Dywizja Jazdy (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy Dywizji Jazdy istniejącej w 1920 roku. Zobacz też: inne dywizje jazdy.
Dywizja Jazdy
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1920
Rozformowanie 1920
Dowódcy
Pierwszy gen. ppor. Jan Romer
Ostatni gen. ppor. Jan Sawicki
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk Jazda

Dywizja Jazdy (DJ) – wielka jednostka jazdy Wojska Polskiego.

Dywizja została sformowana pośpiesznie. Wzięła udział w wyprawie kijowskiej i zagonie na Koziatyn.

Walki dywizji[edytuj | edytuj kod]

25 kwietnia 1920 nad ranem dywizja przeszła przez most na Słuczy. Pierwszą bitwę stoczył 9 pułk z kawalerią przeciwnika zdobywając m. Prutówka. W ciągu dnia pokonano 73 km. Następnego dnia dywizja wyszła na linię toru kolejowego ŻytomierzBerdyczów tocząc walkę z bolszewickim pociągiem pancernym.

Walki o Koziatyn[edytuj | edytuj kod]

Spieszeni szwoleżerowie uderzyli na dworzec kolejowy. Jednocześnie 14, 6 i 1 pułk zdobywały dworzec towarowy i znajdujące się na nim pociągi. Rano 27 kwietnia 1920 kolejowy węzeł koziatyński został opanowany. Zagon na Koziatyn był, obok walk o Malin, Berdyczów i Żytomierz znaczącym wydarzeniem militarnym, które to doprowadziło do ogólnej porażki sił rosyjskich na Ukrainie. Droga na Kijów była otwarta. Za zdobycie miasta dywizja otrzymała pochwałę od Naczelnego Wodza, który specjalnie przybył do miasta by podziękować ułanom. Zdobyto wówczas: 27 dział, 176 karabinów maszynowych, samochód pancerny, 3 samoloty, 120 parowozów, 3000 wagonów z ładunkiem i 45 koni.

Kolejne boje[edytuj | edytuj kod]

1 maja 1920 spod Koziatyna dywizja rozpoczęła marsz przez Różyn, Skwirę i Fursy-Szamrajówkę uderzając na Białą Cerkiew. Tu oddziały dywizji współdziałały z ułanami III Brygady Jazdy działającej z kierunku Chwastowa. Po przejściu przez Białą Cerkiew dywizja, mając w szpicy 9 pułk, maszerowała na Szkarówkę, Trock i Ostrów, zdobywając Rokitno. Podjazdy dotarły aż do Werbówki i Kahorlika. Dywizji wspólnie z III BJ szerokim frontem uderzyła na południe. V Brygada zajęła Kahorlik wychodząc nad Dniepr. Pod Szubówką pułki 1 i 16 w szarży biorą do niewoli ok. 1000 jeńców i zdobywają 9 dział. 10 maja 1920 podjazd 1 pułku wkracza do Kaniowa. Nieprzyjaciel wycofał się na Roś i Dniepr, gromadząc się w Czerkasach i Cwietkowie.

W działaniach odwrotowych[edytuj | edytuj kod]

14 maja 1920 rozpoczęła się wielka ofensywa rosyjska na froncie północnym. W działaniach dywizji następuje przełom. Wobec spodziewanego uderzenia Budionnego, dywizja otrzymuje rozkaz cofnięcie się i utworzenia ugrupowania do przeciwuderzenia. Nieprzyjaciel zaczyna przeważać. Szwadrony rozpoczynają działalność rozpoznawczą, szukając styczności z odzyskującym impet bojowy przeciwnikiem. Dywizja przechodzi do odwodu 2 Armii (3 Armia stoi jeszcze na Dnieprze i na przedmościu kijowskim). W tym też czasie odchodzi od dywizji III Brygada. Od 26 maja trwają walki odwrotowe. Dywizja opuszcza Rokitno nie dopuszczając do przerwania ugrupowań własnych. Meldunki lotnicze doniosły o ruchu 12-tysięcznej grupy kawalerii przeciwnika. 27 i 28 maja dywizja cofa się poza linię piechoty. 29 maja dochodzi do kawaleryjskich walk w okolicy Bereznej i Wołodarki. Dążąc do zamknięcia luki między Skwirą a Białą Cerkwią, dywizja stoczyła ponowną bitwę pod Rohoźną odbijając miejscowość i zdobywając ponownie Hajworono i Pietraszówkę. W bitwie tej, rozegranej przy dużym udziale artylerii, sztab gen. Karnickiego stał na wzgórzu 213. Na wzgórzu 206 widać było sztab dywizji nieprzyjacielskiej. Rosjan ścigano w kierunku na Rude Sioło i Pohreby, gdzie należało opanować przeprawę na Rosi. Meldunek lotnika doniósł jednak o przerwaniu polskiego frontu pod Bystrzykiem. Dywizja musiała przerwać natarcie i wycofać się pod Nowochwastów. Rosjanie natychmiast ruszyli do przeciwnatarcia atakując z Rubczanki i Rudego Sioła przeprawiającą się dywizję. Wywiązała się jedna z większych bitew kawaleryjskich tej wojny. W jej wyniku dywizja została odepchnięta przez sowieckie 4 i 14 dywizje ku północy, nie mogąc wypełnić zadania w Nowochwastowie.

Organizacja dywizji wiosną 1920[edytuj | edytuj kod]

Dywizja w chwili wejścia do walki liczyła ok. 3 tys. szabel oraz posiadała 65 karabinów maszynowych i 16 dział.

Dowódcy dywizji[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Księga jazdy polskiej pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza, Warszawa 1936, Reprint, Bellona Warszawa 1993