Dunajská Streda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dunajská Streda
Dunaszerdahely
Ilustracja
Urząd Miejski
Herb
Herb
Państwo  Słowacja
Kraj trnawski
Burmistrz Zoltán Hájos[1]
Powierzchnia 31,45[2] km²
Wysokość 118 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

22 477[3]
714,69 os./km²
Nr kierunkowy 0 31
Kod pocztowy 929 01
Tablice rejestracyjne DS
Położenie na mapie kraju trnawskiego
Mapa lokalizacyjna kraju trnawskiego
Dunajská Streda
Dunajská Streda
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Dunajská Streda
Dunajská Streda
Ziemia47°59′46″N 17°36′53″E/47,996111 17,614722
Strona internetowa

Dunajská Streda (węg. Dunaszerdahely, niem. Niedermarkt) – miasto powiatowe na Słowacji, w kraju trnawskim, na Małej Nizinie Naddunajskiej. Około 22,5 tys. mieszkańców (2011). Jedno z największych miast wyspy Žitný ostrov (węg. Csallóköz).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka pochodzi z około 1250 – miejscowość nazywała się wówczas Zerda. Później nazwa zmieniała się jeszcze kilkukrotnie – Svridahel (1254), Zeredahely (1270), Zerdahel (1283), Zredahel (1358). Dopiero w XVIII wieku upowszechniła się nazwa Szerdahely, która w wolnym tłumaczeniu „Miejsce środowych targów” lub „Środowe miasto” (miejscowość otrzymała przywilej urządzania targów w środy, chociaż później przeniesiono je na piątek). Związek z targiem widoczny też jest w niemieckiej nazwie, która oznacza „Dolny targ”. W II połowie XIX wieku dodano przedrostek Duna- (Dunajski); nazwa słowacka jest używana od 1919.

Przez większość swojego istnienia Dunajská Streda była niewielkim miasteczkiem, pozostającym w cieniu Pozsony (dzisiejszej Bratysławy). Położone było w południowej części komitatu Pozsony (Pozsony vármegye). Od 1574 miasto królewskie, a od 1600 do 1848 należała do rodziny Pálffy. W XVIII wieku zaczęła się tutaj osiedlać liczna społeczność żydowska (z tego też powodu w XIX wieku nazywano ją Małą Jerozolimą). W 1880 na 4182 mieszkańców 3531 posługiwało się językiem węgierskim, a 416 niemieckim (spis nie wyróżniał narodowości, lecz używane języki, przy czym liczebność społeczności żydowskiej szacowano na 1,5-2 tysiące). W 1910 w spisie 4679 zadeklarowało język węgierski jako ojczysty, na ogólną liczbę 4762. Po traktacie w Trianon miasto znalazło się w granicach Czechosłowacji. Spis z 1930 podawał, że na 5706 mieszkańców 2944 było Węgrami, 2186 Żydami (głównie węgierskojęzycznymi), 503 Słowakami, a 73 Niemcami. Na krótko, w latach 1938–1945 powróciło do Węgier. Pod koniec II wojny światowej społeczność żydowska została przewieziona do obozów koncentracyjnych i wymordowana, natomiast synagoga uległa zniszczeniu podczas bombardowań, a ruiny usunięto w latach 50.

W okresie socjalizmu miejscowość poddano szybkiej industrializacji. W latach 90. zaniedbane centrum miasta poddano spektakularnej przebudowie – węgierski architekt Imre Makovecz odbudował (a właściwie wybudował od nowa) starówkę.

W 2001 liczyło 23 519 mieszkańców, w tym 18 756 Węgrów (79,75%), 3588 Słowaków, 353 Romów, 147 Czechów i 24 Niemców. Z prawie 80% populacją węgierską jest pod tym względem trzecim miastem na Słowacji, jest również jednym z miast najbardziej rozwijających się.

W XIX i XX wieku do miasta włączono wiele okolicznych wsi:

  • Stredská Nová Ves/Szerdahely-Újfalu, Felserská Nová Ves/Félszer-Újfalu, Bašatejed/Bassa-Tejed (początek XIX wieku),
  • Nemešseg/Nemesszeg (ok. 1850),
  • Elötejed (po 1863),
  • Mladé Blahovo/Síkabony (wcześniej znane pod nazwą Kisabony, 1960),
  • Mliečany/Ollétejed (1960).

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • romański kościół katolicki z 1341, przebudowany częściowo w XVI wieku
  • kościół ewangelicki z 1883,
  • neoklasyczny (początkowo barokowy) Žltý kaštieľ z 1770, w którym mieści się muzeum,
  • pomnik poświęcony zagładzie Żydów, stojący w miejscu dawnej synagogi.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-06].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-10-06].
  3. Slovakia: Trnavský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-10-06].