Działko Becker
 Działko Becker na eksperymentalnej podstawie przeciwlotniczej | |
| Państwo | |
|---|---|
| Producent |
Becker Stahlwerke, MAN, Spandau |
| Rodzaj | |
| Zasada działania |
odrzut zamka swobodnego z wyrzutem |
| Historia | |
| Prototypy |
1916 |
| Produkcja |
1918 |
| Wyprodukowano |
ponad 500 |
| Dane techniczne | |
| Kaliber |
20 mm |
| Liczba luf |
1 |
| Nabój |
20×70 mm RB |
| Zasilanie |
magazynek pudełkowy |
| Magazynek |
15 lub 10 naboi |
| Wymiary | |
| Długość |
137 cm |
| Długość lufy |
80 cm |
| Masa | |
| broni |
35 kg (wersja M2), 42 kg (M3) |
| Inne | |
| Prędkość pocz. pocisku |
480 m/s |
| Szybkostrzelność teoretyczna |
250–350 strz./min |
| Dane operacyjne | |
| Użytkownicy | |
 Cesarstwo Niemieckie
| |
Działko Becker – pierwsze w pełni automatyczne działko użyte do uzbrojenia samolotu, kalibru 20 mm, wprowadzone do służby w końcu I wojny światowej. W celu zmniejszenia masy broni, wykorzystano w niej zasadę działania opartą o wyrzut zamka swobodnego. Dalszy rozwój konstrukcji Becker Stahlwerke doprowadził do powstania sławnego działka Oerlikon.
Zasada działania
edytujBroń działająca na zasadzie wyrzutu zamka swobodnego różni się od typowego zamka swobodnego, odpalenie spłonki następuje, gdy zamek wciąż porusza się do przodu wewnątrz komory zamkowej[a]. Dzięki temu część energii odrzutu zużywana jest na wyhamowanie i zatrzymanie zamka, a dopiero potem na nadanie mu ruchu wstecz. Zamek może mieć kilkukrotnie mniejszą masę niż klasyczny zamek swobodny, który utrzymuje zamknięcie komory wyłącznie dzięki bezwładności wynikającej z dużej masy[1][2][3].
Wadą tego typu konstrukcji jest konieczność użycia prostych łusek o kryzie zmniejszonej względem średnicy łuski i stosunkowo długiej komory nabojowej, w której porusza się nabój w czasie strzału. Broń wymaga też amunicji o właściwie dobranej masie pocisku i ciśnieniu gazów prochowych, oraz smarowania łusek, by zapobiec ich zakleszczaniu się[2][3].
Historia
edytujSystem został opatentowany w 1913 roku przez inżyniera Reinholda Beckera, właściciela zakładów Becker Stahlwerke. Bronią zainteresowały się niemieckie siły powietrzne i choć pierwsze próby, które odbyły się w 1915, były nieudane, postanowiono rozwijać system dalej. Zaletą konstrukcji była jej prostota i mała masa (30 kg bez magazynka). Zasilanie odbywało się z magazynków rzędowych na 15 lub 10 naboi (dłuższy po załadowaniu ważył 5 kg). Ponieważ działko strzelało z otwartego zamka, nie nadawało się do synchronizacji – produkowane było w wersji dla strzelców pokładowych, z podwójnym chwytem z tyłu i dwoma spustami, jednym dla ognia ciągłego, a drugim – pojedynczego[3].
Działko M2 miało długość 137 cm, z czego 80 cm stanowiła lufa. Zasilane było nabojem 20×70 mm RB. Przy wsparciu arsenału Spandau zakłady Beckera dopracowały działko na tyle, że w lipcu 1916 roku otrzymały kontrakt na 120 sztuk, a w sierpniu przeprowadzono próby polowe. Po rozwiązaniu problemów z dosyłaniem naboi, w listopadzie działko wersji 2 (M2) uznano za wystarczająco dopracowane, by przystąpić do produkcji seryjnej. Zakłady Beckera miały budować działka M2 dla sił powietrznych, a Spandau M3 dla wojsk lądowych. Wersje różniły się masą i szybkostrzelnością: M2 ważyło 35 kg i strzelało z szybkością 300 strzałów na minutę, a M3 – odpowiednio 42 kg i 250 strz./min[3] Prędkość wylotowa pocisku wynosiła 480 m/s[4].
Nie jest jasne, ile działek wyprodukowano. Zakłady Beckera zbudowały 111, a MAN – podobno 480 w wersji lotniczej. Po kapitulacji Niemiec, alianci odnaleźli 362 sztuki, z czego ok. 1/3 wykorzystywały siły lądowe, jako działa przeciwlotnicze i przeciwpancerne[3]. Po wojnie Becker sprzedał swój patent zakładom SEMAG, które stworzyły wersję strzelającą silniejszym nabojem 20×100 mm RB. W 1924 roku patenty przeszły w ręce firmy Oerlikon, której kolejna wersja rozwojowa, na nabój 20×110 mm RB, po dalszych ulepszeniach, była używana w czasie II wojny światowej i jest w służbie do dnia dzisiejszego[5]. Licencyjna wersja działka Oerlikona była wykorzystywana na samolotach Luftwaffe jako działko MG FF[6].
Konstrukcja
edytujDziałko miało lufę przymocowaną do chwytów mocujących do podstawy. Do lufy przymocowana była na stałe cylindryczna komora zamkowa, z gniazdem magazynka od góry i otworem wylotowym dla łusek od spodu. Na końcu komory zamkowej znajduje się mechanizm spustowy, bezpiecznik i amortyzator. Wszystkie te części są nieruchome. Lufa jest częściowo okryta tuleją, wewnątrz której znajduje się sprężyna powrotna. Jeden koniec sprężyny opiera się na kołnierzu na lufie, a drugi na kołnierzu w tulei. Kołnierz ten jest połączony przez czopy przechodzące w wycięciach w komorze zamkowej z zamkiem. Zamek ma iglicę poruszaną przez mechanizm przegubowy. Podczas ruchu zamka do przodu, ramię mechanizmu zaczepia o występ w komorze zamkowej i powoduje wysunięcie iglicy, która odpala nabój[7].
Użycie
edytuj.jpg)
Wczesny model (typ 1) działka Beckera został zamontowany, prawdopodobnie jako demonstrator technologii, na samolocie Gotha G.I (nr B. 1092/14) na wiosnę 1915 roku, zanim jeszcze broń została dopracowana. Podczas testów polowych w 1917 roku w działka typ 2 wyposażono samolot piechoty Albatros J.I (nr 710/17), a także na AEG J.I. Maszyna tego typu została zestrzelona i rozbiła się za linią frontu – nieuszkodzone działko wpadło w ręce francuskie i zostało poddane badaniom[4].
Innym samolotem, na których eksperymentowano z działkiem Beckera był AEG G.IV (oznaczanym AEG G.IVK, od kanone, niem. „działo”). Montowano na nim te działka w rodzaju wczesnej wieżyczki strzeleckiej pod dziobem samolotu, lub bardziej konwencjonalnie – w otwartym stanowisku, także na dziobie maszyny. Na bombowcu Friedrichshafen G.IIIA instalowano Beckery na otwartym stanowisku strzelca/obserwatora na dziobie, inną propozycją była wieżyczka strzelecka pod brzuchem maszyny. Testowano je także na samolocie Hansa-Brandenburg W.19 i przewidziano dla projektowanej maszyny Hansa-Brandenburg W.35[4]. Dwa działka trafiły na wyposażenie zeppelina marynarki niemieckiej L 70, dla obrony przed brytyjskimi myśliwcami, ale nie zapobiegły jego zestrzeleniu (na pokładzie L 70 zginął główny dowódca niemieckich sterowców Peter Strasser)[8].
Działka, które trafiły na front jako artyleria przeciwpancerna nie sprawdziły się w warunkach wojny okopowej, były trudne w użyciu i celowaniu[9].
Początkowo działko Beckera strzelało wyłącznie pociskami pełnymi, by zadość uczynić wymaganiom deklaracji petersburskiej, ale pod koniec wojny opracowano doń amunicję wybuchową i ze smugaczem[4].
Uwagi
edytuj- ↑ Stąd angielska nazwa tego typu systemu: advanced primer blowback (API), dosł. „zamek swobodny z przyspieszoną [inicjacją] spłonki”.
Przypisy
edytuj- ↑ Michał Kochański MON: Od balisty do działa atomowego. Warszawa: MON, 1965, s. 123.
- ↑ a b Williams 2000 ↓, s. 64.
- ↑ a b c d e Williams i Gustin 2003 ↓, s. 89.
- ↑ a b c d Harry Woodman: Early Aircraft Armament: The Aeroplane and the Gun Up to 1918. Smithsonian Institution Press, 1989, s. 221–223. ISBN 978-0-87474-994-6.
- ↑ Williams i Gustin 2003 ↓, s. 90.
- ↑ Williams 2000 ↓, s. 66.
- ↑ Becker-Semag-Oerlikon Automatic Aircraft Cannons. W: George M. Chinn: The Machine Gun History, Evolution, and Development of Manual, Automatic, and Airborne Repeating Weapons. T. 1. Bureau of Ordnance Department of the US Navy, 1951, s. 512–514. (ang.).
- ↑ Arch Whitehouse: The Zeppelin fighters. Garden City: Doubleday, 1966, s. 266–268.
- ↑ Terry Gander: Anti-tank weapons. Marlborough: Crowood Press, 2000, s. 13. ISBN 1-86126-259-0.
Bibliografia
edytuj- Anthony G. Williams, Emmanuel Gustin: Flying Guns: World War I and its Aftermath 1914–32. Ramsbury: Airlife, 2003. ISBN 1-84037-396-2.
- Anthony G. Williams: Rapid Fire: The Development of Automatic Cannon and Heavy Machine Guns for Armies, Navies, and Air Forces. Airlife Publishing, Ltd, 2000. ISBN 978-1840371222.