Dynamika (muzyka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Dynamika (gr. dynamikós oznaczające: posiadający siłę) – jeden z elementów dzieła muzycznego, określający siłę dźwięku.

Większość instrumentów muzycznych cechuje się możliwościami wydobycia dźwięków o zróżnicowanej głośności.

Wyróżnia się dwa zasadnicze odcienie dynamiczne:

  • f (forte) – głośno
  • p (piano) – cicho

Oba odcienie występują w kilku stopniach natężenia:

Nazwa włoska Znaczenie
fff (forte fortissimo, fortississimo) możliwie najgłośniej
ff (fortissimo) bardzo głośno
f (forte) głośno
mf (mezzo forte) dość głośno
mp (mezzo piano) dość cicho
p (piano) cicho
pp (pianissimo) bardzo cicho
ppp (piano pianissimo, pianississimo) możliwie najciszej
(quasi) niente (prawie) bezgłośnie

Pomiędzy mf i mp występuje tylko niewielka różnica głośności.

Dobór natężenia dźwięku w dużej mierze zależy od interpretacji i od umiejętności technicznych. Na przykład kontrastowanie pomiędzy pp i ppp wymaga dobrego opanowania instrumentu i jest niezwykle trudne dla początkujących instrumentalistów. Podobnie wydobycie fff wymaga często użycia znacznej siły, ale przy zachowaniu nadal mieszczącej się w granicach percepcji muzycznej barwy dźwięku.

Zmiany dynamiczne[edytuj]

Cały utwór może być skomponowany w tym samym odcieniu dynamicznym lub dynamika może być zmienna w czasie. Zmiany dynamiczne mogą być raptowne lub następować stopniowo. Oznaczane są graficznie ub słownie:

  • crescendo - stopniowy wzrost dynamiki dźwięku;
  • più forte - głośniej;
  • diminuendo (lub decrescendo) - stopniowy spadek dynamiki;
  • più piano - ciszej;
  • al niente - spadek dynamiki aż do zaniku dźwięku;

Nagłe zmiany dynamiczne, często ograniczające się do jednej nuty, zaznaczane są akcentem, wyrażanym graficznie lub słownie, np.:

  • subito forte - nagle głośno;
  • sforzato, sforzando (skrót: sf) - akcentując;
  • subito piano - nagle cicho;

Inne określenia[edytuj]

Istnieje ponadto wiele określeń, odnoszących się do bliższego wyrażania siły brzmienia, np.:

Nazwa włoska Znaczenie
accentuato zaznaczając, akcentując
agitato burzliwie
con forza z siłą
con fuoco ogniście, z temperamentem
con tutta la forza z całą siłą
marcato zaznaczając, akcentując
mezza voce półgłosem
non troppo nie zanadto
più więcej, bardziej (np. più forte)
simile w ten sam sposób
sotto voce półgłosem
súbito nagle (np. súbito forte)
tutti wszyscy
una corda na jednej strunie (na fortepianie oznacza użycie lewego pedału, a więc grę piano).

Przypisy