Dziećmarów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziećmarów
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat głubczycki
Gmina Baborów
Wysokość 275–280 m n.p.m.
Liczba ludności (2010) 252
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-120
Tablice rejestracyjne OGL
SIMC 0491067
Położenie na mapie gminy Baborów
Mapa lokalizacyjna gminy Baborów
Dziećmarów
Dziećmarów
Położenie na mapie powiatu głubczycki
Mapa lokalizacyjna powiatu głubczycki
Dziećmarów
Dziećmarów
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Dziećmarów
Dziećmarów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dziećmarów
Dziećmarów
Ziemia50°11′57″N 17°57′14″E/50,199167 17,953889

Dziećmarów (dawniej Dziećmarowy, cz. Dětmárov, niem. Dittmerau) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Baborów.

W latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa opolskiego.

Dziećmarów jest najwyżej położonym miejscem w gminie. Powierzchnia miejscowości wynosi 9,7 km², z czego większą część stanowią użytki rolne[1].

Nazwa[edytuj]

Heinrich Adamy w swoim spisie nazw miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu wywodzi nazwę Dziećmarowa od pierwotnej staropolskiej nazwy, mającej swój źródłosłów w połączeniu słów „dziecko” oraz „moru[2]. Adamy jako najstarszą nazwę wymienia Dzieczmorów, podając jej znaczenie Kindersterbe (pol. umieranie dzieci)[2]. Nazwa nawiązuje być może do historycznego wydarzenia związanego z zarazą moru, w wyniku której śmierć poniosły dzieci. Została ona później fonetycznie zgermanizowana na Dittmerau[2] i wywodzona przez Niemców od imienia Ditmar lub Dziećmar.

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Dzieczmorow oraz nazwą zgermanizowaną Dittmerau[3].

Historia[edytuj]

Nazwa Dziećmarów po raz pierwszy zanotowana została w 1263. Miejscowość ta pierwotnie należała do księstwa kozielskiego, a w 1311 poprzez kupno od ówczesnego posiadacza Jana Czesnitza stała się własnością Joannitów z Grobnik. W Dziećmarowie nie istniał majątek. Prawdopodobnie była to miejscowość oczynszowana. Najstarsza wzmianka o kościele pochodzi z 1307.

Do 1660 parafia była filią parafii Babice. W 1668 erygowano parafię, której grunty wynosiły 25 ha. W wyniku pożaru w 1785 spłonęła część miejscowości wraz z kościołem. W 1786 kościół oraz część Dziećmarowa uległy spaleniu. W ciągu trzech kolejnych lat zbudowano nowy barokowy kościół pod wezwaniem św. Archanioła Michała z fundacji joannitów, barokowo-klasycystyczny, który w latach 1896–1897 zmodernizowano i powiększono poprzez dobudowę kaplicy. Przed wybuchem II wojny światowej kościół ten pomalowano i założono nowe organy. W marcu 1945 kościół został trafiony bombą i zrównany z ziemią. Poświęcenie nowo wybudowanego kościoła dokonał ks. Adm. A. Kominek w 1949. Z Dziećmarowa pochodził Biskup Anastazy Sedlag (1787–1856), od 1833 bp chełmiński.

W 1723 w miejscowości był sołtys, 24 chłopów, 24 chałupników. Struktura mieszkańców Dziećmarowa uległa zmianie i w 1783 miejscowość zamieszkiwało: 26 chłopów, 29 małorolnych, 46 chałupników. W 1910: 22 chłopów, 76 małorolnych, 32 chałupników. Grunty rolne wynosiły 846 ha. Liczba mieszkańców Dziećmarowa wynosiła: 1783 rok – 646; 1845 – 718; 1880 – 857; 1910 – 979. Po I wojnie światowej liczba mieszkańców wynosiła 731. Na frontach I wojny światowej poległo 37 mężczyzn z Dziećmarowa.

W 1942 w miejscowości mieszkało 719 mieszkańców. W 1880 doszło do komasacji pól. Od 1895 miejscowość posiadała kasę oszczędnościowo-pożyczkową, a od 1889 funkcjonował Związek Kombatantów. Na pieczęci Dziećmarowa widnieje bogini sprawiedliwości z wagą i mieczem. Kaplica św. Jana istnieje w miejscowości od czasu pożaru jaki miał miejsce w 1780. Szkoła w Dziećmarowicach istniała najprawdopodobniej od czasu, kiedy Babice stały się samodzielną parafią. W 1833 zniesiono starą drewnianą szkołę, budując w jej miejsce nową – dwuklasową. Obszar gruntów szkolnych wynosił 6,44 ha. W 1910 założono wiejską szkołę dokształcającą. W 1898 przy drodze w stronę Grobnik założono nowy 1,25-hektarowy cmentarz. Na miejscu starego cmentarza w 1900 zbudowano kaplicę Góry Oliwnej. W 1938 postawiono wieżę ciśnień, a w 1923 zelektryzowano Dziećmarów. W 1924 na wieży kościelnej założono nowe dzwony, które wcześniej usunięto i wykorzystano na potrzeby I wojny światowej. W wyniku działań wojennych w marcu 1945 wieś została zniszczona w 50%.

Do głosowania podczas plebiscytu na Górnym Śląsku uprawnionych było w Dziećmarowie 579 osób, z czego 449, ok. 77,5%, stanowili mieszkańcy (w tym 447, ok. 77,2% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 569 głosów (ok. 98,3% uprawnionych), w tym 569 (100%) ważnych; za Niemcami głosowało 559 osób (ok. 98,2%), a za Polską 10 osób (ok. 1,8%)[4].

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • kościół par. pw. św. Michała Archanioła, z 1786 roku, 1895 r.
  • dom nr 16 a, d. 15, z poł. XIX w.
  • dom nr 79, z poł. XIX w.

Przypisy

  1. Interaktywna Mapa Miasta i Gminy Baborów
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 78.
  3. Johann Knie 1830 ↓, s. 112.
  4. Odpis urzędowego dziennika Komisji Międzysojuszniczej Rządzącej i Plebiscytowej na Górnym Śląsku w Opolu „Journal Officiel de Haute-Silésie” Nr. 21 z dnia 7-go maja 1921 r., zawierającego wyniki plebiscytu na Górnym Śląsku.. Katowice: Biuro Sejmu Śląskiego, 1932-10-10, s. 16. [dostęp 2015-02-12]. (fr. • pol.)
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 25.11.2012]. s. 19.

Bibliografia[edytuj]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzne[edytuj]