Duchowość chrześcijańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Duchowość chrześcijańska – sposoby przeżywania przez osobę ochrzczoną więzi z Bogiem objawiającym się w Jezusie Chrystusie.

Fundamentem duchowości chrześcijańskiej jest objawienie Boże, które znajduje się głównie w świętych księgach Biblii: Starego i Nowego Testamentu oraz w Tradycji Kościoła. Objawienie daje możliwość zróżnicowanego odczytania wezwania Bożego w ramach wiary chrześcijańskiej.

Duchowość chrześcijańska jako dyscyplina teologiczna[edytuj | edytuj kod]

Na określenie tej dyscypliny używa się terminu teologia duchowości lub teologia życia duchowego (wewnętrznego). Są to określenia synonimiczne.

Duchowość jest stosunkowo nową dyscypliną teologiczną. W czasach patrystycznych istniała jako refleksja nad drogą chrześcijańskiej doskonałości w świetle Objawienia, polegającej na życiu według Ducha wynikającym z łaski chrztu. W tym rozumieniu towarzyszyła ona zawsze refleksji teologicznej. Termin „duchowość” został jednak rozpowszechniony i zyskał na znaczeniu w XVII w. dzięki Szkole Francuskiej.

W 1917 r. A. Saudreau wydał pierwszy podręcznik duchowości, a P. Pourrat napisał „Historię duchowości chrześcijańskiej”, przyczyniło się to do zyskania przez duchowość uznania w teologii. Niedługo potem A. Tanquerey wydał „Zarys teologii ascetycznej i mistycznej”. Cenny wkład w rozwój dyscypliny wnieśli teologowie: J. De Guilbert, L. Bouyer, A. Benigar, A. Royo Martin, G. Thils, a w latach osiemdziesiątych j. Aumann, Tullo Goffi, Bruno Secondin, Ch. A. Bernard. W 1992 ukazało się, opracowane przez wielu autorów, „Kompendium teologii duchowej”.

Teologia duchowa jest dyscypliną teologiczną, „która w oparciu o Objawienie bada doświadczenie chrześcijańskie, opisuje jego stopniowy rozwój oraz daje poznanie jego struktur i praw”[1]. Nie jest to jeszcze dziedzina jednolita, co jest widoczne w znacznych różnicach w jej zarysach i zawartości treściowej u poszczególnych autorów, jednak posiada swą specyfikę, którą jest refleksja nad stopniowym rozwojem chrześcijańskiego doświadczenia duchowego. To doświadczenie powinno być badane w świetle Objawienia i Tradycji (Barbosa, 1995).

Istota duchowości chrześcijańskiej[edytuj | edytuj kod]

W chrześcijańskim ujęciu życie duchowe jest życiem wypływającym z uświęcającego działania Ducha Świętego w człowieku, który z kolei przyjmuje to działanie i pozwala się prowadzić. To życie pochodzące od Boga przenika człowieka do głębi jego jestestwa (przebóstwienie), co jest przyczyną radykalnej przemiany, odrodzenia się w człowieku „obrazu Chrystusa” (Rz 8, 29). W chrześcijańskim ujęciu duchowości ważne są więc 3 jej aspekty:

  • działanie Boga
  • gotowość człowieka do przyjęcia tego działania
  • przemiana dokonująca się poprzez Boże działanie w człowieku

Przemiana ta jest ciągłym dynamicznym procesem, ciągłym przechodzeniem od „starego człowieka” do „nowego”. Człowiek duchowy to człowiek „nowy”, wyzwalany i prowadzony przez Ducha, Jemu poddany (Rocha e Melo, 1995). Życie duchowe w nowym człowieku zmierza do perfekcji poprzez naśladowanie Chrystusa (Boulnois, 1995),a kresem i celem rozwoju duchowego jest świętość (Balter, 1995).

Ks Bogusław Nadolski TChr (2005): „Duchowość jest więc udziałem wspólnoty wierzących w Boga w stwórczej i przekształcającej miłości Bożej w stosunku do świata. Jest udziałem w łasce Pana, którą <<szczodrze wylał w postaci wszelkiej mądrości i rozumienia przez to, że nam objawił tajemnicę swej woli według swego postanowienia, które przedtem w Nim powziął dla dokonania pełni czasów>> (Ef 1, 9-10). W sercu tej duchowości stoi misterium paschalne Chrystusa”[2].

Duchowe życie jest przekazywane człowiekowi w czasie chrztu, który jest początkiem relacji miłości i komunii między człowiekiem i Bogiem a następnie karmi się Słowem Bożym i Eucharystią, która uobecnia miłość Chrystusa i takiej miłości uczy.

Wielość różnych duchowości w obrębie duchowości chrześcijańskiej[edytuj | edytuj kod]

W ramach duchowości chrześcijańskiej można mówić o odrębnych rodzajach duchowości minionych wieków – np. duchowości średniowiecznej, duchowości epoki Odrodzenia czy współczesnej. Z kolei odnosząc się do stanów życia – o duchowości kapłańskiej, zakonnej, świeckiej, małżeńskiej. W obrębie duchowości zakonnej można prowadzić podział dalej na duchowość franciszkańską, dominikańską, benedyktyńską, karmelitańską, ignacjańską i wielu innych. Mimo swojej wielości wszystkie te duchowości tworzą jedną ogólną duchowość chrześcijańską, nie stojąc ze sobą w opozycji, lecz uzupełniając się wzajemnie. Jak tłumaczy Rocha e Melo (1995) wszystkie są darem Boga dla Jego Kościoła, umożliwiając zgłębianie wielowymiarowości tajemnicy Chrystusa i zrozumienie powszechności Boga. Z punktu widzenia teologii katolickiej powstanie każdego nowego zgromadzenia zakonnego jest wyrazem woli Bożej, a jednocześnie jest uwarunkowane konkretną sytuacją Kościoła. Każda z tych chrześcijańskich duchowości jest jak kolorowe szkiełko w witrażu – razem tworzą harmonijną całość[3].

Maryja a duchowość chrześcijańska[edytuj | edytuj kod]

Maryja znajduje się w centrum duchowości chrześcijańskiej, zarówno pojmowanej całościowo, jak i rozmaitych duchowości w obrębie jednej duchowości chrześcijańskiej. Tajemnica Maryi musi być w jakimś zakresie obecna w każdej z tych duchowości, dlatego też nie da się postawić duchowości maryjnej obok jakiejś innej specyficznej duchowości, jak na przykład karmelitańskiej, franciszkańskiej, ignacjańskiej czy też montfortańskiej. Maryja jest umieszczana w centrum duchowości chrześcijańskiej, ponieważ:

  • Jest obecna w całości tajemnicy ścisłej więzi i komunii między Chrystusem zmartwychwstałym a Jego Kościołem. Uczestniczy w przemianie i oczyszczeniu serca człowieka dokonywanej przez Boga, ponieważ została wybrana na matkę Jezusa, a przez to zespolona z Nim w zbawczym dziele Wcielenia;
  • Według katolików, jako Współodkupicielka ma udział razem z Chrystusem w zbawieniu Kościoła[4];
  • Wszelkie działanie Boga w Niej ma taki sam charakter, jak Boże działanie w życiu każdego człowieka, a Jej odpowiedź na to działanie jest wzorem doskonałej odpowiedzi, jaką chrześcijanin powinien udzielić Bogu;
  • Jest wzorem nowego człowieka, a Jej życie od poczęcia w pełni łaski przypomina, że dla chrześcijanina chrzest – źródło chrześcijańskiej duchowości – jest nowym narodzeniem do życia w łasce;
  • Macierzyństwo Maryi ukazuje nowy wymiar płodności chrześcijanina, tak fizycznej, jak i płodności realizowanej przez służbę Bogu i pełnienie misji ewangelizacyjnej;
  • Przez swe wniebowzięcie ukazuje, że kresem nowego życia chrześcijańskiego zapoczątkowanego przez chrzest jest udział w chwalebnym zmartwychwstaniu Chrystusa;
  • Pokora Maryi ukazuje sens pokory chrześcijańskiej, jaką jest życie w prawdzie (Policarpo, 1995).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. C. A. Bernard, Traité de Théologie spirituelle, Paris 1986, s. 66
  2. Bogusław Nadolski: Jedna duchowość chrześcijańska czy wiele duchowości? (pol.). W: Anamnesis 45 [on-line]. KKBi. [dostęp 2012-02-05]. s. 72.
  3. Bogusław Nadolski: Jedna duchowość chrześcijańska czy wiele duchowości? (pol.). W: Anamnesis 45 [on-line]. KKBi. [dostęp 2012-02-05]. s. 71.
  4. Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. Ks. Piotra Skargi - Maryja Współodkupicielka, www.piotrskarga.pl [dostęp 2017-11-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Balter, L. (1995) Świetość jako cel i kres rozwoju duchowego [w:] L. Balter (red.) Duchowość chrześcijańska. (s. 191-205) Poznań: Pallottinum.
  • Barbosa, A. G. (1995) Duchowość w dzisiejszym świecie [w:] L. Balter (red.) Duchowość chrześcijańska. (s. 7-22) Poznań: Pallottinum.
  • Boulnois, O. (1995) Duchowość czy życie chrześcijańskie w Duchu? [w:] L. Balter (red.) Duchowość chrześcijańska. (s. 60-66) Poznań: Pallottinum.
  • Bogusław Nadolski: Jedna duchowość chrześcijańska czy wiele duchowości? (pol.). W: Anamnesis 45 [on-line]. KKBi. [dostęp 2012-02-05].
  • Policarpo, D. J. (1995) Maryja a duchowość chrześcijańska [w:] L. Balter (red.) Duchowość chrześcijańska. (s. 108-111) Poznań: Pallottinum.
  • Rocha e Melo, L. (1995) Co to jest duchowość? [w:] L. Balter (red.) Duchowość chrześcijańska. (s. 25-34) Poznań: Pallottinum.