Dzbanecznik radży

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dzbanecznik radży
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina dzbanecznikowate
Rodzaj dzbanecznik
Gatunek dzbanecznik radży
Nazwa systematyczna
Nepenthes rajah Hook. f.
Trans. Linn. Soc. London 22:421, t. 72. 1859[3]
Mapa zasięgu
zasięg występowania na mapie
Kategoria zagrożenia
Status iucn2.3 EN pl.svg
zagrożony (IUCN 2.3)

Dzbanecznik radży (Nepenthes rajah) – gatunek rośliny mięsożernej z rodziny dzbanecznikowatych. Występuje endemicznie w górach Borneo.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Dzbanecznik radży rośnie na górach Kinabalu i Tamboyukon w północnej części Borneo, w malezyjskiej prowincji Sabah. Rośnie na glebach serpentynowych, na wysokościach od 1500 do 2650 m n.p.m. Większość lub nawet cała populacja żyje na terenach objętych ochroną, w Parku Narodowym Kinabalu[1].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Liść pułapkowy o długości 41 cm

Roślina ta ma liście pułapkowe o kształcie dzbanka z klapą chroniącą przed deszczem, za pomocą których łapie ofiary – głównie owady. Ten dzbanecznik ma szczególnie duże liście pułapkowe, które osiągają ponad 40 cm długości[4].

Symbioza[edytuj | edytuj kod]

Roślina ta, oprócz chwytania owadów, uzupełnia składniki odżywcze w jeszcze jeden sposób. Wytwarza ona nektar o owocowym zapachu, bogaty w cukry, który wabi tupaje górskie i szczury wierchowe. Relacja między dzbanecznikiem a tymi ssakami ma charakter mutualistyczny: zwierzęta podczas wizyt pożywiają się nektarem i równocześnie defekują do dzbanka, dostarczając roślinie substancje mineralne. Tupaja górska odwiedza roślinę wyłącznie w dzień, podczas gdy szczury wierchowe przeważnie nocą. Tego rodzaju symbioza jest znana wyłącznie dla tego i dwóch innych borneańskich dzbaneczników: dzbanecznika wielkolistnego (N. macrophylla) i N. lowii, które także wykorzystują odchody tupaj[5][6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Aplin, K. & Lunde, D. 2008, Rattus baluensis [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015, wersja 2015.4, DOI10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T19323A8852834.en [dostęp 2015-12-29] (ang.).
  2. Taxon: Nepenthes rajah Hook. f.. Germplasm Resources Information Network (GRIN), 2003-03-05. [dostęp 2015-12-29].
  3. J.D. Hooker. On the Origin and Development of the Pitchers of Nepenthes, with an Account of some new Bornean Plants of that Genus. „Transactions of the Linnean Society of London”. 22, s. 421, 1859 (ang.). 
  4. Hamilton, G.: The Sabah Society Mesilau Trip, March 26–27, 2011 (ang.). The Sabah Society, 2011. [dostęp 2015-12-29].
  5. K. Wells, M.B. Lakim, S. Schulz & M. Ayasse. Pitchers of Nepenthes rajah collect faecal droppings from both diurnal and nocturnal small mammals and emit fruity odour. „Journal of Tropical Ecology”. 27 (4), s. 347–353, 2011. DOI: 10.1017/S0266467411000162 (ang.). 
  6. M. Greenwood, C. Clarke, C.C. Lee, A. Gunsalam & R.H. Clarke. A unique resource mutualism between the giant Bornean pitcher plant, Nepenthes rajah, and members of a small mammal community. „PLOS ONE”. 6 (6), s. e21114, 2011.. DOI: 10.1371/journal.pone.0021114 (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]