Dziećmarów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dziećmarów
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat głubczycki
Gmina Baborów
Wysokość 275–280 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 249
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-120
Tablice rejestracyjne OGL
SIMC 0491067
Położenie na mapie gminy Baborów
Mapa lokalizacyjna gminy Baborów
Dziećmarów
Dziećmarów
Położenie na mapie powiatu głubczyckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu głubczyckiego
Dziećmarów
Dziećmarów
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Dziećmarów
Dziećmarów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dziećmarów
Dziećmarów
Ziemia50°11′57″N 17°57′14″E/50,199167 17,953889

Dziećmarów (dawniej Dziećmarowy, cz. Dětmárov, niem. Dittmerau[1]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Baborów.

Dziećmarów jest najwyżej położonym miejscem w gminie. Powierzchnia miejscowości wynosi 9,7 km², z czego większą część stanowią użytki rolne, a na terenie sołectwa eksploatowane jest ujęcie wody, z którego zaopatrywana jest większa część gminy[2].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa dzierżawcza Dziećmarów wywodzi się od niemieckiego imienia Ditmar, prawdopodobnie zasadźcy wsi[3].

Heinrich Adamy w swoim spisie nazw miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu wywodzi nazwę Dziećmarowa od pierwotnej staropolskiej nazwy, mającej swój źródłosłów w połączeniu słów „dziecko” oraz „moru[4]. Adamy jako najstarszą nazwę wymienia Dzieczmorów, podając jej znaczenie Kindersterbe (pol. umieranie dzieci)[4]. Nazwa nawiązuje być może do historycznego wydarzenia związanego z zarazą moru, w wyniku której śmierć poniosły dzieci. Została ona później fonetycznie zgermanizowana na Dittmerau[4] i wywodzona przez Niemców od imienia Ditmar lub Dziećmar.

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Dzieczmorow oraz nazwą zgermanizowaną Dittmerau[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość i kościół po raz pierwszy wzmiankowanoa w 1307 roku jako Ditmari villa[3]. Miejscowość ta należała później do księstwa kozielskiego. W 1311 poprzez kupno od ówczesnego posiadacza Jana Czesnitza stała się własnością Joannitów z Grobnik[6]. W Dziećmarowie nie istniał majątek. Prawdopodobnie była to miejscowość oczynszowana.

Do 1660 miejscowy kościół był filią parafii Babice w diecezji ołomunieckiej. W 1668 erygowano własną parafię, która należała później do diecezji wrocławskiej[7]. Jej grunty wynosiły 25 ha. Po wojnach śląskich znalazła się w granicach Prus. W 1818 przyłączono ją do powiatu głubczyckiego. W wyniku pożaru w 1785 spłonęła część miejscowości wraz z kościołem.

W 1723 w miejscowości był sołtys, 24 chłopów, 24 chałupników. Struktura mieszkańców Dziećmarowa uległa zmianie i w 1783 miejscowość zamieszkiwało: 26 chłopów, 29 małorolnych, 46 chałupników. W 1910: 22 chłopów, 76 małorolnych, 32 chałupników. Grunty rolne wynosiły 846 ha. Liczba mieszkańców Dziećmarowa wynosiła: 1783 rok – 646; 1845 – 718; 1880 – 857; 1910 – 979. Mieszkańcy posługiwali się polsko-śląskim dialektem sułkowskim, w przeciwieństwie do pobliskiego laskojęzycznego Baborowa, np. w 1910 stanowili oni 75% mieszkańców[1].

W 1880 doszło do komasacji pól. Od 1895 miejscowość posiadała kasę oszczędnościowo-pożyczkową, a od 1889 funkcjonował Związek Kombatantów. Na pieczęci Dziećmarowa widnieje bogini sprawiedliwości z wagą i mieczem. Kaplica św. Jana istnieje w miejscowości od czasu pożaru jaki miał miejsce w 1780. Szkoła w Dziećmarowicach istniała najprawdopodobniej od czasu, kiedy Babice stały się samodzielną parafią. W 1833 zniesiono starą drewnianą szkołę, budując w jej miejsce nową – dwuklasową. Obszar gruntów szkolnych wynosił 6,44 ha. W 1910 założono wiejską szkołę dokształcającą. W 1898 przy drodze w stronę Grobnik założono nowy 1,25-hektarowy cmentarz. Na miejscu starego cmentarza w 1900 zbudowano kaplicę Góry Oliwnej. W 1938 postawiono wieżę ciśnień, a w 1923 zelektryzowano Dziećmarów. W 1924 na wieży kościelnej założono nowe dzwony, które wcześniej usunięto i wykorzystano na potrzeby I wojny światowej. W wyniku działań wojennych w marcu 1945 wieś została zniszczona w 50%.

Na frontach I wojny światowej poległo 37 mężczyzn z Dziećmarowa. Po I wojnie światowej liczba mieszkańców wynosiła 731. Do głosowania podczas plebiscytu na Górnym Śląsku uprawnionych było w Dziećmarowie 579 osób, z czego 449, ok. 77,5%, stanowili mieszkańcy (w tym 447, ok. 77,2% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 569 głosów (ok. 98,3% uprawnionych), w tym 569 (100%) ważnych; za Niemcami głosowało 559 osób (ok. 98,2%), a za Polską 10 osób (ok. 1,8%)[8].

W 1942 w miejscowości mieszkało 719 mieszkańców. W granicach Polski od końca II wojny światowej. W latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa opolskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[9]:

  • kościół par. pw. św. Michała Archanioła. Wybudowany w ciągu trzech lat po pożarze w 1786 jako barokowy kościół pod wezwaniem św. Archanioła Michała z fundacji joannitów, barokowo-klasycystyczny, który w latach 1896–1897 zmodernizowano i powiększono poprzez dobudowę kaplicy. Przed wybuchem II wojny światowej kościół ten pomalowano i założono nowe organy. W marcu 1945 kościół został trafiony bombą i zrównany z ziemią. Poświęcenie nowo wybudowanego kościoła dokonał ks. Adm. A. Kominek w 1949.
  • dom nr 16 a, d. 15, z poł. XIX w.
  • dom nr 79, z poł. XIX w.

Postaci[edytuj | edytuj kod]

Z Dziećmarowa pochodził Biskup Anastazy Sedlag (1787–1856), od 1833 bp chełmiński.

Dane demograficzne [10][edytuj | edytuj kod]

Wieś Dziećmarów ma 249 mieszkańców, z czego 50,6% stanowią kobiety, a 49,4% mężczyźni. W latach 1998-2011 liczba mieszkańców zmalała o 20,7%. Współczynnik feminizacji we wsi wynosi 102 i jest nieznacznie mniejszy od współczynnika feminizacji dla województwa opolskiego oraz nieznacznie mniejszy od współczynnika dla całej Polski.

65,9% mieszkańców wsi Dziećmarów jest w wieku produkcyjnym, 16,5% w wieku przedprodukcyjnym, a 17,7% mieszkańców jest w wieku poprodukcyjnym. Na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada we we wsi Dziećmarów 51,8 osób w wieku nieprodukcyjnym. Ten wskaźnik obciążenia demograficznego jest więc znacznie mniejszy od wkażnika dla województwa opolskiego oraz znacznie mniejszy od wskażnika obciążenia demograficznego dla całej Polski.

Ogółem 249
Kobiety 123
Mężczyźni 126

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, s. 115-131, 2016. 
  2. Zdjęcia lotnicze Dziećmarowa
  3. a b Magdalena Janus, Iwona Kopaniecka, Monika Prześlakiewicz, Tomasz Duchnowski, Dagmara Duchnowska: Analiza kulturowo-historyczna gminy Baborów. Baborów: Starostwo Powiatowe, 2013, s. 8–10.
  4. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 78.
  5. Johann Knie 1830 ↓, s. 112.
  6. Analiza..., 2013, s. 13.
  7. Katarzyna Maler. ZARYS DZIEJÓW KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO NA ZIEMI GŁUBCZYCKIEJ OD ŚREDNIOWIECZA DO 1945 ROKU. „WROCŁAWSKI PRZEGLĄD TEOLOGICZNY”, s. 192, 2015. 
  8. Odpis urzędowego dziennika Komisji Międzysojuszniczej Rządzącej i Plebiscytowej na Górnym Śląsku w Opolu „Journal Officiel de Haute-Silésie” Nr. 21 z dnia 7-go maja 1921 r., zawierającego wyniki plebiscytu na Górnym Śląsku.. Katowice: Biuro Sejmu Śląskiego, 1932-10-10, s. 16. [dostęp 2015-02-12]. (fr. • pol.)
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 19. [dostęp 25.11.2012].
  10. Wieś Dziećmarów (opolskie) » mapy, GUS, nieruchomości, kod pocztowy, atrakcje, regon, kierunkowy, demografia, zabytki, tabele, statystyki, linie kolejowe, drogi publiczne, liczba ludności, „Polska w liczbach” [dostęp 2018-10-14] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]