Dyskusja wikiprojektu:Biologia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Nieuźródłowione treści w hasłach do ewentualnego usunięcia[edytuj kod]

Poniżej znajduje się lista haseł, w których od dekady wiszą szablony {{fakt}}. Nie powinny wisieć w nieskończoność, więc pewnie w tym roku część treści oznaczonych tym szablonem będę usuwać. Może jednak da się niektóre treści zweryfikować i uródłowić. Wygenerowano PetScanem do głębokości 6 podkategorii z drzewa kategorii biologia. Sławek Borewicz, → odbiór 10:32, 2 sty 2022 (CET)Reply[odpowiedz]

PlanktonUrsula K. Le GuinGradualizmKorytarz ekologicznyOwsicaGruźlica człowiekaUkład oddechowyLeniwiec trójpalczastyOrygenesOsmozaZieleniceChihuahua (rasa psa)Alfred JarryWitamina B6Koń PrzewalskiegoBawełna (włókno)Pszenica orkiszMamba zielonaDalmatyńczykDrzewo poznania dobra i złaAdenozynaLiszaj płaskiImbir lekarskiPrątek gruźlicyJezioro KierskieJezioro StrzeszyńskieMichalina WisłockaWysalanie białekKurdybanWszechlek żeń-szeńSiatkówczakSzarańczowateHistaminaDrogi oddechoweProbiotykSterletStwardnienie rozsianeLancetnikJęczmienioweKostrzewoweKobiety na FalachOwsoweZebu indyjskieSekretynaNiedowagaWęgiel kostnyRekin wielorybiZespół AlportaMucha domowaResweratrolJęzycznik zwyczajnyCzepota puszystaWirus CoxsackieChlamydiePalczatkoweSkandaTularemiaDuplikacjaKompot (narkotyk)OstnicoweKrokodyl błotnyPłacz roślinPierre Teilhard de ChardinPasikonikowateWodzieńChromosom XNiedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowejProtanopiaWirus Epsteina-BarrMostek człowiekaNóżki ambulakralneAminoglikozydyUkierunkowana złożonośćJezioro TrackieRedykajny (jezioro)Jezioro StarodworskieRopa (medycyna)Kacza (dopływ Zatoki Gdańskiej)Koń ardeńskiUszanka kalifornijskaGłębokie Jezioro (gmina Kartuzy)Niedokrwistość Addisona-BiermeraSzczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiegoKomórka LangerhansaMoczówka prostaPyton tygrysiAnakonda zielonaPyton zielonyOsteocytDrapacz lekarskiLwi piesekOsuszkowateŻeglarz portugalskiMrowiszczak mrówkomirekSkocznik antylopiZgłębiec trzpiennikowatyMała epoka lodowaBielinek rzepnikAzorubinaZatoka szczękowa człowiekaZielononóżka kuropatwianaMundżak chińskiCitrofortunellaAutoprzeciwciałaCeruloplazminaAlergia pokarmowaLista ichtiozaurówAtrazynaAntylopowiec szablorogiOdonatrixPolska czerwona księga roślinSuperantygenTojeść rozesłanaSystematyka głowonogówMamba JamesonaPrakopytneĆwiczenia KeglaZespół von Hippla-LindauaGuz chromochłonnyPrzegroda przezroczystaInterleukina 13GralinowatePTENStopa końsko-szpotawaGojocefalReceptor insulinyChoroba ChagasaSyntaza tlenku azotuMeszkowateCefalFotoliazaAmeloblastynaZespół kociego okaElopteryksAtrezja nozdrzy tylnychNeurolizaKoticzak niedźwiedziowatyAphanerammaKrater ŚiwaPsy pierwotneDysplazja czaszkowo-trzonowaLatrodectusKiwi małyZapalenie mózgu von EconomoAgnieszka GrzybekFordonia krabożernaDoktryna Monro-KelliegoAnguis cephallonicaAghoriCutibacterium acnesLiścionos madagaskarskiWirusy onkogenneRude włosyWitold SławińskiStadnina koni w MosznejPromienisteParafiza (mózg)Kobiety w muzyceSaccharomycetesCenosarkPrzeciwciała anty-CCPJerzy VetulaniHolacanthus passerWąż wielkookiPolyplax insulsaWiertka złotawaHutia kubańskaSystematyka klonówGorączka QAmanda SimpsonŻyrafa masajskaNabłonek walcowatyNiealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątrobyTojowiec kondurangoStaurotypinae

Wikipedysta:Brudnopis gościnny/Hakorośl rozesłana[edytuj kod]

Może ktoś będzie zainteresowany poprawieniem. ~malarz pl PISZ 09:04, 5 sty 2022 (CET)Reply[odpowiedz]

  • Łatwiej zacząć od nowa – tu wymieszane są źródła wiarygodne (3) z niewiarygodnymi (reszta, tj. większość). Większa część artykułu nie ma wskazanego źródła lub brak pewności na czym bazuje. Treść chaotyczna – widać, że autor nie bardzo ma podstawy wiedzy o biologii, nazewnictwie naukowym, systematyce – wszystko poplątane z pomieszanym. Widziałem ten artykuł gdy powstał, ale miałem nadzieję, że więcej już go nie zobaczę... Kenraiz (dyskusja) 11:48, 5 sty 2022 (CET)Reply[odpowiedz]
  • To trzeba było usunąć od razu. Może coś jeszcze napiszą @Ignasiak, @Amaranta, którzy go też edytowali. ~malarz pl PISZ 15:26, 6 sty 2022 (CET)Reply[odpowiedz]

Triopsy a przekopnice[edytuj kod]

Mamy art Triops (nowy) i Przekopnice (starszy). Czy to są różne rzeczy czy to samo? Trzeba je chyba jakoś połączyć/powiązać, bo wydaje mi się, że są tam rozbieżności. @KamillaŚ, @Użytkownik0, @S.Czachorowski, @Kenraiz i kto tam jeszcze. Ciacho5 (dyskusja) 10:15, 26 lut 2022 (CET)Reply[odpowiedz]

@Ciacho5 Przekopnice to takson wyższej rangi (rząd), należy do niego jedna rodzina (więc jej odrębne opisywanie jest zbędne), która dzieli się na dwa rodzaje współczesne i kilka wymarłych. Te rodzaje, w tym Triops, zasługują na odrębne opisanie. Dla uporządkowania wystarczy z przekopnic wyrzucić wykazy gatunków i opisać klasyfikację do poziomu rodzajów. Kenraiz (dyskusja) 10:53, 26 lut 2022 (CET)Reply[odpowiedz]
Wbrew stanowi naszego artu przekopnice nie są na chwilę obecną taksonem monotypowym. Oprócz Triopsidae klasyfikowane są w Notostraca luzem kopalne rodzaje Apodites, Chenops, Jeholops. Przy czym przynależność tych dwóch ostatnich nie jest pewna, a opisane zostały w pracy:
  • T.A. Hegna, D. Ren (2010) Two new "notostracans", Chenops gen. nov. and Jeholops gen. nov. (Crustacea: Branchiopoda: ?Notostraca) from the Yixian Formation, northeastern China. Acta Geologica Sinica 84(4):886-894
W każdym razie na pewno taksony wymienione przez Ciacho5 to nie to samo. Carabus (dyskusja) 12:21, 26 lut 2022 (CET)Reply[odpowiedz]

Poprawny jest "przekopnice" w języku polskim. W artykule Triops nie ma nawet polskiej nazwy, to trudno uznać że jest nią "triops". Zostawić przekopnice a treść o rodzaj Triops dodać do przekopnic. Chyba, że ktoś zaproponije sensowną, polska nazwę. --Stanisław Czachorowski (dyskusja) 17:51, 3 kwi 2022 (CEST)Reply[odpowiedz]

Encyklopedyczne są wszystkie taksony rang podstawowych niezależnie od tego czy mają polską nazwę zwyczajową czy tylko naukową. Triops jako jeden z rodzajów przekopnic może/powinien mieć swoje hasło. W razie dużych konfuzji związanych z nazwami zwyczajowymi można, analogicznie jak zrobiono to w grzybach, preferować w nazwach artykułów nazwy naukowe, a zwyczajowe podawać tylko pomocniczo. Kenraiz (dyskusja) 20:25, 3 kwi 2022 (CEST)Reply[odpowiedz]

Pierwotniaki[edytuj kod]

Mamy na wikipedii dwa artykuły o tym samym Pierwotniaki i Protozoa (kiedyś był jeszcze protisty zwierzęce) i o dość podobnej treści. To ostatnie po części wynika z tego, że w obu wprowadziłem podobny tekst dwanaście lat temu i od tego czasu mało kogo te hasła zajmują. W jednym wisi do lat szablon sugerujący integrację, w drugim też wisiał, ale 10 lat temu zdjął go @Selso, argumentując "pierwotniaki i Protozoa to obecnie różne pojęcia". Przyznam, że mnie to nie przekonuje. Oczywiście, zawsze będą problemy w przypadku słów, które oznaczają konkretny takson w międzynarodowej nomenklaturze (tu: Protozoa, choć zakres tego taksonu w 1820 i 2020 są mocno rozbieżne, nie mówiąc o tym, co pomiędzy), lub nazwę mniej lub bardziej popularną (tu: pierwotniaki). W glonach często to generuje problemy, bo ta sama nazwa popularna (X-ice) obsługuje taksony o różnej randze (X-phyta, X-phyceae itd.), ale z racji bardzo dużej historycznej płynności taksonu Protozoa, myślę, że tu nie będzie to miało większego znaczenia. Przyznam, że nie wiem, co teraz mówią podręczniki i czy w ogóle jeszcze nazwa pierwotniaki robi tam za polską nazwę jakiegokolwiek taksonu (rzut okiem na Zintegrowaną Platformę Edukacyjną niewiele dał, poza wrażeniem, że teraz uczy się o protistach). Przynajmniej w encyklopedii pwn.pl Protozoa są zsynonimizowane z pierwotniakami. Czy naprawdę są podstawy do stwierdzenia, że pierwotniaki i Protozoa to rozbieżne pojęcia? Panek (dyskusja) 10:53, 1 mar 2022 (CET)Reply[odpowiedz]

Jeżeli pierwotniaki miałaby być innym pojęciem niż Protozoa to jaka miałaby być ich nazwa naukowa? Trzeba by znaleźć źródło podające przy nazwie zwyczajowej pierwotniaki inną nazwę łacińską, niesynonimiczną z Protozoa. Ja takiego nie kojarzę, a w starszych podręcznikach zoologii pierwotniaki omawiano powszechnie. Natomiast w podręcznikach szkolnych używa się od dwóch dekad głównie terminu protisty (eukariotyczne jednokomórkowce omawia się w jednym bloku), a w nowszych podręcznikach zoologii (np. Jura, Błaszak) już się tej grupy nie omawia (wypadła z królestwa zwierząt definitywnie). Carabus (dyskusja) 11:55, 1 mar 2022 (CET)Reply[odpowiedz]
Trzeba chyba jednak scalić te artykuły. Pozostają do ustalenia nazwy: Protista czy Protozoa i co z nazwą Pierwotniaki. Mnie chodziło tylko o to, że jest to nazwa tak popularna, że wikipedia powinna mieć art. pod tytułem Pierwotniaki. Choćby to był takson tylko historyczny, to powinien być ze względu na ogromne znaczenie. Nie musi być skategoryzowany w klasyfikacji taksonomicznej - ale powinien być. No chyba, że będzie to przekierowanie do Protozoa czy Protista, no ale wtedy pozostaje pytanie - to dlaczego tytułem ma być nazwa naukowa a nie polska ? Selso (dyskusja) 12:19, 1 mar 2022 (CET)Reply[odpowiedz]
Ja jestem za rozwiązaniem wg PWN - nazwa główna "pierwotniaki", której odpowiada nazwa międzynarodowa/naukowa "Protozoa" (w praktyce teraz tak jest, kiedy to "pierwotniaki" są powiązane z wikidanymi, a nasz artykuł Protozoa jest osamotniony). Rzeczywiście, był moment, kiedy w taksonomii Protozoa były prawie nieużywane (i w kladystyce nie da się ich wybronić), ale wróciły jako użyteczny worek na nie-chromista. Panek (dyskusja) 12:25, 1 mar 2022 (CET)Reply[odpowiedz]
jestem za. A co z nazwą Protista ? - synonim czy takson nadrzędny, do którego należą pierwotniaki ? Selso (dyskusja) 12:33, 1 mar 2022 (CET)Reply[odpowiedz]
Nadrzędny. Obecnie Protista = Protozoa + Chromista. Panek (dyskusja) 12:40, 1 mar 2022 (CET)Reply[odpowiedz]
jestem za Selso (dyskusja) 09:46, 3 mar 2022 (CET)Reply[odpowiedz]
Dobra, minął tydzień, więc kto miał się wypowiedzieć chyba to już zrobił. Przeniosłem trochę treści z Protozoa do pierwotniaki (w większości mojego autorstwa sprzed lat, więc nie ma wielkiej obawy o prawa autorskie), a potem zrobiłem przekierowanie. Natomiast przy obecnym ujęciu pierwotniaków/Protozoa, część ich tradycyjnej charakterystyki zdezaktualizowała się. Istnieją pierwotniaki wielokomórkowe (śluzowce), a wiele jednokomórkowców, w tym podręcznikowy pantofelek, nie są teraz pierwotniakami, tylko chromistami. W tym świetle poza częścią systematyczno-historyczną, duża część artykułu jest pobieżna, wyrywkowa i niekoniecznie na temat (a na dodatek jako dość podręcznikowo szkolna - nie ma źródeł). Na razie jednak ręka mi się waha przed wycięciem tej części, ale jeżeli ktoś ma taką ochotę, nie będę protestował. Panek (dyskusja) 10:41, 8 mar 2022 (CET)Reply[odpowiedz]

Nazwy wirusów na polskiej wikipedii[edytuj kod]

Nazwy naukowe wirusów ustala Międzynarodowy Komitetu Taksonomii Wirusów (ICTV. Selim Kryczyński podjął próbę ustalenia polskich nazw wirusów z zakresu fitopatologii (tytuł: Klasyfikacja wirusów roślin uznanych oficjalnie przez ICTV z propozycjami polskich nazw tych wirusów). Jest dostępna na internecie, ale jest nielinkowalna (przynajmniej ja tego nie potrafię). Polskie nazwy podaje też strona [Wirusy roślin w aktualnym układzie taksonomicznym https://www.researchgate.net/publication/338493735_WIRUSY_ROSLIN_W_AKTUALNYM_2017_UKLADZIE_TAKSONOMICZNYM_ICTV_Z_PROPOZYCJAMI_POLSKICH_NAZW_GATUNKOW_CZESC_2_WIRUSY_O_GENOMIE_W_POSTACI_dsRNA_ssRNA_O_ANTYSENSOWNEJ_-_LUB_AMBISENSOWNEJ_-_ORIENT], ale na necie jest tylko część 2.

Mam pytanie; Czy na polskiej wikipedii za tytuły artykułów o wirusach przyjąć nazwę naukową, czy polską ? Chodzi o wirusy powodujące choroby roślin. W opracowaniach z zakresu fitopatologii, rolnictwa i biologii molekularnej preferowana jest nazwa naukowa. Selso (dyskusja) 06:45, 6 sie 2022 (CEST)Reply[odpowiedz]

  • Zasadniczo standardem jest w całej pl.wikipedii we wszelkich tematach stosowanie polskich nazw w przypadkach, gdy są dla nich wiarygodne źródła. Grzyby stały się chyba jedynym wyjątkiem. Odstąpić od tworzenia haseł dla polskich nazw można by, gdyby podobnie jak w przypadku grzybów, nazewnictwo polskojęzyczne mocno "rozjeżdżało się" z ujęciami taksonomicznymi, wprowadzając więcej zamieszania niż pożytku. Nie wiem, jak jest z wirusami, ale wskazane publikacje sugerują, że środowisko naukowe stara się pilnować zgodności mianownictwa zwyczajowego z taksonomią naukową. Kenraiz (dyskusja) 07:20, 6 sie 2022 (CEST)Reply[odpowiedz]
  • Polską, jak w przypadku organizmów żywych Mpn (dyskusja) 07:23, 6 sie 2022 (CEST)Reply[odpowiedz]
    • Dobrze, zatem będę podawał polskie nazwy. Będę je brał z cytowanych prac na necie. Wyglądają na wiarygodne. Selso (dyskusja) 07:52, 6 sie 2022 (CEST)Reply[odpowiedz]