Działoszyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Działoszyce
Kościół św. Trójcy
Kościół św. Trójcy
Herb
Herb Działoszyc
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat pińczowski
Gmina Działoszyce
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1409
Burmistrz Zdzisław Józef Leks
Powierzchnia 1,92[1] km²
Populacja 
• liczba ludności
• gęstość

991[1]
516 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 41
Kod pocztowy 28-440
Tablice rejestracyjne TPI
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Działoszyce
Działoszyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Działoszyce
Działoszyce
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Działoszyce
Działoszyce
Ziemia 50°21′54″N 20°21′09″E/50,365000 20,352500
TERC
(TERYT)
3263408014
Urząd miejski
ul. Skalbmierska 5
28-440 Działoszyce
Strona internetowa
Pozostałości do synagodze żydowskiej w Działoszycach
Ruiny synagogi żydowskiej w Działoszycach

Działoszycemiasto położone w południowej Polsce, w woj. świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Działoszyce. Położone nad rzeką Nidzicą (lewy dopływ Wisły), przy DW768.

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 991 mieszkańców.

Historia[edytuj]

Fragment miejskiej zabudowy
Schody prowdzące do kościoła św. Trójcy

Pierwsza wzmianka o Działoszycach pochodzi z 1220.[2] Osada położona była na szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa przez Skalbmierz i Wiślicę. Działoszyce rozwijały się dzięki protekcji biskupa Iwona Odrowąża. W czasach Kazimierza Wielkiego miały ok. 430 mieszkańców. W 1409 król Władysław Jagiełło nadał osadzie prawa miejskie. Ród Ostrogskich do których należało miasto, otrzymał przywilej na pobieranie opłat mostowych od kupców wielkopolskich. Działoszyce były ośrodkiem rzemieślniczym i handlowym. Rozwijały się tu garbarstwo i olejarstwo, a w późniejszym okresie sukiennictwo. W 1629 w mieście było 13 rzemieślników. Znajdowały się tu młyn i stępa napędzane przez dwa koła wodne. W 1662 Działoszyce miały 468 mieszkańców. W 1788 – 159 domów i 720 mieszkańców. Miasto posiadało przywilej na odbywanie 12 jarmarków w ciągu roku.

W 1795, w następstwie III rozbioru, Działoszyce znalazły się na dwanaście lat w zaborze austriackim. W okresie 1807-1815 należały do Księstwa Warszawskiego, by w 1815, na ponad sto lat przejść pod zabór rosyjski. Pozostawanie blisko granicy z Austrią i Rzeczpospolitą Krakowską, w dogodnym dla handlu obszarze, sprawiło, iż w „lwim grodzie” znacznie nasiliło się osadnictwo żydowskie. Lokalizacja sprzyjała nie tylko handlowi, ale również i o wiele bardziej opłacalnemu przemytowi, miasto bogaciło się coraz bardziej[3].

W 1820 liczba ludności miasta wynosiła już 1692 osoby. Wśród nich było 436 chrześcijan i 1256 Żydów (74%). Pierwsi trudnili się głównie rzemiosłem i rolnictwem, drudzy zajmowali się przede wszystkim handlem[3]. W 1827 Działoszyce miały 1735 mieszkańców, w 1857 – 3000, a w 1879 już 5170 osób[3]. W 1894 wybuchła epidemia cholery, w wyniku której zmarło 126 osób, w większości Żydzi[4].

W 1899, spośród ogólnej liczby 5170 mieszkańców, 4673 (90%) było Żydami[5]. Zajmowali się przeważnie przemysłem i handlem. W mieście działało w tym czasie 6 garbarni, 3 cegielnie, 2 olejarnie, 2 fabryki świec, kopalnia gipsu oraz kaflarnia.

Tablica upamiętniająca działania Armii Krajowej w Działoszycach

W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Działoszycach handlowano zbożem, drobiem oraz trzodą chlewną. Funkcjonowało tu także kilka małych zakładów przemysłowych. M.in. olejarnia, kaflarnia, garbarnia oraz 3 młyny. Liczba mieszkańców malała z powodu konkurencji większych zakładów przemysłowych położonych w sąsiednich ośrodkach, a także problemów komunikacyjnych. W 1921 miasto miało 6755 mieszkańców. Do 1939 liczba ta zmalała do 5872. W czasie okupacji hitlerowskiej zagładzie uległa cała ludność żydowska miasteczka. W 1946 Działoszyce miały już zaledwie 2506 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Działoszyc w 2014 roku[6].


Piramida wieku Dzialoszyce.png

Zabytki[edytuj]

Ruiny synagogi oraz postument ustawiony z okazji 600-lecia nadania praw miejskich (1409-2009 r.), z herbem Działoszyc
Wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A/629 z 11.02.1967)[7].
  • Zrujnowana synagoga, z 1852 przy ul. Krasickiego (nr rej.: A/630 z 4.01.1988)[7].
  • Cmentarz z XIX wieku, z kaplicą grobową rodziny Michalskich.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. A. Sznajderski: Pomniki pamięci. Tuchów: 2003, s. 220.
  3. a b c Historia społeczności żydowskiej, dzialoszyce.info.
  4. „Gazeta Kielecka”. 66, 1894. 
  5. A. Sabor, Sztetł: Śladami żydowskich miasteczek. Kraków: 2005, s. 12-13.
  6. http://www.polskawliczbach.pl/Dzialoszyce, w oparciu o dane GUS.
  7. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 31 marca 2016. [dostęp 2015-12-22]. s. 48.

Bibliografia[edytuj]

  1. Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967.
  2. Krzysztof Urbański: Gminy żydowskie małe w województwie kieleckim w okresie międzywojennym. Kielce: Muzeum Narodowe w Kielcach; F.P.H.U. „XYZ”, 2006, s. 76-84. ISBN 83-89995-06-9.

Linki zewnętrzne[edytuj]