Dwór w Grzędzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór w Grzędzie
Obiekt zabytkowy nr rej. 46-227-0094
Ilustracja
Dwór
Państwo  Ukraina
Miejscowość Grzęda
Typ budynku dwór
Rozpoczęcie budowy XVII w.
Ważniejsze przebudowy XIX w.
Pierwszy właściciel Stanisław Lubomirski,
Kolejni właściciele Ludwika Honorata Pociej Lubomirska, Józef Schneider, Aleksander Sozański, Stanisław Sozański, Mieczysław Piniński, Stanisław Skarbek, Kajetan Czarkowski-Golejewski
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Dwór w Grzędzie
Dwór w Grzędzie
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Dwór w Grzędzie
Dwór w Grzędzie
Ziemia49°56′16″N 24°02′03″E/49,937778 24,034167

Dwór w Grzędziezabytkowy dwór wybudowany w XVII w. w Grzędzie. Pierwotnie obiekt mógł być małą fortecą[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Niewielki murowany, jednokondygnacyjny dwór z parterem, kaplicą oraz lochami i piwnicami z XVII w. Głębokie piwnice i pomieszczenie na parterze[2] z pięknym sklepieniem pochodzą z co najmniej XVII w. Drugie piętro, nie posiadające specjalnych elementów architektonicznych, zostało zbudowane w XIX w.[3] Od frontu dwór posiada ciężki i głęboki portyk z czterema masywnymi kolumnami, na których oparty jest balkon piętra. Portyk utworzył zadaszone wejście do dworu[3]. Dookoła majątku są ślady dość potężnych wałów, a także ostatki parku ze starymi drzewami.

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Ostatni właściciel (dzierżawca[4]) majątku Kajetan Czarkowski-Golejewski mieszkał tu przed rozpoczęciem II wojny światowej niecałe dwa lata, ale udało mu się zgromadzić w swojej posiadłości wiele cennych dzieł sztuki. W jednej sali, ściany były obwieszone trofeami myśliwskimi, znajdowało się tu pudełko z karpackiego cedru – prezent od Andrzeja Szeptyckiego, metropolity ukraińskiego kościoła greckiego. Centralne miejsce w jadalni zajmował ogromny dębowy stół z intarsjami, z gdańskimi nogami z XVII w. Został kupiony w 1939 roku w Prusach Wschodnich. Wokoło stały krzesła dębowe wykonane na wzór antyczny. Również w jadalni były dwa gdańskie kredensy z XVIII w. W innym pokoju na parterze, w który zachował się oryginalny kamienny kominek, były białe meble w stylu Ludwika XV, a także importowane z Prus. W specjalnej niszy na schodach stała drewniana rzeźba św. Jana z XVII w. Górna sala służyła jako salon. W sali balowej, która nie została odpowiednio wyposażona w 1939 r. stał tylko fortepian Steinway, przy którym został namalowany kompozytor Ignacy Paderewski. Ćwiczył na nim podczas koncertów, które dał w 1914 roku. W dwóch sąsiednich salonach były również stylowe meble, empirowy sekretarzyk, kredens w kształcie liry, w tym samym kształcie stolik, empirowa kołyska, w której wzrosło pięć pokoleń przodków ówczesnych właścicieli, dwie szafy, duże wiedeńskie biuro w stylu Marii Teresy, dwie bardzo cenne skrzynie, które zostały zakupione ze zbiorów Dzieduszyckich, łóżko w stylu empirowym. Był srebrnym talerzu, w którego wnętrzu grawerowano daty śmierci poprzedników, w tym właściciela Klemensa Rudnickiego. Wśród zbiorów obrazów były dwa Juliusza Kossaka i dwa stare pejzaże szkoły holenderskiej zakupione u Dzieduszyckich, wielkie portrety rodzinne, marmurowe popiersie Marii Felicji Czarkowskiej-Golejewskiej (1909-1994)[5], córki Cyryla Czarkowskiego-Golejewskiego (1885-1940)[6] brata przyrodniego Kajetana, zegar w stylu imperialnym, kandelabry, kolekcja 20 zegarków z XVIII i XIX w. (m.in. ręczny i słoneczny), posągi Buddy z Syjamu (jeden ponadmetrowy), głowa Buddy z brązu, którą hr. Kajetan znalazł w ruinach świątyń syjamskiej, portret chińskiego mandaryna na jedwabiu, dwa komplety toaletowe, zbiór miniatur. Najbardziej cenna w bibliotece była pierwsza edycja Adama Mickiewicza z jego osobistą dedykacją w wydaniu Pana Tadeusza, album fotografii i dagerotypów o sławnych Polakach epoki Napoleona III[3]. Za czasów władzy radzieckiej pałac przerobiono na wielomieszkaniowy dom. Obecnie jest zaniedbany i powoli popada w ruinę.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 7: Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1995, s. 302-306, ISBN 83-04-04229-0, ​ISBN 83-04-03701-7​ (całość).
  2. Zgodnie ze źródłem – na pierwszym piętrze według norm w krajach byłego ZSRR
  3. a b c Гряда. castles.com.ua. [dostęp 10.02.2016].
  4. Ziemia lwowska: Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część III Ziemia Lwowska. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, s. 107. ISBN 978-83-89188-66-3.
  5. Maria Czarkowska-Golejewska. genealogia.grocholski.pl. [dostęp 11.02.2016].
  6. Cyryl Czarkowski-Golejewski. genealogia.grocholski.pl. [dostęp 11.02.2016].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]