Dynastia Liang
 Dynastia Liang (Liang du Sud) oraz dynastie Wschodnia (Wei de l'Est) i Zachodnia Wei (Wei de l'Ouest) | |||||||||
| Nazwa chińska | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
Dynastia Liang – dynastia panująca w południowych Chinach w Okresie Dynastii Południowych i Północnych (420 - 589) w latach 502 - 557.
Panowanie cesarza Wu
[edytuj | edytuj kod]
Założycielem dynastii Liang był Xiao Yan (cesarz Wu, 502-549), daleki krewny rodu panującego poprzedniej dynastii rządzącej w południowych Chinach, Qi (479 - 502). Korzystając ze swojej pozycji regionalnego inspektora (刺史, cishi) prowincji Yongzhou wyszedł on zwycięsko z walk jakie wybuchły pomiędzy członkami rodu Xiao za panowania małoletniego cesarza Xiao Baojuana(499-501) i w 502 założył nową dynastię[1][2].
Cesarz Wu był najdłużej panującym monarchą Dynastii Południowych i jego rządy są zazwyczaj uważane za szczytowy moment epoki[3]. Przez ponad cztery dziesięciolecia „brak poważnych zewnętrznych lub wewnętrznych zagrożeń wykreował autorytatywną, pełną zaufania polityczną atmosferę, pozwalającą na pełen rozkwit bujnego społecznego i kulturalnego życia w stolicy i większych centrach prowincjonalnych”[4]. Cesarz zwiększył ponad czterokrotnie liczbę administracyjnych okręgów oraz zreformował system dziewięciu rang, co pozwoliło mu na rekrutację nowych ludzi i osłabienie wpływów dawnej elity w cesarskiej biurokracji. Promował konfucjańskie studia, w 505 ustanawiając cesarską akademię (taixue) na wzór dynastii Han[5]. W późniejszej tradycji historycznej stał się jednak znany przede wszystkim jako największy cesarski patron buddyzmu, przy czym to religijne zaangażowanie służyło również wzmocnieniu jego rządów, bowiem "ogłaszając się jednocześnie bodhisattwą i cesarzem, rościł sobie prawo do władzy zarówno nad mnichami, jak i świeckimi"[6]. W dziedzinie literatury najważniejszymi mecenasami byli kolejni następcy tronu cesarza Wu, Xiao Tong i Xiao Gang, pod których auspicjami powstały dwie słynne antologie, Wen Xuan i Yutai Xinyong[7][8]. Kwitła również krytyka literacka, reprezentowana przez takie dzieła jak Shipin Zhong Ronga i Wenxin diaolong Liu Xie[2][9]. O ówczesnej gospodarczej pomyślności świadczy powrót do gospodarki pieniężnej, stymulowanej przez rozwój rzemiosła i dalekosiężnego handlu, przy czym stołeczny Jiankang (dzis. Nankin), był kluczowym centrum handlu, utrzymującym kontakty z Japonią, Koreą i Azją Południowo-Wschodnią[10].
Pomimo swojego oddania ideałom buddyzmu w pierwszej połowie swoich rządów cesarz Wu prowadził cały szereg kampanii przeciwko Północnej Dynastii Wei. Nie zmieniły one jednak strategicznej równowagi pomiędzy Północą a Południem, która uległa zachwianiu dopiero w momencie wybuchu w północnym cesarstwie wojny domowej, zakończonej jego rozpadem w 535 na Zachodnią i Wschodnią Dynastię Wei. Chociaż cesarstwo Liang nie było w stanie wykorzystać tej sytuacji do podboju Północy to jednak fakt, iż dwie nowe dynastie skoncentrowały się na walce ze sobą być może dał mu chwilę wytchnienia od obcej agresji. W 537 ostatecznie zawarto rozejm ze Wschodnią Dynastią Wei, który miał przetrwać ponad dekadę[4].
Wojna sukcesyjna i upadek dynastii
[edytuj | edytuj kod]
Długie życie cesarza Wu zapewniło Południu wyjątkowy okres stabilności, jednak fundamentalne problemy relacji patron-klient, na której opierała się cesarska władza, jak również cesarskiej sukcesji, pozostały nierozwiązane. Zamęt na Północy spowodował napływ na Południe całego szeregu prominentnych uchodźców. Jednym z nich był dawny generał Wschodniego Wei Hou Jing, który sprzymierzył się z księciem Xiao Zhengde i w 548 na czele kilku tysięcy ludzi zaatakował stolicę. Cesarscy książęta okazali się niezdolni do udzielenia skoordynowanej pomocy oblężonemu cesarzowi, czekając raczej na jego upadek. Kiedy Hou Jing w 549 ostatecznie zdobył Jiankang, przez niemal trzy lata dzierżył go prawie niezagrożony, ponieważ książęta jako prawdziwych rywali do sukcesji po zmarłym cesarzu postrzegali siebie nawzajem, a nie pozbawionego prawa do tronu człowieka z Północy. Marionetkowym cesarzem Hou Jinga został Xiao Gang (cesarz Jianwen, 549-551), jednak jego władza ograniczała się jedynie do regionu stolicy, podczas gdy reszta cesarstwa była wstrząsana walkami pomiędzy kontrolującymi regionalne armie pretendentami do tronu. W 552 książę Xiao Yi (cesarz Yuan, 552-555) pokonał i zabił Hou Jinga, ze względu na opłakany stan dawnej stolicy oraz konieczność dalszej walki z nieuznającymi jego władzy oponentami zdecydował się jednak na rządzenie cesarstwem z Jianglingu, który był jego pierwotną siedzibą[11][12].
Wyczerpane krwawą wojną domową Południe znajdowało się w stanie skrajnej słabości, co skwapliwie wykorzystał Yuwen Tai, sprawujący faktyczne rządy w Zachodnim Wei, zdobywając Jiangling i zabijając Xiao Yi. Zachodnie Wei zajęło Syczuan i osadziło Xiao Cha (cesarz Xuan, 555-562) jako marionetkowego cesarza w Jianglingu, podczas gdy podkomendni Xiao Yi próbowali ustanowić konkurencyjny reżim w Jiankangu. Jednocześnie Północne Qi zajęło tereny pomiędzy rzeką Huai a Jangcy i zaczęło wspierać własnego pretendenta do władzy w Jiankangu, Xiao Yuanminga[13][2]. „Zaledwie sześć krótkich i krwawych lat wystarczyło by każdy członek rodu panującego Liang został zabity, zmuszony do ucieczki bądź zamieniony w marionetkę potężniejszego wojskowego przywódcy”[13].
Fikcja rządów dynastii Liang w Jiankangu została zakończona przez generała Chen Baxiana, który w 555 wystąpił przeciwko faktycznie rządzącemu w stolicy generałowi Wang Sengbianowi. Po jego pokonaniu w 557 ustanowił on nową dynastię Chen, która jednak sprawowała władzę na terytorium znacznie mniejszym niż dynastia Liang. Podporządkowana Północnemu Zhou boczna gałąź dynastii Liang, znana jako Zachodnia Dynastia Liang, rządziła w Jianglingu aż do 587[14][2].
Oficjalną historię dynastii Liang stanowi Księga Liang zredagowana przez Yao Siliana (zm. 637)[15]. Ponadto poświęcone jej są odpowiednie rozdziały Historii Dynastii Południowych zredagowanej przez Li Yanshou (fl. 659)[16].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Chittick 2019 ↓, s. 258-259.
- 1 2 3 4 Ulrich Theobald: Liang Dynasty 梁 (502-557). CHINAKNOWLEDGE – a universal guide for China studies. [dostęp 2026-06-17]. (ang.).
- ↑ Chittick 2019 ↓, s. 259.
- 1 2 Chittick 2019 ↓, s. 260.
- ↑ Chittick 2019 ↓, s. 261.
- ↑ Lewis 2009 ↓, s. 206.
- ↑ Chittick 2019 ↓, s. 262.
- ↑ Lewis 2009 ↓, s. 239-240.
- ↑ Lewis 2009 ↓, s. 235-236.
- ↑ Lewis 2009 ↓, s. 116-117.
- ↑ Chittick 2019 ↓, s. 259, 264-267.
- ↑ Lewis 2009 ↓, s. 72-73.
- 1 2 Chittick 2019 ↓, s. 268.
- ↑ Chittick 2019 ↓, s. 268, 271.
- ↑ Ulrich Theobald: Liangshu 梁書. CHINAKNOWLEDGE – a universal guide for China studies. [dostęp 2026-06-22]. (ang.).
- ↑ Ulrich Theobald: Nanshi 南史. CHINAKNOWLEDGE – a universal guide for China studies. [dostęp 2026-06-22]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Andrew Chittick: The Southern Dynasties. W: Albert E. Dien, Keith N. Knapp: Volume 2: The Six Dynasties, 220–589. Cambridge: Cambridge University Press, 2019, s. 237-272. ISBN 978-1-139-10733-4.
- Mark Edward Lewis: China Between Empires. The Northern and Southern Dynasties. Cambridge, Massachusetts; London, England: The Belknap Press of Harvard University Press, 2009. ISBN 0-674-02605-5.