Dunajec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy rzeki, prawego dopływu Wisły. Zobacz też: Klub Sportowy „Dunajec” Nowy Sącz.
Dunajec
Ilustracja
Przełom Dunajca widziany z Sokolicy
Kontynent Europa
Państwo  Polska
 Słowacja
Rzeka
Długość 247 km
Powierzchnia zlewni 6804 km²
Średni przepływ 84,3 m³/s przy ujściu
Źródło
Miejsce Tatry Zachodnie , Starorobociański Wierch
Ujście
Recypient Wisła
Miejsce Ujście Jezuickie, Opatowiec
Współrzędne 50°14′35″N 20°43′42″E/50,243056 20,728333
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ujście
ujście

Dunajec (słow. Dunajec) – rzeka w południowej Polsce, prawy dopływ Wisły (rzeka II rzędu). Powstaje z połączenia wód Czarnego Dunajca i Białego Dunajca w m. Nowy Targ; za początkowy odcinek uważa się Czarny Dunajec[1]. Długość 247 km (łącznie z Czarnym Dunajcem), z czego 17 km liczy odcinek graniczny między Sromowcami Niżnymi a Szczawnicą. Powierzchnia dorzecza wynosi 6804 km², z tego w Polsce 4854,1 km², na Słowacji 1949,9 km²[potrzebny przypis] (z czego 1594,1 km² przypada na dorzecze Popradu, a 355,8 km² – na zlewnię samego Dunajca[w jakim miejscu?]).

Przebieg rzeki[edytuj]

Po połączeniu potoków źródłowych, Dunajec płynie szeroką doliną przez Kotlinę Nowotarską. Dalej wpływa do Zbiornika Czorsztyńskiego spiętrzonego zaporą w Niedzicy, a tuż poniżej do Zbiornika Sromowskiego w Sromowcach Wyżnych. Przepływając przez Pieniny tworzy malowniczy przełom na odcinku między Sromowcami Niżnymi a Szczawnicą, jednocześnie będąc rzeką graniczną między Polską a Słowacją. Dalej płynie na północ przez Beskidy Zachodnie (przełom między Pasmem Lubania a Pasmem Radziejowej), Kotlinę Sądecką. Po połączeniu z największym dopływem, Popradem, płynie szeroką doliną wielodzielnym korytem. Przełamuje się przez wzniesienia Pogórza Rożnowskiego, gdzie przegradzają go zapory wodne: w RożnowieJezioro Rożnowskie i CzchowieJezioro Czchowskie. Wpływa do Kotliny Sandomierskiej, płynąc w końcowym odcinku przez Nizinę Nadwiślańską obwałowanym korytem w szerokiej dolinie. Uchodzi do Wisły w okolicach Opatowca i Ujścia Jezuickiego.

Dunajec charakteryzuje się bardzo dużymi, gwałtownymi wahaniami poziomu wody (do 11 m w dolnym biegu) i wielkości przepływu. W Nowym Targu – min. przepływ 1,60 m³/s, średni 14,3 m³/s, maks. 604 m³/s; przy ujściu – średni 84,3 m³/s zaś maksymalny 3500 m³/s[potrzebny przypis]. Skutkowało to nieraz katastrofalnymi powodziami (1934, 1970). Zbiorniki wodne służą celom retencyjnym, energetycznym i rekreacyjnym.

Główne dopływy[edytuj]

Miejscowości leżące nad Dunajcem[edytuj]

Nowy Targ, Bobrowniki Wielkie, Ostrowsko, Łopuszna, Dębno, Czorsztyn, Niedzica, Szczawnica, Krościenko, Tylmanowa, Zabrzeż, Łącko, Maszkowice, Jazowsko, Gaboń, Gołkowice, Podegrodzie, Stary Sącz, Nowy Sącz, Wielogłowy, Marcinkowice, Kurów, Rożnów, Tropie, Czchów, Jurków, Melsztyn, Wesołów, Zakliczyn, Lusławice, Wojnicz, Tarnów, Wierzchosławice, Niedomice, Biskupice Radłowskie, Żabno, Nieciecza, Otfinów, Siedliszowice Wietrzychowice, Nowopole, Ujście Jezuickie, Sromowce Niżne.

Turystyka[edytuj]

Dunajec ma duże znaczenie dla turystyki i rekreacji. Spływ pienińskim przełomem Dunajca jest atrakcją turystyczną. Występują dogodne warunki dla uprawiania kajakarstwa górskiego oraz łowienia ryb. Ponadto rejony jeziora Rożnowskiego i Czchowskiego stanowią bazę turystyczną i rekreacyjną z ośrodkami wczasowymi i hotelami dla mieszkańców pobliskiego Nowego Sącza oraz Tarnowa i Krakowa.

Zarybienie[edytuj]

Występują w nim liczne gatunki ryb. W górnym biegu od źródeł po połączenie z Popradem, gdzie Dunajec ma charakter rzeki górskiej, są to: pstrąg potokowy, lipień, kleń, brzana, świnka, ukleja, okoń, jelec, brzanka; rzadziej, okresowo, bądź miejscowo: szczupak, płoć, leszcz, pstrąg tęczowy, głowacica, troć jeziorowa; z ryb niewędkarskich: głowacz pręgopłetwy i białopletwy, strzebla potokowa; sporadycznie inne gatunki. W zbiornikach zaporowych oraz rzece poniżej zapory czchowskiej przeważają ryby spokojnego żeru (karpiowate) oraz nizinne drapieżniki (szczupak, sandacz, okoń, sum). Liczba ryb poszczególnych gatunków podlega rokrocznie zmianom z powodu silnej presji wędkarskiej, kłusownictwa oraz niekorzystnego wpływu zespołu zbiorników Czorsztyn-Niedzica[potrzebny przypis].

Galeria[edytuj]


Przypisy

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]