Dwór w Bykowcach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór w Bykowcach
Obiekt zabytkowy nr rej. 302 z 22.11.1993 r.[1]
Ilustracja
Dwór w Bykowcach
Państwo  Polska
Miejscowość Bykowce
Adres ul. Tarnowieckiej 13
38-534 Załuż
Ukończenie budowy pocz. XX w.
Pierwszy właściciel Tarnawieccy
Kolejni właściciele Aleksander Tarnawiecki, Stanisława Tarnawiecka
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Dwór w Bykowcach
Dwór w Bykowcach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dwór w Bykowcach
Dwór w Bykowcach
Ziemia49°32′19,7″N 22°15′24,0″E/49,538806 22,256667

Dwór w Bykowcach, także dwór Tarnawieckich – zabytkowy dwór w Bykowcach.

Znajduje się w części Bykowiec, Zawadce, przy ulicy Stanisławy Tarnawieckiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie XIX/XX wieku Bykowce należały do rodziny Tarnawieckich. W połowie XIX dobra posiadał Marceli Tarnawiecki (wspólnie z nim baron Wetzlar)[2]. Pod koniec XIX wieku właścicielami tybularnym dóbr we wsi byli Mark. Tarnawiecki, a po nim spadkobiercą został Aleksander Tarnawiecki[3]. Po śmierci Aleksandra Tarnawieckiego (1898) majątek objęła jego żona Stanisława Tarnawiecka, która w 1905 posiadała w Bykowcach powierzchnię 350 ha[4], pozostawała właścicielką Bykowiec jeszcze w latach 20. XX wieku[5]. Na początku XX wieku jej przedstawiciele zbudowali budynek dworski na fundamentach poprzedniego dworku (najprawdopodobniej z XVIII wieku)[6]. Pochodzące z tego czasu piwnice dworu mają sklepienia kolebkowe[6]. Dwór jest wybudowany w stylu architektury uzdrowiskowej, murowany i otynkowany[6][7]. W północno-wschodnim narożniku budynku jest usytuowany drewniany ganek (taras) z balustradą, zwieńczoną wieżyczką.

25 maja 1899 w majątku w Bykowcach zmarł ojciec Stanisławy Tarnawieckiej, Rudolf Schwarz[8][9][10][11][12]. Po śmierci Stanisławy Tarnawieckiej w 1923 własność dworu objęła jej siostra Ludmiła, który zbyła majątek na rzecz rodziny Płanetów[13] posiadającej dobra w 1928. Przed 1930 właścicielką dworu była Zdzisława Tarnowiecka[14]. W 1939 do dworu w Bykowcach był przypisany Eugeniusz Nowak[15]. W latach 20. zarządcami majątku byli Adrian Gedl, po nim Zubowski[16].

Po II wojnie światowej został częściowo rozebrany[6]. W 1971 trwały prace konserwacyjno-remontowe dworu[17]. W 1976 był poddany remontowi[6]. W okresie PRL zabudowania użytkowało Państwowe Gospodarstwo Rolne[6]. W latach 80. XX wieku w pomieszczeniach dworu stworzono należące do PGR przedszkole[6]. Ponadto działała kawiarnia[6].

Na początku XXI wieku dwór pozostał bez właściciela, a pełnienie zarządu nad budynkiem podjął Agencja Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w Rzeszowie. Od 2012 dwór jest dzierżawiony w terminie dwunastu lat do 2015.

Dwór jest położony w zespole dworsko-pałacowym, także wpisanym do rejestru zabytków; otoczony przez zieleń[18]. W zachowanych pozostałościach parku wokół budynku dworskiego rosną topole, jesiony, dęby szypułkowe. Do dworu wiedzie aleja otoczony drzewami[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 31 grudnia 2017; 8 miesięcy temu. [dostęp 16 sierpnia 2013]. s. 12.
  2. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 29.
  3. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 24, 274, 281.
  4. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  5. Wojciech Sołtys, Stosunki społeczno-polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 559.
  6. a b c d e f g h i Ewa Śnieżyńska-Stolot, Franciszek Stolot: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. I: Województwo krośnieńskie (zeszyt 2: Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice). Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1982, s. 8-9. ISBN 83-221-0158-9.
  7. Bykowce. noclegicisna.pl. [dostęp 20 maja 2014].
  8. Seweryn Berson. Rudolf Schwarz. „Gazeta Lwowska”, s. 3–4, nr 119 z 27 maja 1899. 
  9. Stanisław Niewiadomski. Kronika żałobna. Rudolf Schwarz. „Iris”. I, s. 297–298, 1899. Koło Literacko-Artystyczne. 
  10. Elżbieta Orman: Rudolf Schwarz. Internetowy Polski Słownik Biograficzny. [dostęp 2015-08-17].
  11. D. Kolbin: Schwarz (Schwarc), Rudolf (1834-1899), Musiker und Kaufmann (niem.). biographien.ac.at. [dostęp 2015-08-17].
  12. Maryla Pałasz. Dworskie powidoki. „Tygodnik Sanocki”, s. 10, nr 19 (1168) z 9 maja 2014. 
  13. Krystyna Płaneta, Historia mówiona, Świadkowie PRL, 2015.
  14. Spis ziemian Rzeczypospolitej Polskiej w roku 1930. Województwo stanisławowskie, województwo lwowskie, opr. Tadeusz Epsztein i Sławomir Górzyński, Oficyna Wydawnicza „Blitz-Print, Warszawa 1990.
  15. Książka telefoniczna. 1939. [dostęp 2015-07-07]. s. 706.
  16. II. W ziemi sanockiej 1920–1930. W: Stanisław Proń: Szukałem człowieka. Wspomnienia. Kraków: Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 76. ISBN 978-83-933657-8-4.
  17. Artur Bata. Sprawozdanie z działalności Powiatowego Konserwatora Zabytków w Sanoku w roku 1972. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 15, s. 65, 1972. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. 
  18. Walory i atrakcje krajoznawczo-turystyczne. g2zofia.prox.pl. [dostęp 20 maja 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]