20-4