Duk wspaniały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Duk wspaniały
Pygathrix nemaeus[1]
(Linnaeus, 1771)
Duk wspaniały
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Podrodzina gerezy
Rodzaj duk
Gatunek duk wspaniały
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg

Duk wspaniały[3], duk[4], langur wspaniały, langur książęcy[potrzebny przypis] (Pygathrix nemaeus) – barwny gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae). Nazwa duk pochodzi z języka wietnamskiego.

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

W polskiej literaturze zoologicznej gatunek P. nemaeus był oznaczany nazwą „duk”[4]. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę „duk wspaniały”, rezerwując nazwę „duk” dla rodzaju tych małp[3].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Duk wspaniały żyje w lasach deszczowych i lasach monsunowych wschodniej i środkowej Kambodży, środkowego i północnego Wietnamu oraz południowego Laosu. Zadomowił się również w nowo posadzonych lasach Azji Południowo-Wschodniej. Dawniej przypuszczano, że występował również na wyspie Hajnan, ale przeprowadzone badania tego nie potwierdziły.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Dorosłe samce osiągają przeciętnie 7 kg masy ciała, samice ok. 5 kg. Długość ciała 61-76 cm, długość ogona 56-76 cm. Ubarwienie jest zależne od podgatunku. Wspólną cechą wszystkich podgatunków jest szary grzbiet i biały ogon. Młode do 10 miesiąca życia cechują barwy jaśniejsze niż u dorosłych osobników. Samice dojrzewają płciowo w wieku 4 lat, samce 4-5 lat. Ciąża trwa 165-190 dni. Samica rodzi jedno młode, porody bliźniacze należą do rzadkości. W niewoli notowano osobniki żyjące ponad 24 lata.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Duki są zwierzętami nadrzewnymi, prowadzą dzienny tryb życia. Przebywają w stadach złożonych zwykle z 4-15, a czasem 30-50 osobników. Wykazują wysoko rozwinięte zachowania socjalne, mają bogaty repertuar sygnałów wizualnych, dotykowych i głosowych. Pożywienie duków stanowią przede wszystkim młode liście, również owoce i kwiaty. Nie piją wody.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Ludzie polują na duki wspaniałe dla mięsa i sportu. Podczas wojny wietnamskiej duki były ofiarami nalotów dywanowych. Czasami małpy te są poławiane i sprzedawane jako zwierzęta domowe, pomimo obowiązującego zakazu. Gatunek jest objęty konwencją waszyngtońską CITES (załącznik I)[5]. Poławiano je również jako zwierzęta doświadczalne do badań medycznych. Kolejne zagrożenie duków stanowi wycinka lasów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pygathrix nemaeus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Ngoc Thanh, V., Lippold, L., Timmins, R.J. & Manh Ha, N. 2008, Pygathrix nemaeus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015-3 [dostęp 2015-10-12] (ang.).
  3. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 51. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 56, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Appendices I, II and III of CITES (ang.). cites.org, 12 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia zwierząt od A do Z
  2. Hara, C.: Pygathrix nemaeus (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2003. [dostęp 7 czerwca 2008].
  3. Sean Flannery: Douc Langur (Pygathrix nemaeus) (ang.). The Primata. [dostęp 7 czerwca 2008].