Dyskryminacja (psychologia społeczna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy psychologii społecznej. Zobacz też: dyskryminacja (prawo) w naukach prawniczych.
Symbol dyskryminacji w systemie PEGI

Dyskryminacja (łac. discriminatio – rozróżnianie) – forma nieuzasadnionej marginalizacji (wykluczenia społecznego), objawiająca się poprzez traktowanie danej osoby mniej przychylnie, niż innej w porównywalnej sytuacji ze względu na jakąś cechę, np. okres rozwojowy, niepełnosprawność, orientację seksualną, płeć, wyznawaną religię, światopogląd, narodowość lub rasę.

Formy główne[edytuj | edytuj kod]

Dwie główne formy dyskryminacji to:

Dyskryminacja bezpośrednia (celowa) - typ dyskryminacji, w którym dana osoba traktowana jest mniej przychylnie niż traktuje lub traktowanoby się inną osobę w porównywalnej sytuacji bezpośrednio z powodu „odmienności” (np. różnica płacowa kobiet i mężczyzn na tym samym stanowisku pracy, jeżeli wydajność ich pracy jest porównywalna lub kiedy agent nie chce wynająć mieszkania osobie homoseksualnej[1]);

Dyskryminacja pośrednia (niecelowa) - typ dyskryminacji, w którym pozornie neutralne warunki, kryteria lub praktyki stosowane są na równi wobec wszystkich, lecz w sposób szczególny dotykają konkretną grupę społeczną. Pojęcie dyskryminacji pośredniej w wielu przypadkach stanowi uzasadnienie uprzywilejowania danej grupy[2] (np. klub przyjmuje jako członków osoby, które są zameldowane w danym miejscu, przez co np. Romowie nie mogą zostać jego członkami[3]).

Niektóre rodzaje dyskryminacji[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też kategorię: Dyskryminacja.
  • Dyskryminacja ze względu na przekonania i/lub działania,
  • Dyskryminacja ze względu na rasę, kolor skóry lub grupę etniczną (rasizm),
  • Dyskryminacja ze względu na płeć (seksizm),
  • Dyskryminacja ze względu na wyznawaną religię (Dyskryminacja religijna),
  • Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną (bifobia, heterofobia, homofobia, w tym lesbofobia),
  • Dyskryminacja ze względu na transpłciowość (transfobia, pośrednio również genderyzm),
  • Dyskryminacja ze względu na pochodzenie (ksenofobia),
  • Dyskryminacja ze względu na narodowość (nacjonalizm, również szowinizm):
    • Dyskryminację osób narodowości angielskiej (anglofobia),
    • Dyskryminację osób o pochodzeniu arabskim lub (zwłaszcza) żydowskim (antysemityzm),
    • Dyskryminację osób polskim pochodzeniu (antypolonizm),
    • Dyskryminacje osób o pochodzeniu rosyjskim (rusofobia).
  • Dyskryminacja ze względu na wiek (ageizm):
    • Dyskryminacja ze względu na nastoletniość (ang. ephebiphobia),
    • Dyskryminacja ze względu na dorosłość (adultyzm).
  • Dyskryminacja ze względu na wygląd zewnętrzny (atrakcjonizm, ang. lookism),
  • Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność (handicapizm, ang. ableism),
    • Dyskryminacja ze względu na ich wadę słuchu (audyzm)
    • Dyskryminacja ze względu na głuchotę (surdofobia).
  • Dyskryminacja ze względu na status społeczny:
    • Dyskryminacja ze względu na niższą rangę urodzenia, umiejętności, wiedzę lub majątek (elitaryzm)
    • Dyskryminacja ze względu na bycie intelektualistą (antyintelektualizm)
  • Dyskryminacja ze względu na wewnątrzgrupowe (w obrębie ideologii politycznej, regionalnej lub narodowej) różnice fikcjonalne lub denominację w obrębie religii (sektarianizm)
  • Dyskryminacja ze względu na stan cywilny
  • Dyskryminacja ze względu na Godność
  • Dyskryminacja ze względu na narkomanię

Przejawy[edytuj | edytuj kod]

Do przejawów dyskryminacji zalicza się między innymi:

  • szklanego sufitu polegający na spowalnianiu rozwoju osobistego/kariery dyskryminowanych grup społecznych[4],
  • molestowanie[5],
  • odmawianie wynajmu nieruchomości[6],
  • odmawianie świadczenie usług[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Direct discrimination
  2. Paweł Rogaliński: Dyskryminacja w Polsce – raport. [dostęp 2012-10-15].
  3. Indirect discrimination
  4. Cevat Giray Aksoy, Christopher S. Carpenter, Jeff Frank, Matt L. Huffman: Gay Glass Ceilings: Sexual Orientation and Workplace Authority in the UK (ang.). IZA – Institute of Labor Economics. [dostęp 2018-08-12].
  5. What are some examples of discrimination?. [dostęp 2018-08-12].
  6. What are some examples of discrimination?. [dostęp 2018-08-12].
  7. Agata Szczerbiak: Sąd Najwyższy: Sprzeciw sumienia nie może usprawiedliwiać dyskryminacji (pol.). polityka.pl, 2018-06-14. [dostęp 2018-08-12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]