Dwór Czarne w Jeleniej Górze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwór Czarne w Jeleniej Górze
Obiekt zabytkowy nr rej. A/4904/1139 z 10.10.1964[1]
Dwór Czarne
Dwór Czarne
Państwo  Polska
Miejscowość Czarne, Jelenia Góra
Adres ul. Strumykowa 2
Typ budynku Dwór
Inwestor Caspar Schoff
Rozpoczęcie budowy 1559
Ważniejsze przebudowy XVII-XIX w.
Pierwszy właściciel Caspar Schoff
Kolejni właściciele Schaffgotschowie, Gregorius von Kahlen, Friedrich von Nimptsch, Ernst von Nimptsch, Jelenia Góra, Weidner, Marz, Rahm
Obecny właściciel Fundacja Kultury ekologicznej
Położenie na mapie Jeleniej Góry
Mapa lokalizacyjna Jeleniej Góry
Dwór Czarne w Jeleniej Górze
Dwór Czarne w Jeleniej Górze
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Dwór Czarne w Jeleniej Górze
Dwór Czarne w Jeleniej Górze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dwór Czarne w Jeleniej Górze
Dwór Czarne w Jeleniej Górze
Ziemia50°52′47″N 15°44′48″E/50,879722 15,746667

Dwór Czarne w Jeleniej Górze – wybudowany w 1559 r. w dawnej wsi podmiejskiej Czarne, włączonej do Jeleniej Góry w 1973 r., położony w dolinie potoku Pijawnika.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Caspar Schoff w 1559 r. rozpoczął budowę murowanego dworu, kamiennego, piętrowego z dziedzińcem, otoczonego murami obronnymi i wieżą bramną, wysuniętą przed lico murów obwodowych[2]. Całość została otoczona nawodnioną fosą. Po Schaffgotschach dwór przejął w 1584 r. Gregorius von Kahlen. W 1606 r. właścicielem Czarnego został Friedrich von Nimptsch z Sokołowca. W lipcu 1623 r. we dworze wybuchł pożar[2]. Z 1656 r. pochodzi wiadomość, że Ernst von Nimptsch ukończył budowę i rozbudowę dworu, który uzyskał kształt zbliżony do obecnego[2].

Prace remontowe prowadzone w latach 20. XVIII w. spowodowały likwidację renesansowych szczytów[2]. W 1679 r. Ernst von Nimptsch sprzedał majątek Czarne miastu Jelenia Góra. W 1718 r. spłonęły bliżej nieopisane części zamku, które zdaniem Scholzego zostały odbudowane. Wtedy wieża otrzymała barokowy hełm znany z ryciny, a do skrzydła wschodniego dobudowano równoległy budynek o tej samej wysokości[2]. Około 1885 r. nastąpiła przebudowa i modernizacja dworu; zredukowano bryłę o skrzydło wschodnie i rozebrano ściany szczytowe, a dachy otrzymały dzisiejszy wygląd dwuspadowy[2]. Do przełomu wieku dzierżawcami majątku byli panowie Weidner i Marz. Od 1921 do 1945 r. mieszkała tu rodzina Rahm. W latach 1983-1987 przeprowadzono remont i rewaloryzację dworu[2]. Obecnie obiekt użytkowany jest przez Fundację Kultury Ekologicznej.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Obiekt jest założony na czworokątnym rzucie z wewnętrznym dziedzińcem dostępnym przez most, bramę i ozdobny renesansowy portal[2]. Założenie obiegała głęboka fosa wypełniona wodą. Na osi kamiennego mostu, znajdowała się wieża bramną. Obiekt 4-skrzydłowy z wewnętrznym dziedzińcem. W jednym z narożników zachowała się wieża z kluczowymi otworami strzelniczymi[2]. Wystrój architektoniczny dopełniają w fasadzie obramienia okienne profilowane w piaskowcu. Z wystroju wnętrza zachowały się sklepienia na parterze oraz bogato profilowane stropy drewniane. Na ścianach pozostały fragmenty renesansowych malowideł z motywami roślinnymi[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 6.04.2016]. s. 45.
  2. a b c d e f g h i j Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, s. 77-80. ISBN 978-83-89102-63-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, ​ISBN 978-83-89102-63-8​.
  • Wojciech Kapałczyński, Piotr Napierała: Zamki, pałace i dwory Kotliny Jeleniogórskiej. Wrocław: Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej, 2005, s. 24-27. ISBN 83-92292-21-9.
  • Zabytki sztuki w Polsce : Śląsk. Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2006., 2005, s. 361-362. ISBN 83-92290-61-5.